لالجین، پایتخت جهانی سفال

گروهی از داوران شورای جهانی صنایع دستی اوایل امسال با سفر به شهر لالجین برای بررسی شرایط این شهر و ثبت آن به عنوان شهر سفال جهان از کارگاه‌ها و فروشگاه‌های آن بازدید کرده و آن را مورد قضاوت قرار دادند که در نهایت لالجین لقب شهر جهانی سفال را از آن خود کرد.
این ثبت جهانی می‌تواند هم منجر به رشد گردشگری شده و هم سفالگری لالجین و کشور را توسعه دهد. به عقیده کارشناسان اکنون با جهانی شدن لالجین به عنوان شهر جهانی سفال ایران می‌تواند امیدوار باشد که سهمی در بازارهای جهانی برای سفالگری کسب کند. در گذشته سفالگران لالجین برای صادرات محصولات خود با مشکلات بسیاری همچون نبود بسته‌بندی مناسب، نبود حمل‌ونقل مناسب محصولات و سود ناچیز در بازارهای داخلی و واردات سفال‌های چینی مواجه بودند. امید است که این مشکلات با ثبت جهانی سفال لالجین رفع شوند. همچنین می‌توان از این فرصت برای توسعه گردشگری نیز استفاده کرد. به طور حتم شهر جهانی سفال علاقه‌مندان بسیاری دارد.
لالجین چگونه شهری است؟
شهر لالجین ۱۷ هزار نفر جمعیت دارد و در ۲۴ کیلومتری شهر همدان واقع شده است. شغل بیشتر مردم لالجین سفالگری است به طوری که ۸۰ درصد از جمعیت شهر لالجین به پیشه سفالگری، سرامیک‌کاری و شغل‌های وابسته همچون نقاشی سفالینه‌ها بسته‌بندی و خرید و فروش محصولات سفالی اشتغال دارند. این شهر از مراکز عمده ساخت سفال و سرامیک ایران و جهان به شمار می‌رود و محصولات هنرمندان آن علاوه بر شهرهای دور و نزدیک ایران به بسیاری از کشورهای دیگر صادر می‌شود.
دهکده تخصصی سفال
مدیران صنایع دستی اکنون به فکر توسعه زیرساخت‌های سفالگری در لالجین افتاده‌اند! به هر روی به نظر می‌رسد مشکلات نبود امکانات کافی برای سفالگران لالجین با ثبت جهانی شدن به پایان رسید. مسعود سلطانی‌فر، معاون رییس‌جمهوری و رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور از راه‌اندازی دهکده تولیدی و تخصصی سفال در شهر جهانی لالجین در آینده‌ای نزدیک خبر داد و گفت: راه‌اندازی موزه سفال نیز در شهر جهانی لالجین در دستور کار مشترک سازمان میراث فرهنگی با استان همدان قرار دارد.
او همچنین بر حضور مستمر در نمایشگاه‌های بین‌المللی تاکید داشته و قصد دارد تعدادی از سفالگران لالجین را به نمایشگاه بین‌المللی مجارستان در بهمن سال جاری اعزام کند. سلطانی‌فر امیدوار است که پس از جهانی شدن لالجین اقتصاد و سرمایه‌گذاری در همدان رونق یابد.
به نظر می‌رسد چشم مدیران کشور نیز بالاخره سفالگران لالجین را دید، باید خدا را شاکر بود!

 


سهم ۵ درصدی از صادرات ایران
با ثبت جهانی شهر سفال می‌توان به آینده سفالگری در کشور امیدوار بود. شاید این صنعت بتواند سهم بسیار بیشتری را در بازارهای جهانی کسب کند و صادرات کشور را نیز رونق دهد.
به گفته بهمن نامورمطلق، معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ۵ درصد از صادرات کشور وابسته به سفال لالجین است. او افزود: سال گذشته لالجین به عنوان صادرکننده برتر سال معرفی شد و در نمایشگاه‌های سراسری ۲۰خرداد سال جاری همدان، رتبه چهارم را کسب کرد. نامور مطلق معتقد است که شهر لالجین عنوان جهانی شدن را به راحتی به‌دست نیاورده، زحمت نسل‌های متمادی بوده که لالجین را شهر جهانی کرده و وجود هنرمندان اصیل، خاک و طبیعت خدادادی این منطقه دلایل اصلی این موفقیت بزرگ است. نامور مطلق با اشاره به کوچک بودن شهر لالجین نسبت به شهرهایی مانند اصفهان و مشهد اظهار کرد: لالجین ثابت کرد شایستگی به جمعیت و وسعت نیست بلکه به زیبایی، کیفیت، اراده و اصالت است. هنرمندان این شهر با گِل زیبایی می‌آفرینند و شکوه عظمت را خلق کرده و اشتغالزایی و ارزآوری می‌کنند.
نماد باباطاهر و بوعلی در سفال
معاون صنایع دستی و هنرهای دستی کشور اظهار کرد: در حوزه ترویج سفالگری باید هویت طراحی سفال را احیا کنیم همچنین ایجاد مرکز تخصصی سفال، اتمام موزه سفال لالجین و ساخت پارک گردشگری سفال و راه‌اندازی کمیته صادرکننده در برنامه‌های آینده ما قرار دارد.
معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گفت: امروزه بازگشت هویت بومی به بازارهای بین‌المللی بزرگترین هدف شهرهای جهانی است و انتظار داریم هنرمندان همدانی حکمت سینوی بوعلی سینا و سبک ادبی باباطاهری را در نقوش و کتیبه‌های سفال لالجین به عنوان هویت جهانی استفاده کنند.
ایجاد نسل جدید کوره‌ها
نامور مطلق با تاکید بر حمایت از تولید صنایع دستی کوره‌ای اظهار کرد: در حال طراحی و ساخت کوره‌های دقیق و کنترل شده هستیم و با تولید نسل جدید کوره‌ها، کیفیت در تولید مطلوب‌تر خواهد بود. وی ایجاد کارگاه‌های لعاب‌سازی منطبق با استانداردهای جهانی با ارائه تسهیلات مورد نیاز، راه‌اندازی کارگاه‌های بزرگ و حفظ کارگاه‌های کوچک به عنوان اثر تاریخی، صدور شناسنامه برای کارگاه‌ها و فراهم کردن شرایط همنشینی با سایر رشته‌های صنایع دستی استان، احیای هویت طراحی اصلی گذشتگان با ایجاد بانک اطلاعاتی، ایجاد مرکز تخصصی سفال و تقویت دانشکده جامع علمی کاربردی صنایع دستی را از مهم‌ترین اهداف اجرایی در شهر جهانی لالجین بیان کرد و از هنرمندان سفال لالجین خواست تا به سمت کیفی‌سازی و مقاومت خاک در سفال‌سازی توجه کنند. نامور مطلق با تاکید بر اتمام موزه تخصصی سفال در لالجین گفت: برگزاری نمایشگاه سفال ایران در لالجین و تبدیل این شهر به مرکز تفریحی و گردشگری، ایجاد پارک سفال و سایت‌های دائمی نمایشگاه از دیگر طرح‌های اجرایی در این شهر است.
دعوت به نمایشگاه صنایع دستی اصفهان!
نشست شورای جهانی صنایع دستی در اصفهان اوایل مهر سال جاری برگزار می‌شود. غدا هیجاوی غدومی، رییس منطقه آسیا و اقیانوسیه شورای جهانی صنایع‌دستی ابراز امیدواری کرد که لالجین در هجدهمین اجلاس شورای جهانی صنایع دستی به میزبانی اصفهانی حضور یابد و گفت: نمایندگان ۱۵ شهر جهانی صنایع دستی قرار است در سپتامبر ۲۰۱۶ گردهم آیند و امیداریم با هماهنگی سازمان میراث فرهنگی، لالجین هم در آن حضور یابد.
امید است لالجین این فرصت را به‌دست آورد تا در نمایشگاه‌های بین‌المللی، کارگاه‌های آموزشی و سمینارهایی که توسط شورای جهانی صنایع دستی برنامه‌ریزی شده، حضور پیدا کند. او اظهار کرد: زمانی‌که می‌گوییم شهر جهانی سفال، پذیرفتن یک مسئولیت بسیار سنگین است و موفقیت در آن بستگی به تلاش نهادهای دولتی و مردمی دارد. به عقیده او مردم لالجین روی یک ثروت و گنج بزرگ که متعلق به خودشان است، زندگی کرده و با دستان خود از آن هنر تولید می‌کنند. به گفته هیجاوی غدومی تولید سفال‌های باکیفیت از سوی شهرها موجب درآمدزایی برای شهرها و کشورها می‌شود. وی اظهار کرد: همکاری بخش دولتی و خصوصی و فراهم کردن تجهیزات مورد نیاز برای افراد هنرمند و فراهم کردن زمینه آموزشی برای سفالگران منجر به پویایی و زنده ماندن این هنر اصیل می‌شود.

 


سرمایه‌گذاری در شهر سفال
لالجین با ثبت جهانی شدن به عنوان شهر جهانی سفال فرصت مناسبی برای توسعه گردشگری در دست دارد به طوری که به گفته کارشناسان بسیاری از سرمایه‌گذاران قصد سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های گردشگری این شهر را دارند. به طور حتم بازدید از کارگاه‌های سفالگری برای گردشگران می‌تواند جذاب باشد. محمدرضا قادری، مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لالجین به صمت گفت: در تمامی کارگاه‌های سفالگری لالجین به روی گردشگران باز است. همچنین دوره‌های کوتاه‌مدتی در دانشگاه علمی‌کاربردی سفال برای گردشگران برگزار می‌شود که بازدیدکنندگان می‌توانند در آنها شرکت کنند.
به گفته او لالجین به جز سفالگری جاذبه‌های دیگری هم دارد، به عنوان نمونه کارگاه عسگری که ثبت ملی شده و مسجد جامع لالجین آثار به جا مانده از دوران قاجار هستند. همچنین لالجین بافت سنتی و تاریخی خود را از دوره‌های گذشته حفظ کرده است. پل تاریخی خانم کرپی نیز یکی از مکان‌های جذاب برای دیدار است. قادری درباره زیرساخت‌های گردشگری لالجین اظهار کرد: لالجین یک هتل ۳ ستاره دارد که برای اقامت گردشگران کافی نیست اما اکنون چند پروژه هتل‌سازی و مجتمع گردشگری در این شهر در نظر گرفته شده است. لالجین دارای ۵ سفره‌خانه است که طرفدران بسیاری دارد و دیزی سفالی آنها معروف است. به گفته او در لالجین یک نمایشگاه صنایع‌دستی نیز دایر است. قادری آمار دقیقی از سفر گردشگران به لالجین در دست ندارد اما در ۳ روز تعطیلات عید فطر ۲۴ هزار تردد خودرو ثبت شده است. او معتقد است که گردشگری پس از ثبت توسعه یافته و رونق می‌گیرد.


مشکلات بر سر راه سفالگری
سفالگران لالجین با مشکلات بسیاری نیز مواجه هستند. سختی کار، قیمت تمام‌شده بالا، نبود کوره‌های صنعتی، هزینه بالای بسته‌بندی کالا و حاشیه سود اندک محصولات ازجمله مشکلات سفالگران لالجین است. محمد بشیری‌جلال، رییس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان سفال و سرامیک استان همدان به صمت گفت: ۷۰۰ کارگاه سفالگری دارای مجوز و در کل بیش از ۹۰۰ کارگاه تولید سفال در لالجین فعال هستند. برخی از این کارگاه‌ها، کارگاه‌های خانگی و کارگاه‌هایی هستند که هنوز برای اخذ مجوز اقدام نکرده‌اند. او افزود: در لالجین بیکاری وجود ندارد و سفالگران حتی با ضرر و با فروش محصولات کمتر از قیمت تمام‌شده کالا نیز به اشتغال خود ادامه می‌دهند. به گفته بشیری‌جلال سفالگری از مشاغل سخت به شمار می‌رود و یکی از اصلی‌ترین مشکلات سفالگران بیمه کاری است. همچنین از دیگر مشکلات سفالگران تامین مواد اولیه است، قیمت تمام‌شده بالای محصولات نیز موجب شده سفالگران حاشیه سود اندکی داشته باشند. به گفته او بیشتر کارگاه‌های سفالگری در لالجین دارای کوره‌های سنتی هستند. در لالجین می‌توان با یک خانواده کارگاه سفالگری راه‌اندازی کرد و به همین دلیل بیشتر کارگاه‌های فعال در حوزه سفالگری خانوادگی هستند. بشیری‌جلال در ادامه اظهار کرد: حدود ۸۰درصد از سفال‌های لالجین به عراق صادر می‌شوند. اجناس صادراتی در مرز عراق تخلیه و به ماشین دیگری منتقل شده و دوباره بارگیری می‌شوند که باعث شکستن ۲۰درصد از اجناس می‌شود. خریداران عراقی تمایلی ندارند سفال را به‌صورت بسته‌بندی تحویل بگیرند و خواهان جنس ارزان‌قیمت هستند. ضرر ناشی از شکستن محصولات نیز بر عهده خود خریدار است.
او افزود: اگر سفال بسته‌بندی شود حجم کالا و کرایه نیز افزایش می‌یابد و سفال‌ها با بسته‌بندی مناسب صادر نمی‌شوند. اگرچه در ایران صنایع بسته‌بندی مناسبی وجود دارد اما بسته‌بندی برای صنعت سفالگری مقرون به صرفه نیست. گلدان ۷هزار تومانی نیاز به کارتن ۹هزار تومانی دارد. به‌طور کلی هزینه بسته‌بندی برای صنعت سفالگری بسیار زیاد است.


چاپ