استقبال مردم از سفرهای دریایی و غفلت دست‌اندرکاران

فرصتی که در آب می‌سوزد

اکرم امینی - گروه صنعت: صف طولانی مسافرانی که در اسکله، زیر نور آفتاب و در هوای شرجی بندر، برای سوار شدن به شناور و تجربه کردن یک سفر دریایی انتظار می‌کشند، یکی از تصاویری است که در خاطرات و حافظه مسافران نوروز ۹۵ و نوروز چند سال گذشته ثبت شده است.

آخرین آمار رسمی اعلام شده از سوی مسئولان درباره سفرهای دریایی در نوروز ۹۵ نشان می‌دهد براساس روند سال‌های اخیر، سفرهای دریایی نوروز امسال نیز با استقبال مردم مواجه بوده و بیش از ۷ میلیون سفر دریایی در تعطیلات نوروز انجام شده است.
تنها در استان هرمزگان سفرهای دریایی ۸درصد و در استان مازندران، ۱۶درصد رشد داشته است؛ این امر اگرچه نشان‌دهنده اقبال روزافزون مردم به سفرهای دریایی است اما با توجه به مشکلات موجود در گردشگری دریایی کشور، حالا این پرسش مطرح می‌شود که چرا از ظرفیتی با عنوان «علاقه روزافزون مردم به سفرهای دریایی» برای توسعه گردشگری دریایی استفاده نمی‌شود و چه کمبودهایی باعث شده گردشگری دریایی به‌عنوان یک منبع بسیار درآمدزا در کشورهای ساحلی، در ایران همچنان از نظرها دور بماند؟
حمید سلیمانی‌مقام، مدیرعامل یک شرکت خدمات دریایی و فعال حوزه گردشگری در این بخش، در پاسخ به این پرسش صمت، آمار سفرهای دریایی را از اساس زیر سوال می‌برد و معتقد است تردد در مسیرهای دریایی همچون بندرعباس ـ قشم، در حالی جزو آمار سفرهای دریایی محسوب می‌شود که بسیاری از آنها، سفرهای کاری و روزانه ساکنان این مناطق است که با اهدافی جز گردشگری و تفریح انجام نمی‌شود، این بدان معناست که در حال حاضر فقط شاهد جابه‌جا شدن مسافران در دریا هستیم که این مسئله نمی‌تواند به عنوان گردشگری دریایی تعبیر شود و اگر این اتفاق می‌افتد به دلیل نبود شناخت درست مسئولان است.
این کارشناس گردشگری دریایی علاوه بر اینکه دقیق و درست نبودن آمار اعلام شده به‌عنوان گردشگران دریایی را یکی از معضلات این بخش می‌داند، معتقد است این حوزه دچار مشکلات فراوانی در کشور است که از آن جمله می‌توان به نبود شناخت درست از دریا و گردشگری دریایی در دولت‌ها اشاره کرد. وی معتقد است تنها زمانی آمار سفرهای دریایی واقعی شده و این حوزه رشد خواهد کرد که دولت درباره گردشگری دریایی به درک صحیحی برسد. به باور وی، هنوز احساس نیاز به گردشگری دریایی در مسئولان ایجاد نشده است.
نبود زیرساخت مناسب، از مهم‌ترین مشکلات گردشگری دریایی است که این کارشناس به آن اشاره دارد و معتقد است در کنار یا قبل از فراهم کردن زیرساخت‌ها، لازم است تفریحات دریایی در کشور ایجاد شود و برای این امر نیاز به تجهیزاتی مانند شناورهای مناسب برای گردش و اقامت مسافران است، البته امکاناتی که بر خلاف امکانات فعلی، در شأن مسافران باشد. این فعال حوزه گردشگری معتقد است برای توسعه گردشگری دریایی و استفاده از فرصت سفرهای نوروزی باید با ارتقای کیفیت خدمات، اقدامی کرد تا مسافران تمایل بیشتری به ماندن و خرج کردن پول در سواحل و دریا داشته باشند.

 


نیاز به امکانات متناسب با اقلیم
فرصت‌سوزی که به‌دلیل نبود زیرساخت لازم و کافی در حوزه گردشگری دریایی اتفاق می‌افتد، نکته‌ای است که دبیر شورای راهبردی فرهنگ دریاسالاری دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد نیز در پاسخ به صمت بر آن تاکید دارد و معتقد است در حال حاضر بزرگترین مانع استفاده از فرصت سفرهای دریایی برای ارتقای وضعیت گردشگری این حوزه، نبود زیرساخت‌ها و تجهیزاتی همچون مراکز اقامتی مناسب در سواحل و جزایر
 است.
عباسعلی بیات یادآوری می‌کند که مشکل دیگر در زمینه زیرساخت‌ها، هماهنگ نبودن تجهیزات و امکانات فعلی با نیازهای منطقه است. او توضیح می‌دهد: یکی از مشکلات این است که شناورها و تجهیزات فعلی متناسب با اقلیم، منطقه و نیازهای بومی ما طراحی نمی‌شود. به‌عنوان نمونه در انگلیس به‌دلیل وفور بارندگی، معمولا سقف شناورها و مراکز اقامتی پوشیده است و مسافران ترجیح می‌دهند در سفرهای دریایی در فضاهای داخلی بمانند اما در ایران می‌بینیم که مسافران علاقه دارند در فضاهای بیرونی حضور داشته باشند اما معمولا ملوانان و مسئولان شناور، آنها را به داخل هدایت می‌کنند.
یکی دیگر از مسائلی که به باور بیات، مانع استفاده از ظرفیت سفرهای دریایی در توسعه گردشگری دریایی می‌شود، نبود اطلاع‌رسانی و تبلیغات مناسب در این زمینه است. به گفته وی، رسانه‌ها در این زمینه سکوت کرده‌اند و اگر به آنها گفته شود از تفریحات دریایی سخن بگویند، بلافاصله پای هزینه‌ها را وسط می‌کشند؛ در حالی که گردشگری دریایی یک ظرفیت درآمدزایی ملی است و رسانه‌ها باید درباره آن اطلاع‌رسانی کنند. به همین دلیل است که به گفته وی، سفرهای دریایی معمولا نصیب کسانی می‌شود که گذرشان به حوالی دریا می‌افتد و به‌طور معمول در برنامه سفر مردم قرار نداشته و ندارد، زیرا با این حیطه آشنایی ندارند.
اگرچه کارشناسانی همچون سلیمانی‌مقام معتقدند دولت حمایت لازم از گردشگری و سفر دریایی ندارد اما بیات نظری مخالف این سخن دارد و می‌گوید: در حال حاضر در معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، یک ستاد دریایی تعریف شده که به‌طور جدی به مباحث دریایی توجه دارد، همچنین استان‌های دریایی در این زمینه تلاش جدی دارند. از سوی دیگر بخش خصوصی نیز برای سرمایه‌گذاری در این بخش علاقه نشان داده اما همه این مسائل نیازمند همت زیادی است.

 


این کارشناس معتقد است از آنجا که سال‌های زیادی از زیرساخت‌های دریایی و گسترش آن غافل بوده‌ایم، برای راه‌اندازی و توسعه آن نیاز به همت و توان مضاعفی داریم. بیات یادآوری می‌کند یکی از مشکلات توسعه گردشگری دریایی این است که سرمایه‌گذاران شناختی از این بخش ندارند و به‌دلیل ضعف اطلاع‌رسانی، دریا و گردشگری دریایی هیچ‌گاه به‌عنوان یک گزینه سرمایه‌گذاری پیش‌روی مردم قرار نداشته است. این اطلاع‌رسانی به گفته او باید به همت دولت انجام و امکان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این حوزه فراهم شود.
آنطور که دبیر شورای راهبردی فرهنگ دریاسالاری دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد توضیح می‌دهد راه‌اندازی سفرهای دریایی بین استان‌های دریایی می‌تواند راهکاری برای استفاده از ظرفیت‌های موجود در راستای گردشگری دریایی و برای مسافران لذت‌بخش باشد و به طور قطع در صورت فراهم شدن، از سوی مردم مورداستقبال قرار خواهد گرفت اما در این زمینه هم مشکل زیرساخت وجود دارد. او معتقد است برای توسعه این بخش، باید تعداد قابل‌توجهی کشتی و شناور وجود داشته باشد و تا زمانی که مردم نتوانند روی زمان حرکت و رفت‌وآمد کشتی‌ها برنامه‌ریزی کنند این مسئله محقق نخواهد شد.
بر اساس آنچه کارشناسان می‌گویند، به نظر می‌رسد ضعف زیرساخت‌ها مهم‌ترین عاملی است که در حال حاضر مانع بهره‌گیری مناسب از فرصت سفرهای دریایی برای توسعه گردشگری در این بخش است. به نظر می‌رسد دولتمردان می‌توانند با آشنا کردن سرمایه‌گذاران با دریا و فرصت حضور آنها در این بخش، قسمتی از مشکلات زیرساختی در این حوزه را رفع کنند.


چاپ