راهکارهای تحقق اقتصاد مقاومتی در حمل‌ونقل هوایی

اکرم امینی - گروه صنعت: امضای قرارداد خرید ۱۱۸ ایرباس از فرانسه و امضای قرارداد با آنها با هدف توسعه ۳ فرودگاه بزرگ کشور را شاید بتوان مهم‌ترین گام‌های دولت در سال گذشته برای ایجاد تحول در حمل‌ونقل هوایی کشور دانست.

از سوی دیگر اجرای قانون روی زمین مانده شناورسازی نرخ بلیت هواپیما نیز که در سال گذشته انجام شد، فرصت مناسبی پیش‌روی شرکت‌های هواپیمایی برای تقویت بنیه اقتصادی آنها قرار داد. این مسائل اگرچه تا اندازه‌ای خط مشی حمل‌ونقل هوایی در سال جدید را روشن کرده است اما با توجه به نامگذاری سال ۹۵ از سوی رهبر معظم انقلاب به عنوان «اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل» به نظر می‌رسد نکات دیگری را باید به سرفصل‌های کاری این حوزه مهم اقتصادی کشور در سال جدید افزود.
محور قراردادن رشد بهره‌وری در اقتصاد با تقویت عوامل تولید از جمله مسائلی است که در ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی از سوی رهبر معظم انقلاب بر آن تاکید شده است. با توجه به این مسئله، اگر اقتصاد مقاومتی را به معنای استفاده بهینه از توان موجود، جلوگیری از هدررفت منابع و تلاش برای بیشترین بهره‌وری از منابع حداقلی بدانیم، در حوزه حمل‌ونقل هوایی گردهمایی شرکت‌های هواپیمایی کوچک و زیانده که توان کمتری برای رقابت با شرکت‌های بزرگ دارند، شاید از راهکارهایی باشد که برای تحقق اقتصاد مقاومتی مطلوب به نظر می‌رسد.
آرمان بیات، کارشناس حمل‌ونقل هوایی از موافقان این سخن است. هرچند که وی در یادداشتی که در خروجی خبرگزاری تسنیم قرار گرفت؛ تاکید دارد که به جای ادغام، باید به اتحاد شرکت‌های هواپیمایی اندیشید. به گفته وی، اتحاد شرکت‌های هواپیمایی داخلی به معنی ارتقای سطح مشارکت آنها از سهم بازار است، این کار با هدف اعتلای اقتصادی و ملی با تفاهم بر سر بهره‌برداری مشترک از امکانات و فرصت‌ها انجام می‌شود؛ در حالی که ادغام به معنی مشارکت در سهام مالکیت است. این تحلیلگر صنعت هوانوردی می‌افزاید: تا به امروز در حمل‌ونقل هوایی کشور هدف رقابت حاکم بوده؛ نه هدف سازنده با استراتژی رشد خدمات برای جذب حداکثری بازار و همین دیدگاه تجاری، اصلی‌ترین چالش در نبود اتحاد با هدف اشتراک در سهم سود حاصل از توسعه و جذب بازار است. او معتقد است با توجه به اینکه حمل‌ونقل هوایی از اصول زیربنایی توسعه پایدار است، وجود دیدگاه تجاری، کشور را در این حوزه با چالش اساسی به ویژه در اقتصاد ملی و رشد فرهنگ اجتماعی مواجه می‌کند.

 


به گفته وی، برای پیشگیری از این وضعیت، نیاز به تقویت روحیه مشارکت و اتحاد در بهره‌برداری از منابع موجود و هدفمند خواهد بود که این به معنی مدیریت هدفمند هزینه و استفاده بهینه از ساختار و ابزار است؛ مسئله‌ای که در واقع به معنی تحقق اقتصاد مقاومتی مد نظر رهبر معظم انقلاب است. آنطور که او توضیح می‌دهد، این بدان معناست که شرکت‌ها در مسائل مختلف با یکدیگر هماهنگ بوده و از امکانات زیرساختی یکدیگر در توسعه بازرگانی (نه تجارت) استفاده کنند و در راستای منافع مشترک مجموعه‌های زیر نظر خود و منافع ملی قدم بردارند. بیات در زمینه اتحاد شرکت‌های هواپیمایی توضیح می‌دهد: به عنوان نمونه اگر مسافری قصد خرید بلیت از شرکت هواپیمایی آتا در مسیر تهران ـ ارومیه داشته باشد و بخش فروش این شرکت اعلام کند که این پرواز موجود نیست، بازار هدف (مشتری) از دست نمی‌رود و بلیت فروخته می‌شود و شرکت حمل‌کننده دیگری همچون آسمان که عضوی از این اتحاد شکل‌گرفته است، مسافر را حمل می‌کند. به گفته وی، این بدان معنی است که شرکت‌های عضو این اتحاد در سود حاصل از توسعه و جذب بازار شریک می‌شوند، از سوی دیگر از آنجا که با یکدیگر تفاهم کرده‌اند، از امکانات یکدیگر به‌ویژه در حوزه خدمات زمینی به صورت هدفمند استفاده کرده و با راه‌اندازی مراکز ارائه خدمات همه اعضا از این مرکز، خدمات لازم را دریافت می‌کنند. این به معنای سرشکن شدن هزینه‌ها در مدل مدیریت خدمات مشترک، افزایش و توسعه شبکه پرواز، برنامه پروازی متنوع برای مسافر، افزایش فرکانس پرواز، تسهیل در مدیریت، ، پوشش بیشتر مراکز جذب بازار (فروش ) و استفاده مفید از ابزار و سرمایه شرکت‌ها است که در افزایش ضریب اشغال صندلی و هدفمندی شبکه توزیع خدمات در عرضه صندلی پرواز با سرشکن شدن هزینه‌های ثابت، تاثیرگذار خواهد بود و این مسئله نیز در نرخ‌گذاری صندلی پرواز و متنوع‌سازی آن در شرایط پس از آزادسازی دارای اهمیت است.

 


خطوط هوایی را بازپس‌گیریم
اگرچه بیات بر اتحاد شرکت‌های هواپیمایی به جای ادغام تاکید می‌کند، کارشناسان دیگری نیز هستند که اعتقادی به ادغام ندارند و برای تحقق اقتصاد مقاومتی راهکارهای دیگری پیشنهاد می‌دهند. علیرضا بحیرایی، در پاسخ به صمت، ادغام را ناکارآمد می‌داند و معقتد است ادغام شرکت‌های هواپیمایی که شرایط ناهمگونی از نظر تجهیزات و نیروی انسانی دارند، امری نامطلوب است زیرا شرکت‌های کوچک می‌خواهند از امتیازات شرکت‌های بزرگ استفاده کنند در حالی که شرکت‌های بزرگ تلاش می‌کنند از نیروی انسانی کارآمد بهره ببرند.
این کارشناس با تاکید بر اینکه در حمل‌ونقل هوایی، هواپیما و زیرساخت یک بخش و بخش مهم‌تر، نیروی انسانی کارآمد است، می‌گوید: ادغام شاید در شرکت‌های کوچک که تنها با تعداد محدودی هواپیما فعالیت می‌کنند و نیاز به پشتیبانی دارند، موثر باشد و باعث افزایش ناوگان آنها شود، اما مسئله این است که این شرکت‌ها نمی‌توانند پاسخگوی نیاز مردم باشند. در تحقق اقتصاد مقاومتی در حمل‌ونقل هوایی، نکته مهم دیگری که به نظر می‌رسد، آوردن درآمد شرکت‌های هواپیمایی خارجی از سفرهای خارجی ایرانی‌هاست. همانطور که رییس‌جمهوری و وزیر راه و شهرسازی مدتی پیش اعلام کردند، سالانه ۵ میلیارد دلار درآمد شرکت‌های هواپیمایی خارجی از پروازهایی است که از ایران به مقاصد خارجی انجام می‌شود و در اصل یکی از مهم‌ترین مزایای خرید هواپیماهای پهن‌پیکر که در ماه‌های پایانی سال گذشته انجام شد نیز بازگشت همین ارزها به چرخه اقتصاد کشور است. بحیرایی نیز به این نکته اشاره دارد و یکی از راهکارهای تحقق اقتصاد مقاومتی در این بخش را به‌دست آوردن دوباره خطوط هوایی می‌داند که ایران در سال‌های گذشته از دست داده و حالا سود این مسیرها به جیب شرکت‌های هواپیمایی کشورهای ترکیه، امارات و... می‌رود.

 

به گفته او، در حالی این خطوط به‌دست شرکت‌های هواپیمایی منطقه افتاده که بسیاری از آنها در حد و اندازه برخی شرکت‌های هواپیمایی داخلی نیستند و در صورتی که بتوانیم هواپیماهای جدید پهن‌پیکر وارد کنیم، ایران می‌تواند سودده‌ترین کشور در حمل‌ونقل هوایی منطقه شود. به گفته وی، تحقق اقتصاد مقاومتی در حمل‌ونقل هوایی به آن معناست که کیفیت پروازهای خارجی خود را به اندازه‌ای افزایش دهیم که مسافران ایرانی از شرکت‌های خارجی استفاده نکنند و پول آنها به اقتصاد کشور بازگردد. بنابراین خرید هواپیماهای دوربرد حتی اگر با استفاده از فاینانس باشد، به صرفه خواهد بود. تلاش برای تبدیل فرودگاه امام خمینی(ره) به بزرگترین فرودگاه و هاب هوایی و مرکز ترانزیت هوایی منطقه که از اهداف ابتدایی کلنگ‌زنی این فرودگاه بوده نیز راهکار دیگری برای درآمدزایی و تحقق اقتصاد مقاومتی است. به گفته این کارشناس، در واقع ایران باید در تلاش باشد از همه ظرفیت‌ها و نیروی انسانی خود در این حوزه استفاده کند تا حمل‌ونقل هوایی استاندارد و هم‌راستا با اهداف کلان کشور داشته باشد.
او البته این یادآوری را نیز می‌کند که برای بررسی راهکارهای تحقق اقتصاد مقاومتی در هر یک از حوزه‌های اقتصادی، پیش از هر چیز ضروری است تعریف مشخصی از اقتصاد مقاومتی و اهداف مدنظر آن ارائه شود تا از برداشت و تفسیرهای شخصی جلوگیری و برنامه‌ریزی‌ها دقیق انجام شود.


چاپ