صمت از جذابیت‌های مغفول در روستا گزارش می‌دهد

تجربه کشاورزی با رواج گردشگری مزرعه

مژده پورزکی: رفتن از شهر‌های دود زده به مزرعه عجب صفایی دارد! آسمانی که به‌طور باورنکردنی نیلی است و برای ما که آسمان را طوسی و سفید یا در بهترین حالت، آبی اما کمرنگ تجربه می‌کنیم، هیجان‌انگیز است؛ زمینی که تا چشم کار می‌کند سبز و پر محصول است و البته از خاک و گِل هم مبرا نیست، اما همچنان جذاب و لذت‌بخش است که دوست داریم به عمد به این خاک و گل دست بزنیم.

تراکتور، بیل، داس و چیزهایی از این دست را می‌توان برای نخستین‌بار در زندگی لمس کرد؛ تنها به شرط اینکه به مزرعه‌ای برویم و کشاورزان هم اجازه دهند چند روزی آنجا مانند یک کشاورز نوپا کار کنیم. البته شاید با تجربه بودن و کاردانی بچه‌های روستا نسبت به ما که به احتمال دکتر، مهندس هستیم و شاید خنده‌های زیر زیرکی این بازیگوش‌های دوست داشتنی باعث شود کمی جا بخوریم اما خیلی زود خودمان هم به‌دست و پا چلفتی بودن‌مان می‌خندیم، عکس می‌گیریم و تجربه‌های‌‌مان را با اوصافی هیجان‌انگیز با دوستان و خانواده‌مان به اشتراک می‌گذاریم و این یعنی گردشگری مزرعه.
به گزارش صمت، چند سالی است گردشگری روستایی یا به اصطلاح بوم‌گردی در ایران رواج یافته است و حالا بیشتر مردم ایران این گونه از گردشگری را می‌شناسند اما گردشگری روستایی را چقدر می‌شناسیم؟ در ایران به‌دلیل نبود فضای مزرعه‌داری و متمرکز شدن مزرعه، دامداری و کشاورزی در روستاهای کشور، گردشگری کشاورزی با گردشگری روستایی همپوشانی دارد، در حالی که این دو با هم تفاوت‌های بسیاری دارند.
به‌دست گرفتن بیل، نشستن پشت تراکتور، عبور از زمین‌های پر از گل و لای با چکمه‌های پلاستیکی سیاه، گاو‌آهن و بذر پاشیدن در مزرعه، ساخت مترسک و دلهره گرما‌زدگی و سرما‌زدگی محصولات، پیاده‌روی‌های طولانی از روستا تا سر زمین، بلند دادزدن‌های سر زمین و اهل خانواده و روستا را صدا کردن... همه این‌ها هرچند برای برخی از ما شهری‌ها به‌عنوان یک زندگی دائمی پذیرفتنی نیست، اما خیلی از ما دوست داریم چند ماه یا چند روزی را به سبک و سیاق کشاورزان زندگی کنیم.
از سوی دیگر، کشاورزی در مناطقی که دارای ظرفیت لازم برای توسعه گردشگری هستند، یکی از راهبردهایی برای تقویت نواحی روستایی به‌شمار می‌رود و در نهایت هم از مهاجرت روستاییان به شهر می‌کاهد و هم برای آنها درآمدزایی خواهد کرد.


تفاوت گردشگری مزرعه با روستا
یک کارشناس صنعت گردشگری در گفت‌وگو با صمت گفت: یکی از انواع مهم گردشگری در جهان گردشگری کشاورزی یا گردشگری مزرعه است که این نوع گردشگری در بسیاری از کشورهای همسایه مانند ترکیه رونق یافته است.
بابک مغازه‌ای معتقد است گردشگری مزرعه یا کشاورزی نوعی از گردشگری است که در آن گردشگران به تعداد محدود به یک مزرعه یا محلی که به امور کشاورزی، باغبانی، گلکاری یا دامپروری وابسته است، سفر و با خانواده کشاورز یک یا چند روز زندگی کرده و فعالیت‌های کشاورزی را تجربه می‌کنند، علاوه ‌بر این در مزرعه و مکان اقامتی ساکنان مزرعه اقامت خواهند کرد.
به‌گفته وی در گردشگری کشاورزی تجربه فعالیت کشاورزی، مزرعه‌داری و دامپروری هدف سفر گردشگران است و بازدید از روستاها و مناطق اطراف آنها مدنظر گردشگران نیست.
مغازه‌ای اظهار کرد: گردشگری کشاورزی می‌تواند معیشت مکملی برای کشاورزان و روستاییان به‌شمار رود به شرط آنکه کشاورزان شغل خود را تغییر ندهند و گردشگری به معیشت جایگزین تبدیل نشود. نوع دوم گردشگری کشاورزی که در کشور ما بیشتر متداول شده، گردشگری جشنواره‌های کشاورزی است، در این نوع گردشگری افراد در زمان‌های خاصی مانند زمان برداشت محصولات کشاورزی یا باغداری به محل‌های موردنظر مراجعه می‌کنند، مانند جشنواره انگور، جشنواره توت‌فرنگی و مانند آنها که در برخی از استان‌های کشور گام‌هایی برای آنها برداشته شده است.
وی گفت: این جشنواره‌ها سود چندانی برای آن منطقه یا محله ندارند و به‌طور معمول دو بار در سال برگزار می‌شوند. نوع نخست گردشگری کشاورزی سود مالی بیشتری دارد و گردشگران در تمام ایام سال می‌توانند آن را تجربه کنند.
این کارشناس گردشگری عنوان کرد: گردشگری کشاورزی هم می‌تواند به معیشت و درآمد خانواده کمک کند و هم تشویقی باشد تا فعالیت کشاورزی و دامپروری بهتر انجام شود. علاوه‌بر این، افرادی از خانواده که چندان نمی‌توانند به اقتصاد خانوار کمک کنند می‌توانند در ارائه خدمات به گردشگران کشاورزی فعالیت کنند و سودآوری داشته باشند. فعال کردن گردشگری کشاورزی می‌تواند صنایع وابسته به آن مانند صنایع‌دستی و تولید محصولات لبنی را نیز فعال کند که این امر منجر به افزایش درآمد خواهد شد.


تفاوت گردشگری مزرعه در جهان و ایران
اگرچه کمتر پیش می‌آید متولیان گردشگری به موضوع گردشگری مزرعه توجه کنند، اما رئیس کارگروه تخصصی گردشگری اتاق فکر توسعه مازندران به‌تازگی دراین باره اظهارنظر کرد و گفت: در استانی که گردشگری با مزرعه تقابل دارد، زمان و انرژی زیادی برای پذیرش و مطالعه این موضوع وجود دارد.
رمضان‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا اظهارکرد: کارشناسان میراث مازندران باید در زمینه بررسی الگوهای گردشگری مزرعه در جهان آموزش‌دیده تا بازدهی تولید را ارتقا داده و گردشگری مرزعه را در سطح کشور رواج دهیم.
 وی با بیان اینکه کشورهایی مانند بلاروس، روسیه، رومانی، انگلیس و امریکا وارد مقوله گردشگری مزرعه شدند، تصریح کرد: باید سیاست‌های الگویی کشورهایی که گردشگری مزرعه را تجربه کردند را مطالعه کنیم زیرا این کشورها نخست مرز بین واژه‌ها را آموختند و پس آن سیاست‌گذاری و پایه‌گذاری کردند. الگوهای گردشگری مزرعه یکی از الگوهای موفق در جهان است.
رئیس کارگروه تخصصی گردشگری اتاق فکر توسعه مازندران با بیان اینکه پس از مطالعه گردشگری مزرعه و داشتن زمین برای اجرایی کردن این طرح سازمان میراث‌فرهنگی می‌تواند بخشی از مجوزها را صادر کند، گفت: برای رشد گردشگری مزرعه نیاز به چند شاخص مانند آموزش، تقویت آگاهی و غذا داریم که باید تامین شود.
رمضان‌زاده خاطرنشان کرد: آیا وزارت جهادکشاورزی که اداره کل آن در مازندران است، قانونی دارد که به من اجازه دهد بخشی از مساحت زمین را زیرسازه ببرم؟ اگر جهاد کشاورزی راضی شود آیا بنیاد مسکن به‌دلیل اجرای طرح‌های هادی که در مسیر سازه مشخص است، اجازه ادامه کار را می‌دهند؟
وی افزود: اجرای طرح گردشگری مزرعه کار پیچیده‌ای بوده و نیاز به همکاری نهاد‌های گوناگون با محوریت استانداری و اداره کل میراث‌فرهنگی، منابع طبیعی، محیط‌زیست و بنیاد مسکن دارد تا فعالیت‌های قانونی و اجرایی داخل یک روستا را که بر عهده دارند با همکاری یکدیگر به‌طور قانونی، مصوب و اجرایی کنند.
رئیس کارگروه تخصصی گردشگری اتاق فکر توسعه مازندران گفت: تا زمانی که تناقض‌های قانونی بین بنیاد مسکن اجازه ساخت سازه خارج از بافت روستا را بدهد یا جهادکشاورزی اجازه ندهد آنقدر از مساحت زمین کشاورزی زیر سازه برود(تغییرات کاربری اراضی) این چالش‌ها باعث می‌شود اگر کسی بخواهد گردشگری مزرعه را اجرا کند، نتواند. وی ادامه داد: در این صورت فقط نمونه‌ای از گردشگری مزرعه را در کنار اقامتگاه بوم‌گردی ارائه می‌دهد که درست نیست چراکه گردشگری مزرعه خود تعریف جداگانه‌ای دارد. مدیرگروه جهانگردی دانشگاه مازندران گفت: آیا این صنعت توانسته جلوی تغییرات کاربری، گرفتن سواحل ازسوی نهادها در بخش خصوصی، شبکه‌های گردشگری که دور آن محفوظ شده یا بحث ساخت خانه‌های دوم را در استان بگیرد؟ رمضان‌زاده خاطرنشان کرد: درست است اشتغالی ایجاد شده و درآمدی وارد استان می‌شود اما اگر به‌دقت مورد بررسی قرار گیرد متوجه می‌شویم بخش زیادی از توسعه پایدار زیر سوال رفته است؛ بنابراین نمی‌توان گفت صنعت گردشگری در مازندران یک صنعت موفق است. به نظر می‌رسد مازندران نسبت به گردشگری مزرعه حساس است. تا جایی که چند وقت پیش استاندار این استان هم کارگروهی در این‌باره تشکیل داده بود. شاید گردشگری مزرعه در ایران به‌تازگی مورد توجه قرار گرفته باشد اما این ظرفیت را دارد که به همان سرعتی که بوم‌گردی در ایران جا افتاد، این رشته از گردشگری نیز رواج یابد.


چاپ