سرنوشت ناوگان هلی‌کوپتری در پسابرجام

اکرم امینی - گروه صنعت: اگرچه هواپیما در حوزه حمل‌ونقل مسافری، یگانه وسیله جابه‌جایی است اما جایگاه مهم هلی‌کوپترها در صنایع هوایی را نباید از یاد برد.

هلی‌کوپتر با کاربردهایی که در صنایع نظامی و دفاعی، محیط‌زیست، امداد و نجات، آتش‌نشانی و... دارد، نقشی حیاتی در صنعت حمل‌ونقل ایفا می‌کند. قدرت مانور بالا و سرعت زیاد این پرنده‌های چابک، جایگاه ویژه‌ای به این وسیله در حمل‌ونقل و خدمات اجتماعی و شهری داده است. در واقع هلی‌کوپتر را باید یک کالای استراتژیک دانست که در بخش‌های مختلف نظامی و غیرنظامی کشور به آن نیاز دارد.
تحریم از جمله عواملی است که نوسازی ناوگان هلی‌کوپتری ایران را با مشکلاتی مواجه کرده است، به طوری که عمر ناوگان هلی‌کوپتری غیرنظامی به حدود ۲۰ تا ۲۵ سال می‌رسد. در بخش غیرنظامی، هلی‌کوپترهای ایران عمر بالایی دارند و بزرگترین شرکت هلی‌کوپتری در ایران از گذشته که حدود ۵۰ هلی‌کوپتر در اختیار داشته، اکنون با تعداد ناوگان بسیار پایین و با حدود نیمی از امکانات خود فعالیت می‌کند.
پیگیری صمت نشان می‌دهد در حال حاضر در بخش غیرنظامی، تعداد شرکت‌های هلی‌کوپتری دارای مجوز فعال در کشور به بیش از انگشتان دست هم نمی‌رسد؛ شرکت‌هایی که با امکانات بسیار محدودی در حال خدمات‌دهی به مشتریان خود هستند. بعد از اجرای برجام، اگرچه در زمینه نوسازی ناوگان هوایی اقدامات مهمی انجام شد اما در حوزه هلی‌کوپتری، خبری مبنی بر نوسازی یا هر تصمیم دیگری در این زمینه رسانه‌ای نشد. اگرچه مسئولان حوزه هلی‌کوپتری کمتر حاضر به گفت‌وگو و نظردهی در این زمینه هستند و پیگیری صمت از مسئولان تامین ناوگان هلی‌کوپتری کشور، بی‌نتیجه بود اما با توجه به بررسی انجام شده، به نظر می‌رسد با وجود اجرای برجام، اقدام قابل بیانی در این زمینه انجام نشده است.

 


برای بررسی بیشتر در این زمینه سراغ یکی از کارشناسان پیشکسوت در این بخش رفتیم. مهدی طایفه در گفت‌وگو با صمت فضای هلی‌کوپتری کشور را اینگونه ترسیم می‌کند. عمر بیشتر هلی‌کوپترهای غیرنظامی موجود در کشور بالاست. از سوی دیگر گرایش بیشتر شرکت‌های هلی‌کوپتری ایران به استفاده از یک نشان(برند) خاص خارجی است که همچنان در انحصار امریکا است در حالی که تحریم‌های شرکت‌های امریکایی در بخش هوانوردی هنوز به طور کامل رفع نشده است. این مسائل به گفته طایفه، گوشه‌ای از مشکلات اصلی صنعت هلی‌کوپتری غیرنظامی در کشور به شمار می‌رود.
در حال حاضر متوسط عمر هلی‌کوپترهای غیرنظامی که در اختیار شرکت‌های هلی‌کوپتری است، بین ۲۰ تا ۲۵ سال است. بیشتر هلی‌کوپترهای موجود، امکانات کافی و مجوزهای پرواز در دید بسیار محدود یا پرواز در شب را ندارند یا امکانات‌شان در این زمینه بسیار محدود است. به گفته او، اگرچه فشار تحریم‌ها بعد از اجرای برجام، کمتر شده و بسیاری از شرکت‌های اروپایی برای مذاکره و عرضه محصولات هلی‌کوپتری تمایل نشان داده‌اند اما هنوز استقبال سرمایه‌گذار داخلی در این میان بسیار اندک است.
آنطور که این گفته‌ها نشان می‌دهد، در حال حاضر سرمایه‌گذاری در بخش هلی‌کوپتری اوضاع خوبی نداشته و به دلایل مختلف، سرمایه‌گذاران داخلی تمایلی به حضور در این حوزه ندارند. این موضوع اگرچه به گفته طایفه جای بررسی و موشکافی دارد اما وی توضیح می‌دهد که همین موضوع باعث شده چند شرکت اروپایی با کمک و مساعدت یک یا ۲ شرکت داخلی، از فرصت پیش آمده استفاده کرده و نبض برخی بازارهای مهم هلی‌کوپتری کشور را در بخش فراساحلی به‌دست گیرند؛ بخشی که درآمد اصلی شرکت‌های هلی‌کوپتری از آنجاست.

 


مشتری‌ها؛ مشوقان اصلی نوسازی
از نظر این کارشناس در شرایطی که رقابت در بخش خدمات هلی‌کوپتری در کشور بسیار تنگاتنگ شده است، شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های تابع که مشتری اصلی شرکت‌های هلی‌کوپتری هستند، می‌توانند بهترین مشوق برای تامین و توسعه ناوگان هلی‌کوپتری ملکی برای شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران باشند.
آنطور که طایفه توضیح می‌دهد، هزینه‌های بسیار بالای شرکت‌های هلی‌کوپتری، یکی از عوامل نبود رغبت در سرمایه‌گذاران برای حضور در این حوزه است. او می‌گوید: در حال حاضر هزینه یک ساعت اجاره هواپیمای ایرباس ۳۲۰، ۲۵۰۰ دلار در ساعت است در حالی که هزینه اجاره هلی‌کوپتر بل ۲۱۲ در ایران برای یک ساعت پرواز در روز، حدود ۴ تا ۴۵۰۰ دلار است.
این کارشناس حوزه هلی‌کوپتری معتقد است راه‌حل برون‌رفت حوزه هلی‌کوپتری از مشکلات برای استفاده از فرصت پسابرجام، تامین قطعه و لوازم یدکی، تامین خلبان جوان و باتجربه و تعامل با شرکت‌های خارجی در زمینه آموزش تخصصی و تامین تجهیزات مدرن و پیشرفته پروازی است. به اعتقاد وی، توجه به این عوامل موجب می‌شود حتی اگر مشکلات تحریم در حوزه هلی‌کوپتری رفع نشود، در صورت تامین سرمایه از سوی سرمایه‌گذاران داخلی، امکان خرید هلی‌کوپترهای پیشرفته و توسعه صنعت هلی‌کوپتری غیرنظامی باز هم فراهم باشد.
میانگین هزینه لازم برای خرید هر هلی‌کوپتر برای پرواز فراساحلی (غیرنظامی) حدود ۱۰میلیون دلار است و در حال حاضر نیز شرکت‌هایی هستند که حاضرند فاینانس این خریدها را در صورت تامین ضمانتنامه‌های منطقی برای مدت ۵ تا ۱۰ سال به صورت اجاره به شرط تملیک تامین کنند. به گفته طایفه، این تغییر لازمه استقبال سرمایه‌گذاران داخلی و شرکت‌های هلی‌کوپتری ایرانی برای توسعه صنعت هلی‌کوپتری کشور است.

 

صنعت هلی‌کوپتری؛ نیازمند تحول
از دیدگاه این کارشناس، یکی از مهم‌ترین اقداماتی که می‌توان برای بهره‌گیری از فرصت برجام در صنعت هلی‌کوپتری انجام داد، توسعه و تامین ناوگان هلی‌کوپتری با کمک سرمایه‌گذاران داخلی است که او به عنوان یک اقدام انقلابی از آن یاد می‌کند. طایفه ادامه می‌دهد: در صورت فعالیت و سرمایه‌گذاری شرکت‌های هلی‌کوپتری خارجی در ایران، فرصت حضور در عرصه رقابت برای شرکت‌های خدمات هلی‌کوپتری ایرانی محدود می‌شود. به گفته او، تهدید بسیار بزرگی که در حال حاضر در این بخش وجود دارد، وابستگی بیش از پیش مشتریان این صنعت به شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات هلی‌کوپتری غیرایرانی است.
این کارشناس می‌افزاید: متاسفانه بعد از برجام اگرچه خرید هواپیما در محافل مختلف در سطح ۳قوه موردتوجه مسئولان کشوری قرار گرفت اما هرگز به موضوع توسعه و تامین نیازمندی‌های صنعت هلی‌کوپتری در کشور توجه نشد. وی معتقد است مسئولان حوزه هوایی کشور باید توجه خاصی به این صنعت استراتژیک داشته باشند و از توسعه ناوگان شرکت‌های خدمات هلی‌کوپتری حمایت کنند.
به گزارش صمت، گذشته از نقش مهم هلی‌کوپترها در صنایع هوایی و دفاعی، با توجه به اهمیت ویژه صنعت هلی‌کوپتری در حوزه خدمات اجتماعی، پزشکی و امداد و نجات، به نظر می‌رسد این صنعت امروز نیازمند توجه ویژه سازمان هواپیمایی کشوری است. این سازمان می‌تواند با حمایت از بخش خصوصی در زمینه تسهیلات مالی و قانونی، باعث توسعه آموزش و تامین تجهیزات هلی‌کوپتری شده و با بهره‌گیری از فرصت لغو تحریم، توسعه این صنعت استراتژیک را سرعت بخشد.


چاپ