شهر تاریخی «تون» از کمبود یگان‌های حفاظتی رنج می‌برد

یادنگاره‌‌های نامبارک

گروه تجارت: پیکره بناهای تاریخی ایران از نسل جدید یادگارنویسان بی‌سلیقه و بی‌تعهد در عذاب است. بناهای تاریخی شهر تون هم دچار چنین رنجی شده و روح این شهر از یادگارنویسان زخم خورده است. به‌عبارت دیگر، آثار باستانی شهر تاریخی تون در شهرستان فردوس به‌دلیل مشکلات کمبود اعتبار و نیروهای یگان حفاظت در حال تخریب است.

شهر تاریخی «تون» در شهرستان فردوس استان خراسان جنوبی دارای بنا‌های تاریخی است که معماری ابنیه‌اش به صدر اسلام باز می‌گردد، این شهر و ابنیه‌هایش با تحمل تخریب‌کنند‌ه‌های طبیعی در طول سالیان گذشته که در این استان به وقوع پیوسته، تخریب نشده است. اما حالا برخی گردشگران از نبود نیروهای کافی یگان حفاظت در این مجموعه سوء‌استفاده و به تخریب و دیوارنویسی روی دیوار‌ بنا‌های تاریخی اقدام می‌کنند و با آتش روشن کردن در برخی از نقاط، آسیب‌های جدی به محوطه وارد و سعی دارند هر آنچه زلزله نتوانسته نابود کند را آنها تخریب کنند.
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، تمامی جداره‌های بنا‌های تاریخی مجموعه کوشک در شهر تاریخی «تون» با یادگاری‌نویسی با زغال و اسپری‌های رنگی سیاه شده است. در داخل محوطه مسجد تاریخی کوشک که دارای ۳ ‌کتیبه از دوران سلجوقی، تیموری و صفوی بود، اقدام به روشن کردن آتش کرده‌اند.
سعید سعید‌پور، کارشناس پایگاه میراث‌فرهنگی شهر تاریخی «تون»، درباره مشکلات موجود در این شهر تاریخی گفت: تعدادی از گردشگران شهر‌های کشور و بازدیدکنندگان خود استان خراسان جنوبی اقدام به دیوارنویسی با اسپر‌ی‌ها و زغال‌ها در مدرسه علیا و مجموعه تاریخی کوشک کرده‌اند باعث تغییر شکل ظاهری دیوار‌های این مجموعه شده است. بیشتر یادگاری‌ها با اسم مشخص و با ذکر نام استان روی دیوار‌ها نوشته شده که آسیب‌های زیادی را به این بنا‌ها وارد کرده است.
کارشناس میراث‌فرهنگی شهر «تون» بیان کرد: بنا‌های موجود در این شهر تاریخی کاملا از دسترس ما خارج نشده است؛ یگان نیروی حفاظت از سوی پایگاه در این محل مستقر شده اما با توجه به گستردگی مجموعه، آثار تاریخی بسیار در استان و کمبود تعداد یگان حفاظت برای حراست بناها، این اتفاق‌های و مشکلات رخ داده است.
سعیدپور تاکید کرد: حضور نداشتن دائم و تمام وقت نیرو‌های یگان حفاظت یکی از مشکلاتی است که مجموعه را درگیرکرده است. در مواقعی پس از سرکشی یگان حفاظت که موقتی است، برخی از افراد به دیوارنویسی بر روی ابنیه و آتش روشن کردن در محدود‌ه‌های بنا‌های شاخص اقدام می‌کنند.
کارشناس میراث فرهنگی پایگاه شهر «تون» ادامه داد: فقط در زمان عید که گردشگران بسیاری به این استان سفر می‌کنند، نیرو‌های حفاظت به‌‌طور تمام وقت از این مجموعه محافظت می‌کنند و نیرو‌هایی نیز برای معرفی بنا به تور‌های گردشگری گذاشته می‌شود.
سعیدپور تاکید کرد: مرمت‌هایی روی بنا‌های موجود در این شهر تاریخی هر چند سال یک بار به‌طور موقتی انجام شده است، مدرسه علیا در حال مرمت و مبلغ ۷۰ میلیون تومان برای آن هزینه صرف شده است و روی مجموعه کوشک دو سال پیش مرمت‌هایی انجام شد. رسیدگی‌های دائمی به بنا‌های مجموعه نیازمند اعتبارات بیشتری است که سازمان میراث‌فرهنگی، ‌صنایع‌دستی و گردشگری استان باید در اختیار قرار دهد.
اقدس کرم‌پور، مدیر پایگاه میراث‌فرهنگی گفت: گزارش‌های زیادی از مشکلات موجود شهر تاریخی «تون» به میراث فرهنگی استان خراسان جنوبی و مرکز ارائه کرده‌ایم و خواستار اعتبار بیشتر هستیم، اما اعتبارات کم و آثار تاریخی بی‌شماری وجود دارد.
مدیر پایگاه شهر تاریخی «تون» بیان کرد: از زلزله سال ۱۳۴۷ به بعد به بنا‌های تاریخی موجود در این شهر رسیدگی نشده، تا اینکه در سال ۱۳۸۴ سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری اقدام به تشکیل پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی «تون» کرد. از آن زمان به بعد سازمان میراث‌فرهنگی، ‌صنایع‌دستی و گردشگری اعتباراتی برای مرمت این شهر قائل شد.
وی ادامه داد: شهر تاریخی «تون» با مساحت ۹۰ هکتار و ۳۸ بنای شاخص که تعدادی از بنا‌های موجود در این مجموعه ۱۵ درصد و برخی دیگر ۸۰ درصد براساس ارزش اثر و شدت تخریب، مرمت و بازسازی شده‌اند.
کرم‌پور بیان کرد: دیوار نویسی در مجموعه کوشک و حمام یک بحث فرهنگی است اگر پایگاه این بنا‌ها را پیاپی مرمت کند، باز هم به‌دلیل مسئولیت‌پذیر نبودن مردم نسبت به آثار تاریخی شاهد این مشکلات خواهیم بود. در برخی از بخش‌های مجموعه مانند بقعه امامزاده و مسجد‌ها که ازدحام وجود دارد؛ یگان حفاظت به‌راحتی می‌توانند حراست کنند.
وی ادامه داد: پایگاه در سال ۱۳۹۴ در این مناطق به‌دلیل ازدحام مردم اقدام به نورپردازی‌هایی کرد، اما متاسفانه افرادی، پروژکتور‌های این مجموعه را دزدیده‌اند، با دزدیدن انتقال‌دهنده‌های برق، نور کافی برای سرکشی وجود نداشت و نیرو‌های حفاظت نیز قادر به مسئولیت خود نبودند و حفاظت از مجموعه تا ساعت ۷ و ۸ عصر انجام می‌شد، افراد سودجو از این موضوع استفاده و به آسیب بنا‌های تاریخی این مجموعه مشغول می‌شدند.
 مدیر پایگاه میراث‌فرهنگی «تون» مطرح کرد: باوجود وقایع طبیعی مانند سیل، زلزله و...، اگر ابنیه به‌طور۱۰۰درصد نیز مرمت شده باشند باز هم نیازمند رسیدگی هستند و باید به‌صورت سالانه تعمیر و کنترل شوند.
در استان تعدادی تشکل‌های مردم نهاد تشکیل که با پیشرفت آنها شاهد بهبود اوضاع ابنیه تاریخی استان خواهیم بود.


چاپ