خانه‌موزه‌ها یاریگر توسعه فضاهای فرهنگی

خانه‌موزه‌ها فضاهای کالبدی برای نمایش بخشی از تاریخ یک ملت به‌شمار می‌روند که در هر دوره اجتماعی بنا به شرایط اعتباری مکانی و زمانی می‌تواند واجد ارزش‌گذاری منفی یا مثبت باشند؛

بنابراین حفظ خانه‌موزه‌ها کمک به توسعه فضاهای فرهنگی یک جامعه و فراهم کردن زمینه‌های پژوهش، بررسی و نقد آرا، افکار و آثار اشخاص یا جریان‌هایی است که خود قطعه‌ای از پازل فرهنگی گذشته یا معاصر یک ملت است. خانه‌موزه‌ها بخشی از رسالت حفظ میراث‌های فرهنگی یک جامعه برای آیندگان و زیاد بودن فضاهای فرهنگی آن به‌شمار می‌آیند که خانه‌های اشخاص فرهنگی، سیاسی، اقتصادی را در بر می‌گیرد و زمینه لازم را برای شناخت بیشتر فرد یا جریانی که وی در آن موثر بوده از طریق لوازم شخصی، دست‌نوشته‌ها، کتاب‌ها، آثار فراهم می‌کند، به‌عبارتی خانه موزه‌ها مکانی برای نمایش بخشی از تاریخ گذشته یا معاصر است که مخاطب را در آن واحد به درک موقعیت حاضر وا‌می‌دارد. در تعریف سبک خانه موزه‌ها باید گفت ارزش تاریخی، معماری و تزئینات خانه به تنهایی فضا را در ردیف خانه‌موزه‌ها قرار نمی‌دهد مگر اینکه در این تعریف ابتدایی بتوان چنین خانه‌هایی را به‌عنوان موزه‌هایی با مضمون معرفی سبک، تزئینات، تقسیمات فضایی و معماری یک دوره خاص معرفی کرد. آذربایجان و تبریز در طول تاریخ پر افتخار ایران‌زمین همواره مهد پرورش بزرگان نامی بوده که در عرصه‌های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و هنری تاثیرگذار بوده‌اند و گستره این تاثیرات حتی از مرزهای جغرافیایی ایران نیز فراتر رفته و ازاین‌رو است که این سرزمین از ظرفیت ویژه‌ای برای معرفی این شخصیت‌ها در قالب خانه‌موزه‌ها برخوردار است. امروز در کنار بازشناسی خانه‌هایی همچون خانه ستارخان سردار ملی، ثقه‌الاسلام شهید، علی مسیو، شیخ محمد خیابانی، پروین اعتصامی، استاد شهریار، میرزا جعفر آقا سلطان القرائی، حاج علی ختائی، حاج محمدعلی حیدرزاده، ارفع الملک جلیلی و خانه‌های تاریخی دیگر باید ظرفیت موجود در این ابنیه شاخص بیش‌ازپیش موردتوجه علاقه‌مندان به میراث فرهنگی قرار گیرد تا گرد نسیان که بر تن آنها نشسته، زدوده شود. حال پس از تبدیل خانه استاد شهریار به موزه این شاعر نامدار و تاسیس نخستین خانه موزه در تبریز، اینک در خانه ستارخان، سردار ملی نیز به روی علاقه‌مندان گشوده شده و خانه شیخ محمد خیابانی نیز در حال تبدیل به خانه‌موزه است تا گامی هرچند کوچک در این عرصه برداشته باشیم.

مهدی بزاز دستفروش - عضو کارگروه ملی موزه‌های ایران




چاپ