درحالی که برخی از بروکراسی اداری می‌نالند، برخی به آن لبخند می‌زنند

خوب و بد سختگیری‌ها در صنعت ساختمان

صدور پروانه ساخت‌وساز ۳۰۰ روز زمان می‌برد. این رقمی است که حامد مظاهریان، معاون پیشین مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی اعلام کرده و معتقد است باید کاهش یابد.

وقتی مسئولان به طولانی و زمان‌بر بودن روند صدور مجوز ساخت معترفند، عجیب نیست وقتی پای درد دل برخی سازندگان یا شهروندان عادی که درگیر ساخت‌وساز بوده‌اند، می‌نشینیم از سختی‌های گرفتن مجوز بشنویم، از آدم‌هایی که با آنها راه نیامده‌اند، کاغذبازی‌هایی که با آن روبه‌رو شده‌اند یا زیرمیزی‌های کارراه‌اندازی که داده‌اند. البته برخی اهالی صنعت ساخت‌وساز می‌گویند این کاغذبازی‌ها و سختگیری‌ها همیشه هم بد نیست، گاهی از تخلف‌ها جلوگیری می‌کند، گاه از حضور افراد غیرحرفه‌ای در صنعت.
به گزارش صمت، گرفتن مجوز یا به اصطلاح پروانه ساخت، از مهم‌ترین پایه‌های شروع یک ساخت‌وساز است و همه کسانی که قصد ایجاد تغییرهای بزرگ در یک ساختمان مانند افزایش طبقه یا تغییر کاربری دارند، باید مجوزهای لازم را از شهرداری دریافت کنند. بسیاری از کسانی که ساخت‌وساز را تجربه کرده‌اند یا درگیر روند اداری دریافت مجوزها در این حوزه شده‌اند، می‌گویند مراحل اداری دریافت پروانه ساخت، زمان‌بر و پیچیده است، با این حال برخی اهل فن وجود روند اداری برای صدور مجوزهای ساخت‌وساز را مثبت می‌دانند، به شرطی که زد وبندی در کار نباشد و همه چیز اصولی پیش رود.

بروکراسی دردسرساز
عضو هیات مدیره انجمن انبوه‌سازان اردبیل با اشاره به دشواری‌های اداری صدور پروانه ساخت‌وساز، پیشنهاد داد با حذف نیروی انسانی در این روند، از زد و بند و تخلف جلوگیری شود.
یونس غفرانی در پاسخ به صمت با بیان اینکه نخستین مشکل در ساخت‌وساز، تهیه نقشه و دریافت پروانه ساخت است، ادامه داد: روند گرفتن نقشه و دریافت مجوز، اسیر بروکراسی است و مشکلات اداری فراوانی دارد.
عضو هیات مدیره انجمن انبوه‌سازان اردبیل ادامه داد: پیشنهاد انجمن ما برای حل این مشکل، این بود که نهادی مانند دفاتر خدمات الکترونیک شهری یا پلیس+۱۰ از سوی بخش خصوصی ایجاد شود، مراحل صدور نقشه و مجوز را بر عهده داشته باشد و همه مراحل تهیه فرم‌های ابتدایی، تهیه نقشه و... تا صدور مجوز از سوی این نهاد پیگیری و انجام شود.
غفرانی بیان کرد: اگر چنین دفترهایی داشته باشیم، وقتی کسی برای صدور مجوز ساخت مراجعه می‌کند، همه اطلاعات و مدارک لازم را به این دفتر خواهد داد و بعد از رسیدگی، نقشه یا مجوز به نشانی فرد متقاضی، ارسال خواهد شد.
او با بیان اینکه در شهرداری و در روند صدور پروانه ساخت، بده بستان‌های زیادی وجود دارد، ادامه داد: ایجاد روند پیشنهادی و الکترونیک شدن کارها موجب می‌شود این دست‌ها قطع شود.
عضو هیات مدیره انجمن انبوه‌سازان اردبیل اضافه کرد: درحال‌حاضر بر اثر برخی زد و بندهایی که در روند دریافت مجوز و برای فرار از این روند می‌شود، تخلف‌هایی در برخی ساختمان‌ها شاهد هستیم به عنوان مثال کارشناس شهرداری که قرار است پروانه صادر کند، حاضر می‌شود به جای مجوز ۴ طبقه، اجازه ساخت ۵ طبقه بدهد درحالی که اگر شیوه صدور این مجوزها تغییر کند، امکان زد و بند و تخلف کم می‌شود.
غفرانی با اشاره به مشکلات موجود در روند نظارت بر ساخت‌وسازها گفت: با وجود سختگیری‌های اداری در صدور مجوز، حتی اگر در مرحله مجوزها تخلفی انجام نشود، نمی‌توان تضمین داد در مرحله ساخت‌وساز کار به درستی پیش رود. در شهری مانند اردبیل بیش از ۷۰ درصد ساخت‌وسازها بدون نظارت انجام می‌شود و تخلف‌های زیادی را شاهد هستیم.
وی یادآور شد: درحال‌حاضر با توجه به بالا بودن نرخ زمین، همه می‌خواهند تا جایی که می‌توانند بیشترین بخش‌های زمین خود را بسازند که این، مشکلات و تبعات خاص خود را دارد. این تمایل به ساخت‌وساز موجب می‌شود در روند اداری نیز تخلف‌هایی شکل بگیرد که نتایج نامطلوب آن را در سطح شهر می‌توان دید.
این مهندس عمران و ساختمان با بیان اینکه در روزهای اخیر در اردبیل برف آمد اما در اثر ساخت‌وسازهای غیرقانونی و سایه‌اندازی ساختمان‌ها، برف آب نشده و شاهد یخبندان معابر هستیم، اضافه کرد: این از مشکلاتی است که از شیوه مجوزدهی ناشی می‌شود. درحال‌حاضر برخی مجوزها براساس تخلف از طرح تفصیلی داده می‌شود. به عنوان مثال در معبر ۱۰ متری مجوز ساخت ساختمان ۶ طبقه (که ممنوع است) داده می‌شود. یکی از مشکلات این ساخت‌وساز بی‌ضابطه این است که شاهد سایه‌سازی ساختمان هستیم و این سایه موجب می‌شود برف دیر آب شود و یخبندان طول بکشد.
او یادآور شد: برهمین اساس بروکراسی اداری برای صدور مجوزهای ساخت‌وساز باید اصلاح شود، برخی بخش‌ها نیازمند سختگیری و نظارت بیشتر است و شیوه انجام برخی کارها نیز باید اصلاح شود یا تغییر کند.

نقش شهرداری در بروکراسی
یک عضو انجمن مهندسان صنعت ساختمان معتقد است با توجه به نقش محوری که شهرداری در روند صدور پروانه ساخت دارد، برخی مانع‌تراشی‌ها از سوی این نهاد، دریافت مجوزها را با گرفتاری‌هایی همراه می‌کند.
علیرضا سرحدی در پاسخ به صمت با بیان اینکه بروکراسی اداری حاکم بر شهرداری، در مسیر دریافت مجوزها مشکل‌آفرینی می‌کند، ادامه داد: با توجه به نقش شهرداری در تعیین تکلیف ساختمان از این نظر که ساخته شود یا نه و مجوز دریافت کند یا خیر، گاهی زد و بندهایی اتفاق می‌افتد.
وی توضیح داد: گاهی مراحل اداری دریافت مجوز آنقدر پیچیده می‌شود که شخص حاضر می‌شود زد و بند و به اصطلاح زیرمیزی پرداخت کند و کسانی هم در شهرداری‌ها پیدا می‌شوند که چنین پولی را دریافت کنند.
این فعال صنعت ساختمان معتقد است در این‌گونه موارد، پیچیدگی و دشواری‌های دریافت مجوز، بر نتیجه کار که ساختمان نهایی است تاثیر می‌گذارد و ممکن است تخلفاتی در زمینه ساخت‌وساز انجام و بعدها دردسرساز شود.
این مهندس ساختمان با بیان اینکه یکی از بزرگ‌ترین مشکلات فعلی در زمینه صدور پروانه‌های ساختمانی، بحث مجری ذی‌صلاح است، افزود: براساس قانون هر ساختمان باید دارای مجری ذی‌صلاح باشد، اما متاسفانه هنوز شهرداری تهران این موضوع را نپذیرفته و برای صدور پروانه و صدور پایان کار شرط داشتن مجری ذی‌صلاح را اجباری نکرده است، به همین دلیل بسیاری از ساختمان‌ها به‌دست مجریان غیرمتخصص ساخته می‌شود که مشکلاتی را در ادامه ایجاد می‌کند.

لزوم سختگیری در تایید صلاحیت‌ها
رئیس پیشین نظام کاردانی ساختمان نگاه دیگری به مسئله بروکراسی در صنعت ساختمان دارد و معتقد است در برخی بخش‌ها از جمله تایید صلاحیت مهندسان و فعالان حوزه ساخت‌وساز، روند مجوزدهی باید سختگیرانه و پیچیده‌تر باشد.
مهدی موذن در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه روند اداری در شهرداری که منجر به صدور پروانه ساخت می‌شود، چندان دچار بروکراسی نیست و مشکل جای دیگری است، افزود: با توجه به اینکه فقط مدرک دانشگاهی داشتن، ملاک صلاحیت افراد برای فعالیت در حوزه ساخت‌وساز نیست، مهندسان باید برای ورود تخصصی به این حرفه، پروانه اشتغال دریافت کنند. در گذشته روند دریافت این پروانه آسان بوده و پروانه‌های اشتغال به راحتی صادر شده است به طوری که درحال‌حاضر نیمی از ۵۰۰ هزار مهندس عضو سازمان نظام مهندسی، پروانه اشتغال دارند و بقیه آنان نیز در طلب این پروانه هستند.
موذن با بیان اینکه درحال‌حاضر با ازدیاد مهندسان دارای پروانه اشتغال روبه‌رو هستیم، افزود: ما به این همه پروانه اشتغال نیاز نداریم و مهندس ترکان، رئیس پیشین سازمان نظام مهندسی نیز پیش‌تر اعلام کرده بود می‌توانم با ۵۰۰ هزار مهندس صنف ساخت‌وساز را اداره کنم، درحالی که ما همین حالا ۵۰۰ هزار نفر در صف دریافت پروانه اشتغال حرفه‌ای داریم!
این کارشناس صنعت ساختمان با بیان اینکه در سال‌های اخیر سختگیری‌ها برای دریافت پروانه اشتغال حرفه‌ای بیشتر شده و در آزمون‌ها، حدود ۵ درصد قبولی داریم، ادامه داد: این سختگیری مطلوب است و موجب می‌شود کار پخته‌تر و درست‌تر پیش رود.
او یادآور شد: افراد زیادی پروانه اشتغال دارند اما از آنجا که کار به درستی توزیع نمی‌شود و به اصطلاح کار کم است، این افراد حاضرند با پروانه اشتغال خود معامله کنند و به بهای اندکی، پروانه خود را در اختیار دیگران قرار دهند. این موجب شده پروانه‌های حرفه‌ای، صلابت، ارزش و تاثیرگذاری لازم را نداشته باشند.
این فعال صنعت ساختمان با اشاره به لزوم بکارگیری همه قشرهای دارای صلاحیت واقعی در حوزه ساخت‌وساز گفت: علاوه بر مهندسان ما معماران تجربی و کاردان‌ها را نیز داریم که در بیشتر اوقات، کاری به آنها سپرده نمی‌شود و از زنجیره صنعت کنار گذاشته می‌شوند.
موذن با بیان اینکه مشکل اصلی صنعت ساختمان، روند صدور مجوز ساختمان نیست بلکه روند تعیین صلاحیت برای انجام کار و نظارت بر آن است، افزود: درحال‌حاضر شاهد حضور کسانی در پروژه‌ها هستیم که پروانه حرفه‌ای دارند اما اطلاعات فنی لازم را ندارند و به همین دلیل ساختمان‌ها در اجرا دچار مشکل می‌شوند بنابراین اینکه در این زمینه سخت بگیریم و روند صدور پروانه اشتغال را جدی‌تر کنیم، کار درستی است.
او یادآور شد: البته در سال‌های اخیر قیف را تنگ‌تر کرده‌اند و به افراد کمتری مجوز صلاحیت حرفه‌ای داده می‌شود که اقدام مناسبی است.

خیز شهرداری تهران برای اصلاح شیوه
با توجه به انتقادهایی که نسبت به روند صدور مجوز ساخت وجود دارد، مدیریت شهری در برخی شهرها به سمت اصلاح این فرآیند پیش رفته است. به عنوان مثال، معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران از الکترونیکی شدن بخشی از کارها در این زمینه خبر می‌دهد.
به گزارش روابط عمومی شهرداری تهران، غلامرضا گلپایگانی با اشاره به هوشمندسازی فرآیند صدور پروانه ساخت‌وساز تا پایان سال گفت: در برنامه ۵ ساله سوم توسعه بر هوشمندسازی فرآیند صدور پروانه تاکید شده است. به همین دلیل از سال گذشته این مسئله در دستور کار قرار گرفت و حتی آسیب‌شناسی درباره فرآیند صدور پروانه انجام شد. این آسیب‌شناسی اتفاقی مهم و گامی اساسی در زمینه شفاف‌سازی و هوشمندسازی بود و منجر به اصلاح امور شد.
گلپایگانی با بیان اینکه بخش‌هایی از مراحل تشکیل پرونده و ثبت آن از تابستان امسال الکترونیکی شده است، اظهار کرد: از تابستان ثبت درخواست اینترنتی آغاز شده و ازسوی شهروندان متقاضی در سامانه شهرسازی ثبت می‌شود، شهروندان می‌توانند بدون مراجعه فیزیکی درخواست خود را ثبت کنند و بعد از کامل شدن مدارک، قرار بازدید از ملک گذاشته می‌شود.
به گفته گلپایگانی ۲ مرحله ثبت درخواست و صدور پروانه، الکترونیکی شده است و هوشمندسازی سامانه منطبق بر طرح تفصیلی قرار داده شده، به طوری که مشخصات پهنه باید منطبق بر نقشه و پروانه باشد.
او توضیح داد: از مرداد امسال نقشه ساختمانی به طور کامل منطبق بر طرح تفصیلی می‌شود و سطح اشغال، تعداد طبقات، کاربری و... منطبق بر پهنه خواهد بود، در غیر این صورت سامانه پیام خطا می‌دهد.
معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران با بیان اینکه تا آخر سال هوشمندسازی صدور پروانه محقق می‌شود، گفت: هوشمندسازی ضروری است اما باید زیرساخت‌های آن نیز فراهم شود. بحث برون‌سپاری به دفترهای خدمات الکترونیک نیز مسئله‌ای مهم است که طرح مطالعاتی آسیب‌شناسی برون‌سپاری به دفاتر خدمات الکترونیک را به دانشگاه علم و صنعت سپرده‌ایم و امیدواریم تا پایان سال هوشمندسازی محقق شود.


چاپ