یک روز مانده به جلسه رای اعتماد مجلس، مونسان در اتاق بازرگانی ایران مطرح کرد

سود بالای گردشگری با سرمایه‌گذاری اندک

مژده پورزکی: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری به‌تازگی از سوی نمایندگان مجلس شورای اسلامی به وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، ارتقای ساختار داده است.

به این ترتیب، علی‌اصغر مونسان که تاکنون رئیس این سازمان بوده، از سوی حسن روحانی، رئیس‌جمهوری به‌عنوان سرپرست وزارتخانه جدید معرفی شده و قرار است امروز (سه‌شنبه) نمایندگان مجلس شورای اسلامی، صلاحیت وی برای وزارت را مورد بحث و بررسی قرار دهند. در چنین شرایطی به‌طور معمول، وزیران پیشنهادی نشستی با بخش خصوصی برگزار کرده و شنونده درخواست‌ها، مشکلات و البته هشدار‌های فعالان این بخش می‌شوند. وعده‌هایی هم از سوی وزیر پیشنهادی داده می‌شود که در ادامه اجرایی شدن یا نشدن این وعده‌ها گاه ممکن و گاهی غیرممکن ارزیابی می‌شود. این بار وزیر پیشنهادی میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران به صبحانه کاری نشست با نشستی که شاید منجربه اختصاص کرسی بزرگی برای گردشگری در پارلمان بخش خصوصی ‌شود.
به گزارش صمت، صبحانه کاری وزیر پیشنهادی میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با بخش خصوصی در سالن طبقه هشتم بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران صبح دوشنبه ۱‍۱ شهریور برگزار شد. برخی از نمایندگان بخش خصوصی در این نشست چنان حمایتی از علی‌اصغر مونسان برای عهده‌داری امر وزارت شدند که به شوخی مطرح شد که آنها باید در صحن علنی مجلس سخنرانی کنند. البته نقد‌ها از آنچه تا کنون در ۳ حوزه این وزارتخانه انجام شده نیز کم نبود. بیشتر مباحث مطرح شده در این نشست حول محور گردشگری بود و این چنین مطرح می‌شد که دو حوزه میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی به‌عنوان بازوان صنعت گردشگری باید در نظر گرفته شوند. حاضران در این نشست از کمیسیون‌های گردشگری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی شهرستان‌های گوناگون یا عهده‌داران امور گوناگونی از گردشگری سلامت‌محور تا حمل‌ونقل هوایی و ریلی بودند.
یکی از سخنرانان بخش خصوصی در حالی که خود در ادای نام عریض و طویل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی لحظه‌ای دچار لکنت زبان شد، درخواست کرد تا عنوان گردشگری هم به‌عنوان این اتاق اضافه شود. با طرح این موضوع اگرچه در زمزمه‌هایی که بین حاضران مبنی بر گنجانده شدن «صنعت گردشگری» در «صنایع» شنیده می‌شد، مونسان از اتاق خواستار شد، این ایده اجرایی شود و تاکید کرد بخش خصوصی باید حمایت بیشتری از گردشگری کند تا او در ادامه بتواند، امورات این صنعت را در رایزنی‌ با دیگر نهاد‌ها و... با قوت بیشتری پیش ببرد. پیشنهاد مونسان با تشویق نسبی حاضران روبه‌رو شد و به نظر می‌رسد امکان اضافه شدن واژه «گردشگری» به‌نام اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی وجود داشته باشد.
موضوع مهم دیگری که از سوی مونسان مطرح شد این بود که از دو سهمیه‌ای که در شورای‌عالی گردشگری دارد یک سهمیه را به اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی اختصاص دهد و قرار شد در نامه‌ای به رئیس‌جمهوری نماینده این اتاق را معرفی کند.
مونسان که در این نشست مهمان تعدادی از سرمایه‌گذاران مشتاق به صنعت گردشگری بود با تاکید بر استقبال سرمایه‌گذاران از صنعت گردشگری و حمایت دولت از آنها گفت: آمارها نشان می‌دهد نگاه شما سرمایه‌گذاران به این حوزه ارتقا یافته است. بیش از ۲۰۰ هزار میلیارد تومان حجم سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری است و در دو سال گذشته حدود ۴ هزار و ۵۰۰ موافقت اصولی برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی صادر کرده‌ایم. بسیاری از این سرمایه‌گذاران، افرادی هستند که پروژه‌ای را به سرانجام رسانده و پروژه دیگری را آغاز کرده‌اند که این نشان از جذابیت این حوزه برای سرمایه‌گذاری دارد.
وزیر پیشنهادی دولت در امور میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خاطرنشان کرد: با سرمایه‌گذاری اندک در صنعت گردشگری می‌توان به سود بسیار بالایی دست یافت. از سوی دیگر، این صنعت از نظر اشتغالزایی ظرفیت بسیار بالایی دارد؛ به‌طوری که براساس سازمان جهانی گردشگری به ازای هر ۱۱شغل در جهان یک شغل مرتبط با حوزه گردشگری است. همچنین در حوزه مرمت میراث‌فرهنگی باید توجه کنیم که اگرچه ماهیت عمرانی دارد اما کمترین استفاده از ماشین‌آلات می‌شود و کاری یدی است و به همین واسطه اشتغالزایی بالایی دارد.
وی افزود: در حوزه صنایع‌دستی هم که هنرمندان زیادی در قالب کسب و کارهای خرد فعال هستند و بسیاری از خانواده‌ها معیشت خود را از طریق این صنایع تامین می‌کنند، ضمن اینکه خرسندم از اینکه اعلام می‌کنم حضور جوانان تحصیلکرده در حوزه صنایع‌دستی فراوان شده است. با این حال هنوز گردشگری از ۳ اولویت اصلی کشور نیست و میزان بودجه‌ای که در اختیار این بخش قرار گرفته، تایید‌کننده این امر است.
مونسان ادامه داد: امید داریم با ارتقای ساختاری که برای این ۳حوزه در نظر گرفته شده و به‌واسطه وزارتخانه‌ای که تشکیل شده، توجه بیشتری به میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شود و من از بخش خصوصی و اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی هم دعوت می‌کنم که توجه بیشتری به این بخش کنند.
مونسان در ادامه با بیان اینکه حوزه گردشگری یک حوزه فرابخشی است، افزود: برای کاهش مراحل صدور مجوزها و استعلام‌ها، ‌نیازمند همکاری‌های سایر نهاد‌ها هستیم و در این‌باره برای صدور هرچه بهتر مجوزها سعی کردیم براساس تفاهمنامه‌هایی که با سایر نهاد‌ها منعقد می‌کنیم این مسیر را هموار کنیم. تلاش زیادی کرده‌ایم که مسیر را هموار کنیم و در این راستا مدت زمان صدور مجوز‌ها از ۱۶ ماه به یک تا ۲ماه کاهش پیدا کرده و صدور مجوزها الکترونیک شده است.
وی همچنین گفت: سند توسعه گردشگری به‌زودی به صحن دولت خواهد آمد و تصویب می‌شود، ضمن اینکه سند برنامه اقدام ملی را نیز در دست تهیه داریم که مسیر را برای ما مشخص می‌کند.
سرپرست وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی افزود: در اقدام‌هایی توانستیم با عمان لغو روادید یک‌طرفه انجام دهیم که شاهد افزایش ورود گردشگران عمانی به‌ویژه گردشگران سلامت از این کشور هستیم. در کنار عمان، روی لغو روادید با چین کار کردیم که با توجه به ۱۵۰ میلیون گردشگر خروجی چین در سال، امیدواریم بتوانیم در مرحله نخست یک‌میلیون و در مرحله بعد ۲میلیون گردشگر چینی را جذب کنیم. در کنار این دو اقدام درج نکردن مهر در گذرنامه‌ها را نیز در دستور کار قرار دادیم. مونسان به موضوع آموزش نیز اشاره کرد و افزود: سال گذشته ۳۷هزار نفر را آموزش دادیم که البته با توجه به پراکندگی این آموزش‌ها، معاونت گردشگری طرح جامعی را در این باره دنبال می‌کند. به‌گفته مونسان بسته‌بندی صنایع‌دستی نیز بهبود یافته و این موضوعی است که در نمایشگاه ملی صنایع‌دستی که به‌تازگی به پایان رسیده، مشهود بود.


سهم ۷ درصدی گردشگری از تجارت کل جهان
رئیس اتاق بازرگانی ایران نیز در این نشست گفت: گاهی صنعت گردشگری را با صنعت نفت مقایسه می‌کنند که شاید این مقایسه، مقایسه درستی هم باشد. به‌عبارت دیگر شاید بتوان گفت که صنعت گردشگری از نظر ارزش‌افزوده قابل مقایسه با سایر صنایع نباشد و بسیار بالاتر از آنها باشد.
غلامحسین شافعی افزود: سهم گردشگری در تجارت کل جهان حدود ۷ درصد است و ایران با وجود جاذبه‌های زیادی که در حوزه گردشگری دارد، کمتر از نیم درصد از آن را در اختیار دارد. یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون نفر در دنیا در صنعت گردشگری فعال هستند که هزار و ۵۰۰ میلیارد دلار هم میزان درآمد این صنعت است که سهم ایران از این مقدار بسیار پایین است.
وی افزود: تقویت حضور بخش خصوصی در حوزه گردشگری، استفاده از نظرهای مشاوره‌ای بخش خصوصی، تسهیلات ویژه برای حضور هرچه بهتر بخش خصوصی و حضور نماینده بخش خصوصی در شورای‌عالی میراث‌فرهنگی و گردشگری از مهم‌ترین درخواست‌های اتاق بازرگانی ایران است که امیدواریم مورد توجه وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی قرار گیرد.


نیاز به نهضت مقررات‌زدایی
نایب رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران نیز در این نشست بیان کرد: اتاق بازرگانی ایران اوایل سال ۹۶ گزارش پیشگیرانه درباره اقتصاد کشور تا سال ۱۴۰۰ را تهیه کرد که نشان می‌داد همچنان نرخ تشکیل سرمایه در کشور امیدوارکننده نیست و نباید به بخش‌های گوناگون مانند صنعت امیدوار بود. براساس این گزارش اگر هم قرار است رشدی داشته باشیم باید در بخش خدمات و گردشگری دنبال آن بگردیم؛ اما با توجه به سهم اندک گردشگری، در اقتصاد معتقدم توفیق چندانی در استفاده از ظرفیت گردشگری نداشته‌ایم.
حسین سلاح‌ورزی ادامه داد: اصلی‌ترین چالش و مشکل پیش‌روی گردشگری وجود مقررات دست و پاگیر است و تعداد زیاد استعلام‌ها و مجوزها در بخش گردشگری بیش از سایر بخش‌های اقتصادی است. این سختگیری نسبت مستقیم با فاصله از مرکز دارد؛ یعنی هرچه فاصله استان‌ها از مرکز بیشتر می‌شود این سختگیری نیز بیشتر می‌شود. وی در مثالی افزود: سال گذشته یک بنای دولتی از طریق ماده ۲۷ واگذار شد، اما سازمان استانی میراث‌فرهنگی به سرمایه‌گذار گفته بود ۱۳ استعلام باید بگیرد که این مسئله کار را برای سرمایه‌گذار سخت می‌کند.
وی با انتقاد از این رویه بیان کرد: در سال‌های گذشته استقبال چندانی در سازمان میراث‌فرهنگی برای مقررات‌زدایی نمی‌دیدم و حتی برخی نمایندگان در برابر کاهش مقررات مقاومت می‌کردند. از این رو پیشنهاد می‌کنم که وزارتخانه جدید، نهضت مقررات‌زدایی بر پا کند.


فهرستی از انتظارات بخش خصوصی
رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع وابسته اتاق بازرگانی ایران نیز در این نشست با اشاره به اهمیت گردشگری گفت: گردشگری با ایجاد بالاترین ارزش‌افزوده به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم سایر فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهگی را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. صنعت گردشگری امیدبخش‌ترین و جایگزین‌ترین نسخه اقتصادی در شرایط فعلی کشور است. مشروط به برنامه‌ریزی‌های درست، همه‌جانبه و همراه با آینده‌نگری. حال باید اعتراف کنیم صنعت گردشگری در کشور ما آنچنان که باید توسعه نیافته است. این صنعت باید با یک گفتمان مشترک در میان عموم افراد جامعه تبدیل شود.
علی‌اکبر عبدالملکی افزود: بخش خصوصی انتظار دارد وزارتخانه تازه تاسیس بتواند اقدام‌های موثری را در حوزه‌های ذیل انجام دهد: «حمایت مادی و معنوی از کسب و کار‌های خلاق و نو پا»، «احیای صنایع‌دستی و بومی کشور، گسترش پایگاه‌های پژوهشی مرتبط»، «مطالعه، محافظت و مرمت آثار میراث‌فرهنگی و طبیعی در معرض تخریب»، «تلاش در راستای توسعه قطب‌ها و مقصدهای جدید گردشگری، صنایع‌دستی و هتلداری در سند ملی گردشگری که در دست تدوین است به‌ویژه در مناطق کم برخوردار و توسعه نیافته»، «تسریع در بررسی طرح دو روزه شدن تعطیلات پایان هفته و توزیع تعطیلات در ایام سال به‌منظور رونق گردشگری داخلی»، «ایجاد متولی ثابت در بخش صدور مجوزها به‌منظور جلوگیری از ناهماهنگی بین‌سازمان‌ها و نهاد‌های صادرکننده»، «تلاش مضاعف در راستای شناسایی و حذف قوانین و مقررات ناکارآمد با هدف بهبود فضای کسب و کار»، «ایجاد و تکمیل زیرساخت‌ها به‌منظور بهره‌برداری از مناطق ویژه که امکان بالقوه گردشگری دارند»، «تلاش برای توسعه و رونق گردشگری ورزشی، سلامت، مذهبی و سالمند» و «بکارگیری مدیران جوان و نخبه در راستای پیشرفت اهداف وزارتخانه».
وی گفت: اتاق بازرگانی را یک بازوی توانمند در کنار وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بدانید.


«فرش» نیاز به معاونتی مستقل دارد
مرتضی میری، عضو انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش و صنایع‌دستی ایران هم گفت: نگرانیم از اینکه گردشگری بیشترین سهم از منابع وزارتخانه را به خود اختصاص دهد و میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی مغفول بماند. صنایع‌دستی و به‌ویژه فرش از نظر اشتغالزایی اهمیت استراتژیکی دارند چراکه ضامن بقای اشتغال مولد روستایی هستند و در عین حال می‌توانند به توسعه گردشگری روستایی کمک کنند. اگر این صنایع حمایت نشود روستایی مولد به شهرنشین مصرف‌کننده تبدیل می‌شود که مشکلات زیادی از جمله حاشیه‌نشینی را ممکن است به همراه داشته باشد.
وی تاکید کرد اگر قرار است مرکز ملی فرش به این وزارتخانه بپیوندد از بخش خصوصی نظرخواهی شود. نیاز است تا معاونت مستقلی برای حوزه فرش در این وزارتخانه تعریف شود چراکه فرش در دو حوزه اشتغال و صادرات از اهمیت بالایی برای کشور برخوردار است.
در ادامه این نشست چندین نفر از فعالان اقتصادی نیز به بیان دیدگاه‌های خود در حوزه گردشگری پرداختند و مواردی از این دست را مطرح کردند: «انتقاد از لزوم دریافت ۲۲ مجوز برای ساخت یک هتل»، «ورود بانک‌ها به عرصه گردشگری و ارائه خدمات با نرخ کمتر از نرخ مصوب سازمان پیشین»، «ظرفیت ناکافی صنعت هواپیمایی»، «استقبال خوب از تورهای دیپلماتیک ریلی ایران از سوی کشور‌های اروپایی» و «دعوت از سرمایه‌گذاران برای بازسازی و استفاده از ۲۰۰ واگن‌ها برای اهداف گردشگری».
در نهایت این نشست، پارلمان بخش خصوصی حمایت خود را از مونسان برای برعهده گرفتن کرسی وزارت اعلام و امروز مجلس شورای اسلامی صلاحیت او را برای این مدیریت این وزراتخانه بررسی خواهد کرد.
مونسان که مجموعه اقدام‌های او در سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری دستاورد‌هایی از جمله بهبود بازار داخلی صنایع‌دستی، جذب گردشگران سلامت و افزایش خلاقیت و ورود جوانان به دو حوزه گردشگری و صنایع‌دستی را به‌دنبال داشته است، به رسم برخی وزیران پیشنهادی، با هدف جلب‌نظر بخش خصوصی و افزایش تعامل پیش از حضور در صحن علنی مجلس شورای اسلامی برای کسب مقام وزارت به اتاق بازرگانی رفت، در آنجا نشست و به همراه سرمایه‌گذاران ملی، مشغول نقد و بررسی وضعیت حوزه‌های وزارت متبوع شد. نقادان یا همان حاضران در این نشست، فرصت پیش آمده را برای نقد این حوزه‌ها کافی ندانستند، پس شاید نتوان این نشست را نقدی جامع تلقی کرد. حال اینکه امیدواریم در نتیجه همین نشست چند ساعته، سرمایه‌گذارن مجاب شده باشند که نقدینگی در صنعت گردشگری را افزایش دهند. این موضوعی است که اگر واژه گردشگری به‌نام اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی اضافه شود، به‌راستی اتفاقی خواهد افتاد.


چاپ