کارشناسان مزیت‌های صنعت گردشگری در اشتغالزایی را بررسی‌کردند

جادوی گردشگری در کارآفرینی

گردشگری از جمله حوزه‌هایی است که ظرفیت‌های بالایی برای کارآفرینی و ایجاد اشتغال دارد. هر چند تا کنون از این ظرفیت آن‌طور که باید استفاده نشده است. این درحالی است که تاریخ، تمدن و موقعیت جغرافیایی ایران ظرفیت‌های بالایی برای توسعه گردشگری و کارآفرینی در این حوزه ایجاد کرده است.

این ظرفیت‌ها شامل آثار باستانی، تاریخی و طبیعی است که در جای‌جای ایران وجود دارد و حالا برای کسب‌درآمد از این سرمایه‌ها و ایجاد اشتغال در این عرصه، فقط موضوع «مدیریت و برنامه‌ریزی» می‌ماند و البته که باید از سوی دولت انجام شود. اما این صنعت یک ویژگی دیگر هم دارد و آن این است که در گردشگری به سرمایه‌گذاری زیادی نیاز نیست و با سرمایه اندک نیز می‌توان به درآمدها و سودهای زیادی رسید. 
گردشگری صنعتی است که با کمترین سرمایه بیشترین درآمد و اشتغال را نصیب کشور می‌کند، زیرا همه چیز از جمله آثار و اماکن باستانی و تاریخی و طبیعی برای این کار در اغلب نقاط کشور وجود دارد. 
آمار می‌گوید؛ در صنعت گردشگری به ازای ورود هر گردشگر به کشور، دست‌کم ۵ شغل ایجاد می‌شود و میزان اشتغال بخش گردشگری نیز حدود ۱۱ برابر سریع‌تر از سایر بخش‌هاست.
از سوی دیگر، گردشگری و صنایع‌دستی و هنرهای سنتی دو صنعت مکمل بوده و در رشد یکدیگر تاثیرگذار هستند. با توجه به تنوع صنایع دستی در ایران، میزان فرصت‌های شغلی نیز در این حوزه زیاد خواهد بود. مناطق گوناگون ایران نیز مملو از صنایع‌دستی و هنرمندان و خالقانی است که با کمی حمایت و خلاقیت می‌توانند به کارآفرینان موفقی تبدیل شوند. 
سازمان تجارت جهانی نیز پیش‌بینی کرده بود تا سال ۲۰۲۰ میلادی تعداد جهانگردان به رقمی افزون بر ۱.۶ میلیارد خواهد رسید و بیش از ۵۰ درصد معضل اشتغال در کشورهای در حال توسعه از این طریق قابل رفع خواهد بود. هرچند در ماه‌های اخیر شیوه کرونا بسیاری از این معادلات رابه هم زده و احتمال تغییر در پیش‌بینی‌ها نیز وجود دارد.

نقش مستقیم و غیرمستقیم در کارآفرینی

ناصر رضایی از جمله کارشناسان گردشگری است که این صنعت را یک پدیده فراگیر می‌داند و معتقد است صنعت گردشگری به‌طور مستقیم و غیرمستقیم در کارآفرینی و اشتغال نقش دارد، درحالی که در سایر حوزه‌ها این ویژگی کمتر دیده می‌شود. رضایی که از کارشناسان وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز هست می‌گوید: گردشگری از نظر کسب درآمد پس از صنعت خودروسازی و نفت قرار دارد، اما این دو صنعت مانند صنعت گردشگری در ایجاد اشتغال غیرمستقیم نقش ندارد.
این کارشناس گردشگری ضمن بیان این مطلب افزود: این صنعت از نظر اشتغال و ایجاد بسترهای اشتغال در جایگاه بالایی قرار دارد و شمار افرادی که در گردشگری می‌توانند فعال شوند، زیاد است. به علاوه اینکه این صنعت می‌تواند زمینه ایجاد شغل‌های جدید را فراهم کند و نباید نقش گردشگری را در ایجاد شغل‌های فصلی نادیده گرفت. به‌عنوان نمونه، این صنعت در ایام نوروز و تابستان به‌عنوان زمان اوج سفر زمینه اشتغال فصلی را فراهم می‌کند که اشتغال پایدار و دائمی محسوب نمی‌شود. 
رضایی با تاکید براینکه برای موفقیت صنعت گردشگری در کارآفرینی توسعه زیر ساخت‌های گردشگری مهم است، گفت: به‌عنوان مثال، هر چند این صنعت ارتباط مستقیمی با حمل‌ونقل ندارد، اما برای رشد گردشگری باید زیرساخت‌های این صنعت ازجمله حمل‌ونقل آماده شود. 
همچنین صنعت گردشگری علاوه بر حمل‌ونقل به راه، ریل و توسعه وسایل مسافرت دریایی و هوایی نیازمند است و همه این موارد نیز به نیروی انسانی متخصص نیاز دارند.
وی افزود: بنابراین ماهیت صنعت گردشگری این است که به‌طور مستقیم در ایجاد اشتغال دخالت دارد و به‌طور غیرمستقیم نیز به توسعه کارآفرینی، اشتعال و درآمد کمک می‌کند. در نهایت در صورت بهره‌برداری اصولی و برنامه‌ریزی شده می‌توان از این صنعت برای دستیابی به رشد اقتصادی جوامع استفاده کرد.

توسعه کارآفرینی با صنعت گردشگری

غلام‌حیدر ابراهیم‌بای‌سلامی، کارشناس و فعال گردشگری که سابقه مدیرعاملی هلدینگ گردشگری سازمان تامین اجتماعی را نیز در کارنامه کاری خود دارد، معتقد است صنعت گردشگری دارای مزیتی قابل توجه در درآمدزایی و ارزش‌افزود بالاست؛ بنابراین باید از این حوزه برای اشتغالزایی و کارآفرینی استفاده کرد. بیشتر کشورهای توسعه یافته نیز از این مزیت به‌خوبی بهره برده و کسب درآمد از محل صنعت گردشگری را وارد اقتصاد کرده‌اند. 
ابراهیم بای‌سلامـی ضمن بیان این مطلب افزود: اگر در صنعت گردشگری ۸۰هزار دلار سرمایه‌گذاری شود ۴۱ هزار نفر را می‌توان مشغول کار کند. ما ۳۱ استان داریم که می‌توانیم از جاذبه‌های گردشگری و امکانات وسیع آنها در ایجاد فرصت‌های شغلی استفاده کنیم.
این استاد دانشگاه با اشاره به توسعه گردشگری در بسیاری از کشورهای جهان مانند اسپانیا و فرانسه اظهارکرد: با وجود آنکه این کشورها به سمت گردشگری مبتنی بر توسعه پایدار حرکت کرده و درآمدزایی از این صنعت نسیب خود کرده‌اند، اما متاسفانه بیش از ۶۰ درصد اقتصاد ایران مبتنی بر نفت است در حالی‌که باید درآمدهای نفتی را صرف تقویت منابع انسانی و فناوری‌ها و نوآوری‌ها و ارزش‌افزوده‌ای که مؤلفه‌های کارآفرینی در رویکردهای جدید است از جمله ICT به‌کار بگیریم.
مدیرعامل پیشین هلدینگ گردشگری سازمان تامین اجتماعی در پایان پیشنهاد کرد: با توجه به آنکه در صنعت گردشگری درآمدزایی، اشتغالزایی، فقرزدایی و حفظ محیط‌زیست یک اصل است؛ بنابراین پیشنهاد من این است که از گردشگری برای کارآفرینی و اشتغالزایی استفاده کنیم.

راه‌هایی برای گسترش کارآفرینی

توسعه کسب‌وکارهای کوچک خانگی و جمعی، جذب سرمایه‌گذار داخلی و خارجی، تربیت راهنمایان تور و حمایت از ابداعات، اختراعات و نوآوری‌های متحول‌کننده در صنعت گردشگری از جمله راه‌های گسترش کارآفرینی در صنعت گردشگری به‌شمار می‌رود. در این زمینه، تاکید بر آموزش و پژوهش در توسعه کارآفرینی و تشکیل کلاس‌های کارآفرینی جهت مدیران صنعت گردشگری یک ضرورت به‌شمار می‌رود. همچنین حمایت مالی از کارآفرینان در این صنعت به‌صورت وام‌های بلندمدت با بازپرداخت دست‌کم ۲۰ ساله و بهره پایین و ایجاد مراکز فروش جهت تولیدات صنایع‌دستی از لوازم رشد کارآفرینی در صنعت گردشگری است. با این حال، آموزش همواره در صنایع‌دستی و گردشگری نقش کلیدی ایفا می‌کند؛ آموزش خردسالان برای شناساندن صنعت گردشگری و آشنایی بیشتر آنها با جاذبه‌های گردشگری به‌وسیله برگزاری تورهای داخل استانی می‌تواند در این راستا موثر واقع شود. یکی از اهداف اصولی آموزش‌های کارآفرینی، آموزش مهارت‌های گوناگون برای ایجاد شغل است. تجربه کشورهای مختلف نیز نشان می‌دهد که آموزش کارآفرینی نقش مهمی در ایجاد کسب‌وکارهای کوچک و تولید ثروت دارد.

سخن آخر...


کارشناسان می‌گویند گردشگری و تمام زیرشاخه‌های وابسته به آن مانند صنایع‌دستی، از منابعی است که می‌توان برای ایجاد اشتغال روی آن سرمایه‌گذاری کرد و نتایج مطلوب به‌دست آورد. با احیای هر یک از رشته‌های صنایع‌دستی و آموزش آن و ایجاد کارگاه‌های تولیدی در این رشته‌ها می‌توان صنعتگران زیادی را مشغول به‌کار کرد. به‌علاوه اینکه کارآفرینی در هر یک از بخش‌های گردشگری، موجب توسعه اشتغال می‌شود. زمانی‌که کارآفرینان یک شغل جدید را شروع می‌کنند حداقل به یک یا دو کارمند نیاز دارند و در بعضی از مشاغل به صدها نفر نیاز است. در گام بعد با بازاریابی درست می‌توان علاوه چرخ توسعه کسب‌وکارهای کوچک اقتصادی و کارگاه‌های تولیدی را نیز به حرکت درآورد. 


چاپ