توسعه گردشگری و صنایع‌دستی با فضای مجازی

تجارت و گردشگری

حضور مهمان‌ناخوانده‌ای به‌نام ویروس کرونا در جهان، نشان داد که گاهی لازم است با ایجاد تغییر در نوع نگرش حتی درباره عادی‌ترین و روزمره‌ترین کارها، مسیری جدید را برای پیمودن راه‌های همیشگی خود بیابیم.

صنعت گردشگری نیز که از تاخت و تاز این ویروس، که به جان جهان افتاده، در امان نمانده بود، در این ایام راه‌های نویی را در این عرصه گشوده که ممکن است منشاء تحولات عظیمی در آینده این صنعت باشد.
همه ما می‌دانیم که فعالیت گردشگری و صنایع‌دستی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و پویاترین فعالیت‌ها در جهان است. 
به همین دلیل، استفاده از فضای مجازی در کشورهای در حال توسعه که مشکلات و بیکاری‌های بیشتری دارند، از اهمیت فراوانی برخوردار است.

 استفاده از این فضا در عرصه گردشگری جهانی و فروش صنایع‌دستی، نقش تعیین‌کننده‌ای در امکان بهره‌گیری کشورها از توان ظرفیتی‌شان دارد.
پس چندان دور از انتظار نخواهد بود که براساس استدلال آمارهای جهانی و پیشرفت سریع فناوری در آینده نه‌چندان دور، کشورهای فاقد زیرساخت‌های مناسب در زمینه ارتباطات و فضای مجازی عملا از چرخه رقابت‌های جهانی و منطقه‌ای گردشگری حذف شوند و بازار این کسب‌وکار به‌دست سیستم‌های منطبق بر فناوری روز بیفتد.
در جهان امروز، مردم ساعات زیادی از عمر خود را در فضای مجازی سپری می‌کنند و به همین دلیل استفاده بهینه از فضای مجازی برای رقابت و موفقیت در فعالیت‌های گردشگری و صنایع‌دستی و زیرمجموعه آن امری ضروری است، چراکه توانایی صنعت را در امر توسعه، مدیریت و بازاریابی محصولات صنایع‌دستی و تورهای گردشگری به‌صورت جهانی مشخص می‌کند و باعث می‌شود سیستم‌های اطلاعاتی، مدیریتی و مخابراتی خدمات بهتری را برای گردشگری و علاقه‌مندان به صنایع‌دستی به‌کار بگیرند.
گردشگری مجازی و فروشگاه‌های مجازی صنایع‌دستی، در چند سال گذشته پیشرفت بسیاری داشته‌اند که در دوران همه‌گیری ویروس کرونا به اوج خود رسیده است.
 آمار بالای گرایش کاربران اینترنتی به سمت گردشگری الکترونیک و خرید و فروش صنایع‌دستی در فضای مجازی می‌تواند دلیلی برای این موضوع باشد. همچنین استفاده از این فضا برای اموری مانند رزرو خدمات اسکان و حمل‌ونقل و خرید برخی از کالاهای مرتبط با گردشگری و صنایع‌دستی تبدیل به یک روند کاملا طبیعی شده است. 
به همین جهت فراهم کردن زیرساخت‌های مناسب برای استفاده سریع و آسان برای اتصال به اینترنت و شبکه‌های گسترده اطلاعات برای گردشگران و علاقه‌مندان به صنایع‌دستی از مزایایی است که در روند رشد موضوع گردشگری و صنایع‌دستی تاثیر بسزایی دارد. 
وقتی که گردشگری و صنایع‌دستی در چارچوب فضای اینترنتی به‌کار گرفته می‌شود، می‌تواند ابزاری کارآمد باشد تا یک علاقه‌مند به گردشگری و صنایع‌دستی در زمان کوتاه و با هزینه کم و یک برنامه هدفمند و هدایت‌گر به مکانی خاص مسافرت یا صنایع‌دستی موردعلاقه خود را خریداری کند. ابزاری که در کوتاه‌ترین زمان بسیاری از واسطه‌ها و مشاغل سنتی در این حوزه را حذف می‌کند و می‌تواند این امور را به نحو مطلوب‌تری هماهنگ کند.
به این ترتیب، می‌توان گفت که در شرایط کنونی، توسعه فضای مجازی و توسعه گردشگری و صنایع‌دستی وابسته به هم هستند. 
فعالان در عرصه گردشگری و صنایع‌دستی از طریق توسعه بازاریابی به‌وسیله امتیازات فضای مجازی می‌توانند به عملکرد بالاتری دست یابند، زیرا فضای مجازی و شبکه‌های ارتباطی ابزارهایی را ایجاد می‌کنند که باعث تکامل عرضه و تقاضا و بهره‌گیری از آن باعث می‌شود تا فعالیت‌ها در عرصه گردشگری و صنایع‌دستی گسترش و تسهیل شود.

گردشگری با فضای مجازی اوج می‌گیرد

کشور ما نیز در این سال‌ها حرکت‌هایی را مبنی بر تمایل برای ورود به عرصه فضای مجازی داشته است، اما این حرکت‌ها معمولا از هم گسسته، موردی و بدون عقبه بوده‌اند. 
در همین زمینه، محمد میرانی، فعال حوزه گردشگری اظهار می‌کند: متاسفانه در چند سال گذشته، تاکید وزارت میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری مبنی بر تبلیغات در فضای مجازی در حوزه گردشگری، همچنان شاهد کم کاری‌هایی در این زمینه هستیم. 
وی عنوان می‌کند: ما شاهد هستیم که بسیاری از کشورهای پر مخاطب و پر گردشگر در جهان باوجود عدم نیاز در این حوزه، بازهم مشتاقانه از کاربردهای مهم فضای مجازی استفاده می‌کنند، چراکه ضرورت این کار را دریافته‌اند و می‌دانند این روزها مردم بیشترین ارتباط را با تلفن همراه خود دارند و از قابلیت‌های آن بیشتر استفاده می‌کنند. به همین دلیل فضای مجازی نقشی موثر در پیشرفت این موضوع دارد. 
میرانی در این‌باره می‌افزاید: متاسفانه شاهد این مسئله بودیم که در بخش دولتی کمتر از این ظرفیت استفاده شد، اما در بخش خصوصی مانند بسیاری از شرکت‌های بزرگ گردشگری و آژانس‌های هواپیمایی با هزینه‌های شخصی خود در این زمینه کمی پیش رفتند.
وی می‌گوید: فضای مجازی در این ایام کمک شایانی به حوزه گردشگری کرد و ما توانستیم با استفاده از این فضا و ساخت کلیپ‌ها و معرفی مکان‌های گردشگری کشور بسیاری از مردم دیگر کشورهای دنیا را به سوی خود جذب کنیم.
این فعال حوزه گردشگری همچنین عنوان می‌کند: فضای مجازی این روزها به‌عنوان یک اصل مهم و کاربردی شناخته می‌شود، چراکه مخاطبان بسیاری را در زمان کم و با سهولت بیشتری با امکانات و مکان‌های گردشگری کشورها آشنا می‌کند.
البته باید به این نکته هم توجه داشته باشیم که توجه به موضوع فضای مجازی و استفاده‌های کاربردی از آن در حوزه گردشگری می‌توانست مدت‌ها پیش از این رقم بخورد و با برنامه‌ریری‌های مناسب‌تر، آثار و گنجینه‌های گردشگری و میراث‌فرهنگی ما به مردم نمایش داده شوند.


از علم روز دنیا عقب هستیم

گلایه‌های ما و تلنگری که کرونا برای حرکت به سوی نگاه نو در حوزه گردشگری و صنایع‌دستی به ما زد، به جای خود، اما اگر منصفانه به این موضوع نگاه کنیم، فعالان این عرصه بسیاری از امکانات سخت‌افزاری مورد نیاز برای ورود به عرصه گردشگری مجازی را در اختیار نداشتند و آنچه در دوران همه‌گیری کرونا نیز شکل گرفت بنا به ضرورت و تلاش‌های با همت جمعی بود وگرنه امکانات مورد استفاده در این حوزه در کشورهای پیشرو در حوزه گردشگری و صنایع‌دستی و قیاس آن با امکانات موجود ما دور از انصاف است. 
بر همین اساس، نیما ذاکری، فعال حوزه صنایع‌دستی اظهار می‌کند: متاسفانه ما در مباحث مربوط به علم روز و استفاده از فناوری‌های مربوط به این بخش از دنیا عقب هستیم.
وی می‌گوید: ما در بخش صنایع‌دستی از هیچ‌گونه امکانات مورد استفاده در فضای مجازی بهره‌مند نیستیم حتی در همین ایام کرونا که بسیاری از بخش‌ها توانستند در این موضوع پیشرفت داشته باشند، قشر هنرمند صنایع‌دستی از این موضوع محروم بودند.
بنا به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، ذاکری می‌افزاید: در ایام کرونا به همراه عده‌ای از هنرمندان در این بخش و با همکاری هم توانستیم با ایجاد کمپینی فعالیت‌هایی را در زمینه فضای مجازی، بدون هیچ‌گونه حمایتی از سوی دولت انجام دهیم تا حداقل کمکی به هنرمندان برای فروش محصولات آنها کرده باشیم. وی بیان می‌کند: فضای مجازی برای فعالان صنایع‌دستی محیطی ارزشمند است که نیاز به آموزش‌های درست و کاربردی دارد که متاسفانه حتی کوچک‌ترین اقدامی در این زمینه انجام نمی‌شود.

بستر مناسبی نداریم

یکی دیگر از نکاتی که جدا از امکانات سخت‌افزاری درباره مقایسه فعالیت‌های کشور ما با کشورهای دیگر در زمینه گسترش دامنه فعالیت‌های گردشگری و صنایع‌دستی در فضای مجازی مطرح است، موضوع بسترها و زیرساخت‌هاست که برای این نوع فعالیت‌ها به هیچ وجه آماده و مناسب نبوده است.
 البته باید گفت که این بستر مناسب تنها محدود به سرعت نامطلوب اینترنت در بسیاری از نقاط کشور و خدمات ضعیف شرکت‌های ارتباطی نیست.
در این زمینه، شهرام امیری، از فعالان حوزه صنایع‌دستی می‌گوید: متاسفانه هیچ‌گونه بستر مناسبی برای استفاده از فضای مجازی برای فروش محصولات ما وجود ندارد و حتی زمانی هم که می‌خواهیم این کار را انجام دهیم جلوی این کار از طریق وزارت صنعت، معدن و تجارت گرفته می‌شود و مانع ما می‌شوند. 
امیری عنوان می‌کند: بسیاری از شرکت‌های دیگر نیز به صورت فعالیت‌های شبکه‌ای و شرکت‌هایی از این قبیل قصد فروش صنایع‌دستی را داشتند که از فروش آنها جلوگیری شد. 
وی بیان می‌کند: وقتی صحبت از فروش محصولات ایرانی و تولید داخل می‌شود، محصولی با ارزش‌تر از صنایع‌دستی وجود ندارد، زیرا کاملا ایرانی و حاصل فرهنگ و تمدن قشر فرهنگی ایرانی است.
وی در این زمینه می‌افزاید: امسال نیز با اینکه سال جهش تولید نام گرفته است، هیچ خبری از حمایت از تولیدکنندگان نیست و تنها داریم نام آن را یدک می‌کشیم. ما در بحث تولید با مشکلی مواجه نیستیم، اما در زمینه فروش تولیدات خود با مشکلات و چالش‌های زیادی دست و پنجه نرم می‌کنیم که به نظر من فضای مجازی و ایجاد بستر مناسب برای استفاده از آن می‌تواند کمک بسیاری به ما کند.

ما کجای کار هستیم

اگرچه در نگاه اول به نظر می‌رسد کشور ما در حوزه گردشگری و صنایع‌دستی راه زیادی را طی نکرده است، با نگاهی دقیق‌تر و در نظر گرفتن میزان امکانات موجود ما در مقایسه با کشورهای دیگر، حتما به این نتیجه می‌رسیم که جایگاهی که امروز در آن قرار داریم چندان هم بد نبوده است.
 اگرچه قدیمی‌ترها مثلی داشتند که می‌گفت: «نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود» مثلی هم دارند که می‌گوید «هرقدر پول بدهی، اش می‌خوری». در واقع این‌طور می‌توان گفت که جا ماندن تدریجی ما از قافله گردشگری و صنایع‌دستی حاصل برآیند سه عامل اصلی نبود اراده جمعی، فقدان امکانات سخت‌افزاری مناسب و فراهم نبودن بسترها و زیرساخت‌های مربوط به این کار است. 
ما در عصری زندگی می‌کنیم که پیش افتادن و پس ماندن از جریان‌های فرهنگی و هنری، می‌تواند بسته به فرصتی کوچک حتی به اندازه یک کلیک کردن و نکردن باشد. 
پس در چنین فضایی و با چنین سرعتی باید از همه فرصت‌ها به نحو مطلوب استفاده کرد تا در مقوله مهمی مانند گردشگری و صنایع‌دستی که از یک سو با هنر در ارتباط است و از سوی دیگر، با انگیزه‌های تجاری و اقتصادی شانه به شانه است، بتوانیم حرفی برای گفتن داشته باشیم.

چاپ