خاطرات مرد شنی

گروه تجارت: لقب «مرد شنی» را یک خبرنگار برایش انتخاب کرد. شاید مهارت در شن‌پیمایی بیابان جهانی لوت او را به این نام مشهور کرد و اکنون خاطراتی را از سفرهای پررمز و راز به قلب لوت بازگو می‌کند.

طبیعت‌گردی را با کوه آغاز کرد. اشتیاق برای سفر به بیابان در ضمیر ناخودآگاه سید احمد رونقی از همان دوران کودکی خفته بود و از یک جایی به بعد دانست که در کویر هم می‌توان قهرمان شد.
آن زمان ۲۰ سال داشت که نگاهش از کوه‌های سر به فلک کشیده سبلان، دماوند و علم‌کوه به سمت کویرهای خشکیده خراسان جنوبی چرخید.
یک همدلی ساده باعث شد که حمایت‌های سازمان امور جوانان وقت، استانداری، محیط‌زیست و اداره کل میراث فرهنگی استان به بار نشیند و احمد رونقی به همراه دوستش امیر طالبی‌گل‌ پا به بیابانی بگذارند که روزی نامش جهانی می‌شود.


 اثبات جاذبه‌های کویری
به گزارش ایرنا، رونقی در خاطراتش به دهه ۸۰ می‌رود و به یاد نشستی می‌افتد که دور یک میز کنار مسئولانی نشسته و از گردشگری بیابان لوت سخن گفته بود اما همه او را به سخره گرفته بودند و حتی یکی از حاضران در پاسخ به ادعایش گفته بود: «ما خودمان به شاندیز می‌رویم. چه کسی برای کویر پول می‌دهد؟»
در شرایطی که چنین دیدگاهی بر استان جدید خراسان جنوبی حاکم بود و مسئولان ظرفیت‌های این گوشه از مرز و بوم را باور نداشتند، این نوباوه ایران باور به نیاز به پیشرفت و آبادی از وجب‌به‌وجب خاکش داشت پس سید احمد رونقی از پای ننشست و همچنان گفت: «گردشگری خراسان جنوبی، زیبای خفته»
وی به سختی‌های بی‌شمار شروع گردشگری کویر در خراسان جنوبی اشاره می‌کند و می‌گوید: تلاش‌ زیادی شد تا با یک گروه دو نفره توانستیم ثابت کنیم خراسان جنوبی جاذبه‌های زیادی برای دیدن دارد.
نخستین پروژه تحقیقاتی-گردشگری خراسان جنوبی در بیابان لوت سال ۸۴ شروع می‌شود و این همان سرآغازی برای سفرهای ماجرا‌جویانه به دل لوت است.
 سید احمد رونقی به همراه امیر طالبی‌‌گل مصمم می‌شوند که بر اساس این پروژه تحقیقی مسیرهای کاروان‌رو در دهسلم و شهداد قدیم را احیا کنند.
‌۳۰۰ هزار تومان کمک دولتی تنها پشتوانه آنها در این پروژه بود و سفر به بیابان لوت با کمک راهنمای قدیمی آغاز شد. سفری بسیار خطرناک با تهدیدهای مختلف که هیچ تضمینی برای بازگشت آنها نداشت. اما آنها رفتند و همین تحقیقات، پایه‌های ثبت جهانی لوت شد.


سفر به لوت شبیه سفر به کره ماه
پیش از شروع سفر، انجمن حامیان کویر ایران را ثبت و بعد از نیازسنجی، یک گروه تحقیقاتی را با تجهیزات پیمایش زمینی، ماشین ۲ دیفرانسیل، موتورسیکلت، لوازم حرفه‌ای طبیعت‌گردی، جی‌پی‌اس، بیسیم و... با خود همراه کردند.
رونقی سفر به لوت را چیزی شبیه سفر به کره ماه توصیف می‌کند و می‌گوید: ۳ سال برنامه‌ریزی و سفر به نقاط مختلف لوت به طول انجامید‌.
آنها با نخستین عکس‌های هوایی گوگل متوجه توده شنی در جنوب دهسلم شده و با مقایسه سایر کویرها از این توده‌ها یک نوع ابرماسه را در ذهن تصور کردند.
نخستین برنامه پیاده‌روی در ریگ یلان با حضور ۶ نفر زمانی رقم خورد که به‌عنوان نخستین سفر از سمت ملک چاه‌رویی و چاهداشی وارد شمال ریگ یلان شدند و به دلیل اینکه آن زمان تجهیزات کافی نداشتند یک روز کامل وسط توفان شن راهپیمایی کردند.
وی در شرح این سفر می‌گوید: به علت توفان دسترسی به نقاط مرکزی نداشتیم و متوجه شدیم از این نقطه هیچ راهی برای ورود به ریگ یلان فعلا وجود ندارد. بنابراین، به دنبال یک مسیر بهتر از روی عکس‌های هوایی بودیم.
این طبیعت‌گرد ادامه می‌دهد: یک سال دیگر روی این هدف زمان گذاشتیم و از قسمت دشت هامادا که یک دشت بسیار بزرگ از سمت شمال به جنوب لوت است به قسمت‌های جنوب غربی ریگ یلان رفتیم.
وی بیان می‌کند: این سفر بی‌نظیر در سال ۸۶ با دعوت دو کاپیتان نفتکش به علت تسلط به نقشه‌خوانی و یک راهنمای محلی به‌عنوان تنها کسی که کاروان‌های شتر قدیمی را همراهی می‌کرده رقم خورد.


کمک گرفتن از راهنمای کاروان شتر‌ها
رونقی تمام تجربه سفرهای تحقیقاتی به بیابان لوت را مدیون حقداد نیک‌پرست، راهنمای کاروان‌های شتر قدیمی می‌داند و می‌افزاید: اگر در این سفرها روی مین نرفتیم، گیر اشرار نیفتادیم یا در شرایط بد بیابان لوت نجات یافتیم همه مدیون تجربه‌های این شخص از کویر است.
وی ادامه می‌دهد: حتی منش و اخلاق این ساربان قدیمی برای‌مان درس بزرگی در بیابان لوت بود که توانستیم صبر، استقامت، توکل، خونسردی و مدیریت در شرایط بحران را بیاموزیم.
این پژوهشگر حوزه گردشگری، حقداد نیک‌پرست را شخصی مشابه ملک‌محمد در سفرهای گابریل می‌داند که اکنون به موجب نامش یک جاذبه گردشگری در استان معروف شده است.
«اورست شنی» نامی است که احمد رونقی برای تپه‌های ریگ یلان برگزیده و می‌گوید: سال ۹۳ این کلمه برای لوت اختراع شد و تصمیم گرفتیم در جریان ثبت جهانی شدن از این نام به‌عنوان یک برند استفاده کنیم.
وی با بیان اینکه یکی از مخاطبان بیابان لوت کوهنوردان هستند، می‌افزاید: برای این افراد اورست یک پدیده شناخته‌شده در حد آرزو است. از این رو، با اورست بلندترین کوه شنی جهان در بیابان لوت معرفی شد.
این طبیعت‌گردهای مشتاق بیابان، پیمایش نهایی لوت را دو سال بعد از سفر پیاده به شمال ریگ یلان شروع کردند جایی که به طور تقریبی هیچ اطلاعاتی از آن موجود نبود و هر دانشمند و جغرافیدانی در پاسخ به پرسش‌هایی از این منطقه فقط به مطالعات قدیم دکتر مستوفی ارجاع می‌داد.
 سال ۸۶ سید احمد رونقی و امیر طالبی به غرب لوت سفر کردند و موفق شدند نخستین تصاویر رنگی را از ریگ یلان، کلوتهای مگا و چاله ملک‌محمد به ثبت برسانند.
 وی از تحقیقات قدیمی درباره این منطقه که از سوی زمین‌شناس امریکایی یا دکتر مستوفی نوشته شده یاد می‌کند و می‌گوید: آنچه باعث شد در دهه‌های نوین حرکتی انجام شود که لوت را به‌عنوان جاذبه مهم مطرح کند همین سفرهای تحقیقاتی دهه ۸۰ بود.
رونقی با بیان اینکه آن زمان درباره چاله ملک‌‌محمد هیچ عکس و اطلاعاتی وجود نداشت، بیان می‌کند: ریگ یلان و بلندترین کوه‌های شنی جهانی را کسی اصلا باور نداشت و این شد که در سفر به این نقطه از بیابان لوت و ثبت عکس‌های هوایی نشان دادیم دارای پدیده‌های شگفت و ناشناخته در دل خراسان جنوبی هستیم.
وی یادآور می‌شود: با انتشار یافته‌های این سفر در رسانه‌ها و فضای مجازی موفق شدیم گروه‌های مشتاقی را از سراسر جهان وارد بیابان لوت کنیم که پس ‌از آن ثبت جهانی هم رقم خورد.
رونقی با اشاره به اتمام مطالعات جامع اکوتوریسم و ژئوتوریسم خراسان جنوبی در سال ۸۳ می‌گوید: در این پژوهش به‌طور کامل دهسلم به‌عنوان دالان ورودی بیابان لوت معرفی شده که هم توانمندی‌ها و زیرساخت‌ها و از سوی دیگر هم مشکلات موجود مشخص است.


ثبت ۳۰هزار قطعه عکس از بیابان لوت
وی بیان می‌کند: یکی از بخش‌های این پژوهش پوشش گیاهی بیابان لوت است که گونه‌های بسیار غنی گیاهی در این سفرها دیده و ثبت شده است.
وی از وجود ۳۰ هزار قطعه عکس از بیابان لوت در آرشیو خود خبر می‌دهد و می‌افزاید: حتی تالاب کجی نمکزار هم به برکت همین تحقیقات به چشم آمد.
این کویرنورد به نخستین نمونه جانوری دیده شده در این تحقیقات اشاره می‌کند و می‌گوید: زاغ بور ایرانی برای نخستین‌بار در بیابان لوت خراسان جنوبی تصویربرداری و بعد از آن جغد کوچک، چند گونه روباه و دو گونه کمیاب سوسمار هم جریان سفرهای تحقیقاتی به اعماق لوت مشاهده شد.
 تجربه زیبایی‌ها، بزرگی‌ها، سختی‌ها، مصیبت‌ها، و صدها نکته ناگفته درباره کویر، مهم‌ترین دستاورد او از این سفرها به شمار می‌رود.
وی بر ایجاد زیرساخت‌ها و انجام مطالعات دقیق در ادامه ثبت جهانی لوت تاکید می‌کند و ادامه می‌دهد: فعال شدن بخش خصوصی، دفاتر آموزش‌دیده برای تورگردانی، لوازم و تجهیزات مورد‌نیاز برای سفر به بیابان لوت مهم‌ترین مباحثی است که برای بیابان لوت باید مورد توجه قرار گیرد.
رونقی با بیان اینکه جذب گردشگر یک هنر است، اظهار می‌کند: آموزش راهنمایان گردشگری با خروجی مناسب و توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی متناسب به آمار گردشگران نیز اهمیت دارد.
مجموع سفرهای مرد شنی به کویرهای خراسان جنوبی یک میلیون کیلومتر است، گرچه امیر طالبی‌گل رفیق همیشه همراهش در یکی از همین سفرهای بیابانی قربانی مین شد اما او همچنان بیابان و کویر را دوست دارد و بدون احساس تکراری بودن به سفرهایش ادامه می‌دهد.


چاپ