برگزاری نشست تخصصی مستندنگاری از اشیای تاریخی

مستندنگاری باید تخصصی شود

صبا رضایی - گروه تجارت: نشست دو روزه و تخصصی «فناوری و مستندنگاری پیشرفته از اشیای منقول تاریخی - فرهنگی» با همکاری دانشگاه کیوتوی ژاپن با حضور علاقه‌مندان و متخصصانی از کشور ژاپن و ایران آغاز شد.

به گزارش صمت، در بخش افتتاحیه نشست تخصصی فناوری و مستندنگاری پیشرفته از اشیای منقول تاریخی - فرهنگی که صبح روز شنبه ۲۷ شهریور در مجموعه موزه ملی ایران آغاز شد، جبرئیل نوکنده، رییس کل موزه ملی ایران، ضمن خوشامدگویی به حاضران در روز نخست این نشست دو روزه، در صحبت‌هایی کوتاه اظهار کرد: خوشحالم که در تداوم تحقق اهداف پژوهشی و مستندنگاری آثار موزه‌ای، امروز شاهد برگزاری نخستین نشست تخصصی روش‌ها و فناوری مستندنگاری پیشرفته اشیای فرهنگی و تاریخی هستیم. همچنین امیدوارم برگزاری این نشست تخصصی در پیشبرد اهداف موزه‌های کشور موفق باشد.
او ادامه داد: شکی نیست که این روزها، مستندسازی مجموعه‌های موزه‌ای از اهداف مهم هر موزه به شمار می‌رود و استفاده از فناوری‌های جدید می‌تواند ما را در مدت زمانی کوتاه‌تر و با دقتی بالاتر به این هدف مهم برساند. موزه ملی ایران به واسطه غنای مجموعه‌های خود همواره از کاربرد این شیوه‌های نوین استقبال کرده است. بدیهی است که اجرای چنین برنامه‌های مستندنگاری علاوه‌بر ثبت و ضبط دقیق مجموعه‌ها، این امکان را برای پژوهشگران در تمام نقاط جهان فراهم می‌کند که به این مجموعه‌ها دسترسی داشته و به مطالعه آنها و تولید اطلاعات از آنها بپردازند.
در ادامه این مراسم، محمدرضا کارگر، مدیرکل موزه‌ها و اموال تاریخی و فرهنگی کشور با بیان اینکه امیدوارم این نشست سرآغازی برای تعاملات بیشتر با ژاپن باشد، گفت: می‌دانیم که موزه‌داری مانند هر رشته دیگر روزانه شاهد تحولات و کسب تجربیات جدید است. اگر به تاریخ ۳۰۰ساله موزه‌داری بنگریم، درمی‌یابیم که این موضوع از یک فعالیت معمولی تبدیل به موضوعی تخصصی شده است.
او افزود: اساس موزه‌داری را اشیایی تشکیل می‌دهند که مطالعه روی آن اشیا موضوع اصلی مستندنگاری است اما متاسفانه در کشور ما به این مسئله (مانند موضوع مرمت اشیا و... )‌ به‌طور تخصصی پرداخته نشده است. اگر به بحث مستندنگاری از سال ۱۳۱۶ تا به امروز نگاهی داشته باشیم، می‌بینیم که روش‌ها و متدهای‌مان به طور تقریبی هیچ پیشرفتی نکرده‌اند.

 


کارگر افزود: برای این نشست دو روزه برنامه‌هایی داریم و امیدواریم که به سبب آن بتوانیم شاهد تحولی بزرگ در این رشته باشیم. همچنین دوست داشتیم تمام دوستان موزه‌دار در ایران در این نشست دو روزه شرکت می‌کردند تا در پایان مانند دیگران بتوانند اهمیت این امر را متوجه شوند اما به دلیل اینکه این نخستین دوره از نشست‌های تخصصی این موضوع است، محدودیت‌هایی برای حضور همگی آنان داشتیم.
در ادامه مراسم، محمدحسن طالبیان، معاونت میراث فرهنگی سازمان در صحبت‌هایی به سیر حفاظت از آثار تاریخی اشاره کرد و گفت: بسیار روشن است که در فرآیند حفاظت مراحلی طی می‌شود که مستندنگاری یکی از با اهمیت‌ترین آنان است. برای حفاظت از یک اثر تاریخی (از شیء و بنا تا محوطه) باید در ابتدا درباره آن شناخت پیدا کرد و اطلاعاتی را برایش جمع‌آوری کرد. بعد از آن مرحله مستندسازی و مستندنگاری است که به واسطه آنها مرحله فن‌شناسی انجام می‌شود. پس از آن باید دوباره به‌دنبال مستندات برویم تا پایش اطلاعات انجام شود. بعد از اتمام این مرحله به سراغ آسیب‌نگاری‌ها می‌رویم تا روش‌های مرمت را متناسب با موضوع پیدا کنیم، حتی در همین مرحله نیز باید به مستندات جمع‌آوری شده‌مان بسیار رجوع کنیم و این چرخه همین‌طور ادامه دارد.
او ادامه داد: با پیشرفت بخش‌های مختلف علم که مرمت علمی از دستاوردهای آن است، مستندنگاری نیز به سمت دیجیتالی شدن پیش می‌رود تا اطلاعات مستندسازی شده در چندین مرکز ذخیره شود و با گسترش اینترنت، افراد مختلف در سراسر دنیا بتوانند به آن دسترسی داشته باشند.
طالبیان افزود: همان‌طور که می‌دانیم، سرعت فرسایش آثار تاریخی در همه‌جای دنیا از اقدامات حفاظتی برای‌شان بسیار بیشتر است و به همین دلیل تمامی مراکز حفاضت از آثار تاریخی در دنیا توصیه می‌کنند تا همه موضوع مستندنگاری را جدی بگیرند.

 


معاونت میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری همچنین اظهار کرد: متاسفانه در دوره‌ای آموزش را از برنامه‌های سازمان کنار گذاشته بودیم. آموزشی که بسیار مهم است و می‌تواند خلاقیت را سبب شود. به همین دلیل در سال‌های اخیر دوباره تلاش کردیم تا این بخش مهم قلمداد شود و این کارگاه دو روزه نیز حاصل همین مهم انگاشته شدن بحث آموزش است.
او در بخش دیگری از صحبت‌هایش، با اشاره به موضوع مستندسازی شیشه‌های کاخ گلستان، اظهار کرد: دستگاه‌های مستندنگاری دیجیتال اهدا شده است و در کاخ گلستان راه‌اندازی خواهد شد. ضمن اینکه ما تلاش می‌کنیم تا کاخ گلستان که خود میراثی جهانی است را تبدیل به مرکز منطقه‌ای مستندسازی کنیم تا علاوه بر آموزش دادن همکاران ایرانی، به کشورهای همسایه که با ما ارتباط دارند، کمک کنیم.
در ادامه این کارگاه، علی اکتسابی، استاد دانشگاه کیوتو و رییس لابراتوار پیشرفته تصویربرداری ایده در آن شهر از همکاری‌های این لابراتوار با موزه ملی و موزه فرش ایران برای مستندنگاری آثار به سخنرانی پرداخت و گفت: در همکاری ما با این دو موزه که ۱۱ روز طول کشید، ۱۷ فرش از موزه فرش با وضوح بالا تصویربرداری شد و به این شکل غیراز اینکه نوع بافت، نخ‌های استفاده شده و انواع گره‌های این فرش‌ها ثبت شده، اگر بخش‌هایی از آن احتیاج به مرمت داشته باشد کارشناسان می‌توانند آن بخش‌ها را تشخیص داده و فرش را با بافت مناسب مرمت کنند.
او افزود: در موزه ملی نیز اشیای مختلفی از جمله جلدهای قرآن مجید یا لباس‌های قدیمی را تصویربرداری کردیم که وقتی این تصویرها در ابعاد بزرگتر دیده می‌شود، به کشف تاریخی بافت پارچه و نوشته‌های روی آن بسیار کمک می‌کند.
اکتسابی در ادامه بیان کرد: آقای طالبیان، معاونت میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به من گفته که قصد دارد پروژه مستندنگاری شیشه‌ها و محصولات شیشه‌ای ارزشمند را مستندنگاری کند. این اقدام بسیار مثبتی است و من آمادگی خود را اعلام می‌کنم.
در مجموع او از همکاری با دو موزه اظهار رضایت کرد.
سالن اجتماعات موزه ملی ایران که برای کارگاه مستندنگاری انتخاب شده بود اجتماع چندانی را به خود ندید. بسیاری از صندلی‌ها خالی از سکنه بودند اما حاضران در کارگاه از علاقه خود به مستندنگاری و آموزش توسط استادان آن سخن می‌گفتند.
همایش روش‌های مستندنگاری پیشرفته اشیای منقول فرهنگی و تاریخی یکشنبه، ۲۸ شهریور پایان یافت.


چاپ