صمت از شکرگزاری‌هایی به وسعت ایران گزارش می‌دهد

جشن‌هایی به وقت برداشت محصول

مژده پورزکی: تا به حال در چند جشنواره شکرگزاری شرکت کرده‌اید؟ جشنواره‌هایی که برای برداشت محصولات کشاورزی و باغی از گذشته تا به امروز برپا می‌شوند و این یکی از آیین‌های باستانی ایرانیان است که هنوز برگزار می‌شود. جشن‌هایی که علاوه‌بر برکت، شادی هم می‌آورند و به واسطه عطر و رنگ محصولات کشاورزی و باغی، حال هر بیننده‌ای‌ را خوش می‌کنند.

حمد و سپاس خداوند برای نعمت‌هایش فلسفه اصلی برپایی این جشن‌ها است. کیفیت برگزاری هر کدام از آنها با هم فرق می‌کند. اما در کل می‌توان گفت برخی از محصولات باغی و کشاورزی این امکان را ایجاد کرده‌اند که مردمی از شهرهای مختلف جشنواره‌هایی به شکرانه برداشت‌شان برگزار کنند. به این ترتیب آیین‌هایی شادی‌آفرین از جمله پخش موسیقی سنتی و پوشیدن لباس‌های محلی، چیدن گل‌محمدی، خرما، انار و... مناطق اطراف کشت این محصولات را گردشگر‌پذیر می‌کند.
سالانه گردشگران زیادی به دیدن چنین جشنواره‌هایی می‌روند. این نوعی از «گردشگری رویداد» است. ‌یکی از اهداف این نوع گردشگری‌، حفظ و احیای فرهنگ بومی به‌ویژه در شهرهای کوچک و روستاهاست. ‌گردشگری رویداد به محافظت از رخدادهای فرهنگی و اجتماعی از یک سو و بالا بردن حس غرور ملی و اعتماد به نفس جوامع محلی کمک می‌کند. همچنین توجه به این نوع گردشگری از نظر اقتصادی برای ساکنان روستاها و شهرهای کوچک به‌صرفه است. بعضی از این جشنواره‌ها از سنت‌های دیرینه به جای مانده‌اند و برخی نیز زاده چند سال گذشته یا همین امسال هستند. در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:


خرما
خرما یکی از محصولات ایران است که هم در داخل کشور پرطرفدار است و هم مشتریان خارجی خود را پیدا کرده است. از این رو، جشنواره‌هایی در زمینه خرما در کشورمان برگزار می‌شود که البته امسال برخی از آنها نخستین دوره خود را پشت‌سر خواهند گذاشت. در ادامه به چند نمونه از آن اشاره می‌کنیم: مردم بم، هر سال و همزمان با خرماپزان و فصل برداشت محصول خرما در شهریور جشنی با عنوان جشن خرما برگزار می‌کنند. این جشن در چند سال گذشته یکی از برنامه‌های تفریحی‌-‌فرهنگی مردم بم در استان کرمان و استان‌های سیستان و بلوچستان، یزد و هرمزگان درآمده و هر سال تعداد زیادی از شهروندان شهرها و استان‌های یاد شده را به خود جلب می‌کند. جشن خرما آیینی است که همزمان با شروع ساخت شهرک ارگ جدید در سال ۱۳۷۲ پایه‌گذاری شد. این منطقه در کیلومتر ۱۰ جاده بم‌-زاهدان قرار دارد. جشنواره آیینی «مغ و مشتا»، جشن شکرگزاری برداشت خرما در شهرستان میناب(یکی از شهرستان‌های شرقی استان هرمزگان) است که در روز ابتدایی شهریور ۹۸ برگزار شد. این جشنواره سومین دوره برگزاری را پشت‌سر می‌گذارد و مردم در این روز به نواختن سازهای محلی می‌پردازند. بافق هم امسال در جشنواره‌ای برای نخستین‌بار میزبان خرما دوستان خواهد بود. این جشنواره، ۱۰ مهر با برنامه‌هایی از جمله تور برداشت نمادین خرما، تجلیل از خرماکاران برتر شهرستان و برگزاری نمایشگاه صنایع تبدیلی، تکمیلی و فرآوری محصولات مرتبط با خرما همره خواهد بود. سطح زیرکشت نخلستان‌های بافق بیش از ۲ هزار هکتار است و از سال گذشته بحث فرآوری خرما در بافق آغاز شده است و خرمای دیگر مناطق از جمله استان‌های فارس، خوزستان، کرمان و سیستان و بلوچستان هم در بافق فرآوری می‌شود. خرمای کلوته هم قصه جداگانه‌ای دارد و به دلیل کیفیت مرغوب در بین کشورهای همسایه به‌ویژه کشورهای آسیای میانه و اروپا بازار پسندی بهتری دارد. از این رو، قرار است جشنواره خرمای کلوته برگزار می‌شود. این نخستین جشنواره ملی خرمای کلوته است و قرار است تا ۲۱ آبان امسال با هدف معرفی خرمای جنوب کرمان در شهرستان کهنوج برپا باشد. هرمزگان یکی از استان‌های تولیدکننده خرما در سطح کشور است که شهرستان بستک از این استان، با دارا بودن نخلستان‌های قابل‌توجه، سهم بسزایی از این تولیدات دارد.
 از این رو، نخستین جشنواره خرمای این شهرستان ۶ شهریور برگزار شد و گردشگران از ۲۰ نوع خرمای نخلستان‌های این شهرستان بازدید کردند. سالانه بیش از ۵ هزار تن محصول از ۲۰ نوع خرما از سطح نخلستان‌های این شهرستان برداشت می‌شود.


طلای سرخ
جشن برداشت زعفران در سرایان آخرین‌بار سال گذشته ‌در آبان برگزار شد و موعد این جشن در سال ۹۸ هنوز نرسیده است. تقویت گردشگری و بازدید از نقاط گردشگری و معرفی این جاذبه‌ها از دیگر برنامه‌های این جشن بود اما معرفی کیفیت مرغوب و ممتاز زعفران سرایان و آخرین دستاوردهای آموزشی، تحقیقاتی و ترویجی در حوزه زعفران اولویت داشت. افزایش روحیه نشاط و شادابی و برندسازی محصول از دیگر اهداف و برنامه‌هایی است که در این جشن پیگیری می‌شود. سرایان از نظر کمی رتبه دوم را در خراسان جنوبی در تولید زعفران دارد و از نظر کیفی بر اساس آزمایش‌های انجام‌شده بهترین زعفران این استان است و ۶ هزار بهره‌بردار زعفران در سرایان مشغول کار هستند. جشن زعفران در منجیل‌آباد رباط‌کریم هم برگزار می‌شود. برگزاری جشنواره زعفران در بنیز بهاباد یزد هم نمونه‌ای دیگر از جشن‌های زعفران است. پیشینه کشت و برداشت زعفران در بهاباد به حدود ۴۰ سال گذشته برمی‌گردد. ارتفاع مناسب از سطح دریا، داشتن هوایی پاک و بی‌آلاینده و دقت در برداشت مهم‌ترین عواملی کیفیت محصول تولیدی زعفران در این شهرستان است. با برگزاری این جشنواره در آبان، کار برداشت محصول زعفران در استان یزد نیز آغاز می‌شود. شهرستان خمین هم در آبان جشنواره‌ای در همین راستا دارد.


دانه‌های یاقوت
و اما بخوانید از قصه انار... انار میوه‌ای بهشتی و عاشقانه که بهترین توصیف آن را از شعر مصطفی رحماندوست به خاطر داریم. «صد دانه یاقوت دسته به دسته/ با نظم و ترتیب یک جا نشسته‌...» با چنین وصفی مگر می‌شود برای انارچینی جشن نگرفت؟! جشن انارچینی روستای تاریخی انبوه -‌از توابع بخش عمارلو در رودبار زیتون واقع در مرز استان‌های گیلان و قزوین- هر سال در آخرین جمعه مهر به ‌صورت خودجوش و مردمی برگزار می‌شود و امسال هم می‌توانید به این جشن برسید. جشن کردستانی‌ها هم هست.
جشنواره انار ساوه اردیبهشت امسال برگزار شده است. برگزاری این جشنواره گاهی با وقفه‌هایی همراه بوده است. به طور کلی، جشن انار نوعی جشن شکرگزاری و سپاس از پروردگار برای برداشت محصول به شمار می‌رود. چیدن انار از نیمه نخست مهر آغاز می‌شود و انارچینی در این جشنواره جنبه نمادین داشته است. آذر ۹۷، دوازدهمین جشنواره انار در کاشان برگزار شد. در این جشنواره که در تالار فرهنگ و هنر شهر بادرود برگزار شد مقام‌های مسئول سخنرانی‌‌ کردند.
مهر سال گذشته نخستین جشنواره انار در روستای «سلین» از هورامان سروآباد نیز بر‌پا شد. شهرستان سروآباد با ۷۵ درصد تولید، بیشترین میزان تولید انار در کردستان را دارد و همین بهانه برگزاری نخستین جشنواره انار در روستای «سلین» از هورامان سروآباد شد. بیش از ۱۰ هزار نفر از سراسر کشور در این جشنواره حضور داشتند. در کنار این جشنواره غرفه‌های گوناگون فروش انار و محصولات جنبی آن مانند رب انار دایر بود. جشنواره انار در فرهنگسرای اشراق اما در دسترس‌ترین جشنواره‌های انار برای مردم تهران است. هشتمین جشنواره انار «صد دانه یاقوت» ۱۲ آذر ۹۷ با برش کیکی با نماد انار آغاز شده بود. اجرای گروه کر بانوان، اجرای استندآپ کمدی از سوی بهنام برار، کتابت آیات قرآن درباره انار، نقاشی رنگ روغن با موضوع انار، بافتن تابلوفرش انار و شعرخوانی طنز صابر قدیمی بخش‌های دیگر این جشنواره انار بود و به مدت ۲۰ روز ادامه داشت.
جشنواره انار کاخ نیاوران نیز ۲۶ آبان ۹۷ برای نخستین‌بار در کشور برگزار شد. برپایی این جشنواره با اجرای موسیقی ۲۰۰ هنرمند دف‌نواز از غرب کشور، ۵۰ تنبورنواز، آیین شاهنامه‌خوانی به زبان شیرین و اصیل کردی، رقص اسب، انارگردانی و آیین باستانی آذرگان همراه بود.


گل محمدی و گلاب‌گیری
درباره جشنواره گل محمدی و گلاب‌گیری چیزی می‌دانید؟ جشنواره‌های گل محمدی و گلاب‌گیری در مناطق چندگانه‌ای از ایران برگزار می‌شوند که هر کدام دیدنی‌تر از دیگری هستند. از همین رو است که تماشای آیین گلاب‌گیری هر سال‌ عده زیادی را به کاشان می‌کشاند و گردشگر داخلی و خارجی از گلاب‌گیری کاشان دیدن می‌کنند. گلاب‌گیری کاشان از اواسط اردیبهشت شروع می‌شود و تا اواسط خرداد(۱۵ اردیبهشت تا ۱۵ خرداد) ادامه دارد. گاهی این زمان با توجه به شرایط آب و هوایی کمی جلو یا عقب می‌افتد و البته در شهرهای مختلف شهرستان متفاوت است. آیین گلاب‌گیری در میمند فارس هم مشهور است. هر سال آغاز فصل بهار، شهر میمند، مملو از شمیم گل محمدی می‌شود و باغ‌های گل محمدی میمند مسافران و گردشگران را میزبانی می‌کنند. گردشگران به این منطقه می‌آیند تا از نزدیک شاهد آیین دیرینه گلاب‌گیری باشند. گلاب‌گیری در میمند فارس به دو روش سنتی و صنعتی انجام می‌شود. آیین گلاب‌گیری بردسیر نیز ثبت ملی شده است و درخواست ثبت ملی جشنواره گل محمدی بردسیر به اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان کرمان داده شده است. جشنواره گل محمدی بردسیر در لاله‌زار، ۱۳ سال است که برگزار می‌شود. این جشنواره با سابقه برگزاری که دارد به یکی از جشنواره‌های پربازدید تبدیل شده و استقبال بسیار خوبی از آن می‌شود. به همین دلیل اقدام‌هایی برای اسکان مسافران نیز انجام می‌شود. امسال این جشنواره ۲۹ تا ۳۱ خرداد برگزار و آیین پایانی آن به ‌صورت مستقیم از برخی از شبکه‌های تلویزیونی ایران پخش شد. در حاشیه برگزاری این جشنواره برنامه‌های مختلف فرهنگی، ورزشی و هنری تدارک دیده شد که کوچ نمادین عشایر از جمله این برنامه‌ها بود. به طور حتم می‌دانید که ایران یکی از بزرگ‌ترین کشورهای تولیدکننده گل محمدی و همچنین گلاب در جهان است. به دلیل ارزش صادراتی گلاب و تقاضای دیگر کشورها برای خرید این محصول ارز قابل‌توجهی نصیب کشور می‌شود. بررسی آمار گمرک در ۱۲ ماه سال ۹۷ نشان می‌دهد که بیش از ۳ هزار و ۸۵۷ تن گلاب استحصالی از گل محمدی به کشورهای مختلف جهان صادر شده است. بیش از ۴۰ کشور جهان در سال ۹۷ خریدار گلاب ایرانی بوده‌اند که در میان آنها کشورهای آلمان، ایتالیا، امارات متحده عربی، سوئد، ژاپن، ترکیه، فرانسه و کویت دیده می‌شود. کویتی‌ها بیشتر از هر کس دیگری در سال ۹۷ مشتری گلاب ایرانی بوده‌اند.


هلو
از مهم‌ترین محصولات بخش کشاورزی شندآباد(از توابع شبستر آذربایجان شرقی) می‌توان به میوه‌های سردرختی در انواع مختلف اشاره کرد که مهم‌ترین آنها هلو با تنوع بالا است.
 مرغوبیت هلوی شندآباد به‌حدی است که شهرت ملی یافته و به کشورهای همجوار نیز صادر می‌شود.
به این ترتیب، دومین جشنواره استانی هلو به میزبانی شهر شندآباد‌(در استان آذربایجان شرقی) به منظور شناساندن این محصول و معرفی مرغوب‌ترین نوع هلو، با هدف توسعه صنعت گردشگری، بالا بردن ظرفیت‌های کشاورزی و جذب سرمایه‌گذار برای ایجاد صنایع تبدیلی، برندسازی و ثبت جهانی هلوی شهرستان شبستر همزمان با عید غدیرخم(۲۹ مرداد) در شهر شندآباد برگزار شد.
 این جشنواره با حضور عموم مردم و مهمانان ویژه کشوری همراه با اجرای برنامه‌های شاد و متنوع در محلی بین باغ‌های هلو در ورودی شند‌آباد‌(سه‌راهی خامنه) برگزار شد.


زغال‌اخته
چهارمین دوره جشنواره زغال‌اخته در کلیبر در روزهای ابتدایی شهریور برگزار شد. شهرستان کلیبر قطب اصلی تولید این محصول در آذربایجان شرقی است. پوشش محلی زنان کلیبری هنگام برداشت محصول از جاذبه‌های این جشنواره بود. جشنواره‌هایی که در مناطق مختلف کشورمان هنگام برداشت محصول برگزار می‌شود می‌تواند تاثیر بسزایی در جذب گردشگر داشته باشد.
جشن زغال‌اخته روستای هیر قزوین نیز قرار بود در شهریور برگزار شود که تا‌کنون خبری از آن منتشر نشده است. یکی از رویدادهای زیبا در یکی از روستاهای کشور پهناور ایران، جشن زغال‌اخته قزوین است که در روستای هیر برگزار می‌شود. روستای هیر در قسمت شمالی استان قزوین و در دل کوه‌های بلند البرز قرار گرفته است. روستای هیر را می‌توان بزرگ‌ترین تولیدکننده محصول زغال‌اخته در ایران به شمار آورد. زغال‌اخته‌های این روستا بسیار مرغوب و خوش‌طعم هستند. در سال‌های پرمحصول بیش از ۲۰۰ تن از این محصول به سراسر ایران صادر می‌شود. از این رو، جشنی برای زغال‌اخته روستای هیر برگزار می‌شود که البته به جز آن، منطقه‌های الموت و طارم سفلی نیز این جشن را برگزار می‌کنند. جشن زغال‌اخته هر سال برای شکرگزاری از خداوند برای برداشت انبوه این محصول برگزار می‌شود. زمان این جشن مصادف با آغاز برداشت زغال‌اخته است و برداشت زغال‌اخته از مرداد آغاز می‌شود و تا آخر مهر ادامه دارد. مردم روستای هیر، هر سال، شهریور جشن زغال‌اخته را برگزار می‌کنند. اگر به گردشگری روستایی علاقه‌مند هستید، این جشن را از دست ندهید. از ویژگی‌های منحصر به فرد جشن زغال‌اخته قزوین، اجرای موسیقی زیبای محلی است. در این جشن گردشگران با چگونگی برداشت و تولید محصولات مختلفی از زغال‌اخته آشنایی پیدا می‌کنند. محصولاتی مانند مربا، لواشک، کنسرو، سس، آبمیوه و حتی قرص‌های آنتی‌اکسیدان از زغال‌اخته تولید می‌شود. در طول جشن برگزارکنندگان به مهمانان زغال‌اخته تعارف می‌کنند. هر سال گردشگران زیادی از سراسر ایران و حتی جهان در این جشن شرکت می‌کنند.


انگور
شهرت انگور ملایر از مرزهای ایران گذشته است. سال گذشته لقب «شهر جهانی انگور» در سازمان جهانی فائو به ملایر داده شد و آبان، موعد برگزاری جشن بزرگ جهانی شدن انگور ملایر است.
 مقدمات پخش زنده آیین برگزاری جشن جهانی شدن انگور ملایر از شبکه‌های سراسری صدا و سیما فراهم شده است، همچنین امکان دارد این جشن با جشن‌های دیگری چون جشنواره سنتی شیره‌پزی مانیزان و جشنواره ملی خوشه برتر به طور همزمان برگزار شود.
 میانگین تولید این شهرستان در هر هکتار ۲۲ تن است اما باغدار نمونه‌ای در روستای افسریه ملایر توانست به تولید ۱۱۰ تن در هر هکتار دست یابد. موفقیتی که ملایری‌ها را خوشحال کرده است.


میوه‌های بهشتی در دالاهو
نخستین جشنواره میوه‌های بهشتی شهرستان دالاهو همزمان با عیدغدیرخم‌(۲۹ مرداد ۹۸)‌ در سراب «شالان» برگزار شد.
 اجرای گروهای هلپرکه، دف‌نوازی، تنبورنوازی و همچنین نمایش و فروش محصولات منطقه از بخش‌های جشنواره بود. در این جشنواره که با هدف معرفی جاذبه‌های گردشگری استان کرمانشاه برگزار شد، جمع زیادی از مردم سراسر کشورمان حضور داشتند. در حاشیه این جشنواره میوه‌های تولیدی ریجاب به‌ویژه انجیر و زیتون به نمایش درآمد.
شهرستان دالاهو از توابع استان کرمانشاه و به مرکزیت کرند غرب است. دالاهو نام کوه مرتفع این منطقه ‌است که از طبیعت زیبایی برخوردار است. این شهرستان در مسیر اصلی راه کربلا قرار گرفته است.


زردآلو
جشنواره زردآلوی دهستان فراغه ابرکوه هم ۲۱ تا ۲۷ خرداد و همزمان با هفته جهاد کشاورزی برگزار شد.
 اگرچه زردآلوی ابرکوه که به واسطه زودرس بودن و مرغوبیت از شهرت جهانی برخوردار است اما این نخستین‌بار بود که دهستان فراغه شهرستان ابرکوه یزد میزبان جشنواره زردآلو بود. در این آیین که امام جمعه، فرماندار و جمعی از کشاورزان حضور داشتند، از تمبر پستی جشنواره زردآلوی فراغه رونمایی و به تعداد تمبرهای کشور افزوده شد.
هدف از برگزاری این جشنواره برندسازی محصول و جلب مشتریان داخلی و خارجی و سرمایه‌گذاری در بخش صنایع تبدیلی بود. سفر امام رضا‌(ع) در سال ۱۹۵ هجری به این منطقه از افتخارات مردم بومی است.



چاپ