۵ ویژگی کلیدی شهرهای جدید

سازمان بین‌المللی اسکان بشر از کشورهای جهان در زمینه توسعه روش‌های برنامه‌ریزی شهری و برنامه‌های تهیه شده با هدف حل چالش‌های شهرنشینی مانند رشد جمعیت، گسترش شهرها، فقر، نابرابری، آلودگی و همچنین تنوع زیستی شهری، تحرک شهری و انرژی حمایت می‌کند.

در دهه‌های اخیر چشم‌انداز شهرها به‌طور قابل‌توجهی به دلیل رشد سریع جمعیت شهری تغییر کرده است. یکی از ویژگی‌های عمده شهرهای در حال رشد سریع، گسترش بی‌حد و اندازه آنها و اشغال بخش وسیعی از زمین از نتایج آن است.
این اشغال زمین به طور معمول پیامدها و مشکلات جدی از جمله ناکارآمدشدن کاربری زمین، وابستگی بیش از حد به خودرو، تراکم کم و تفکیک و جدایی زیاد کاربری‌ها از یکدیگر را در پی دارد.
از سوی دیگر، همگام با استفاده از حدس و گمان‌هایی که در زمینه استفاده بهینه از کاربری زمین‌ها موجود است، الگوها و نظریه‌های فعلی رشد شهرها به چند پاره شدن شهرها، ناکارآمدی آنها و از دست رفتن مفهوم بهینه شهرهای جدید منجر شده است.
شهرهای جدید آینده باید ساختار و فضای شهری متفاوتی را عرضه کنند. این شهرها باید جایی باشند که در آن زندگی شهری به بهترین شکل در جریان بوده و بسیاری از مشکلات شهرنشینی فعلی و رایج در آن وجود نداشته باشد.
سازمان بین‌المللی اسکان بشر در همین زمینه، رویکردی مناسب و مطلوب پیشنهاد می‌دهد که منجر به ایجاد رابطه‌ای جدید و پایدار بین ساکنان و فضاهای شهری از یک سو و افزایش ارزش زمین و تنوع کاربری زمین‌ها از سوی دیگر در شهرهای جدید خواهد شد.
این رویکرد کاربردی بر ۵ اصل استوار است که از ۳ ویژگی کلیدی محله و شهر جدید پایدار یعنی فشردگی، یکپارچگی و به هم پیوستگی حمایت می‌کند.
۵ اصل برنامه‌ریزی پایدار به شرح زیر است:
۱-فضای مناسب برای خیابان‌ها و شبکه کارآمد معابر. شبکه دسترسی باید حداقل ۳۰ درصد زمین و حداقل برای هر کیلومتر مربع ۱۸ کیلومتر طول شبکه معابر را اشغال کند.
۲-تراکم بالا. حداقل ۱۵ هزار نفر در هر کیلومترمربع یا ۱۵۰ نفر در هر هکتار.
۳-کاربری مختلط. اختصاص حداقل ۴۰ درصد فضای هر طبقه ساختمانی برای استفاده اقتصادی در هر محله.
۴- اختلاط اجتماعی و در دسترس بودن خانه در محدوده قیمت‌های مختلف برای خرید و اجاره با توجه به درآمدهای مختلف طبقات اجتماعی ساکن در هر محله. ۲۰ تا ۵۰ درصد مساحت مناطق مسکونی باید برای خانه‌های کم‌هزینه اختصاص داده شود و هر نوع تصرف نباید بیش از ۵۰ درصد از کل سطح اشغال باشد.
۵-کاربری‌های اختصاصی محدود شده. بلوک‌های تک عملکردی در هر محله باید محدود شکل بگیرند. به بیان بهتر، بلوک‌های تک عملکردی باید کمتر از ۱۰ درصد مساحت هر محله را پوشش دهند.
این ۵ اصل ترویج شده از سوی سازمان بین‌المللی اسکان بشر به معنی ترویج توسعه پایدار شهری با ایجاد محله‌های قابل زندگی و کارآمد است. شهرهای جدید پایدار، شهرهایی مرفه، راحت، قابل زندگی و سالم هستند. بنابراین یک شهر جدید پایدار باید ویژگی‌های کلیدی نظیر سرزندگی خیابانی پر جنب و جوش، قابلیت پیاده‌روی و استطاعت مالی را داشته باشند.
مهران رفیعی ـ پژوهشگر حوزه شهرسازی


چاپ