«خرم‌زال» مسیر نوستالژی را راکد کرد

صبا رضایی - گروه تجارت: یکی از بزرگترین جاده‌سازهای معروف ایرانی پروژه‌ای به نام اتوبان خرم‌زال را در سال ۸۹ احداث کرده و اکنون یکی از قدیمی‌ترین جاده‌های ایران که از خرم‌آباد تا پلدختر و اندیمشک کشیده شده، دچار رکود شده است. این امر موجب شده تا واحدهای بسیاری در مسیر این جاده غیرفعال شده و مردم بسیاری نیز بیکار شوند.

همچنین جاده قدیمی از نظر گردشگری مسیری بسیار زیبا است. کارشناسان ناامن بودن جاده قدیمی را دلیل اصلی احداث جاده جدید می‌دانند اما جاده چالوس نیز با وجود تمام ناامنی‌ها مسیری نوستالژیک است که در گردشگری شمال کشور تاثیر بسیاری دارد. یکی از عواملی که باید در توسعه استان، جاده‌ها، راه‌ها و گردشگری در نظر گرفته شود، حق، سهم و درآمد مردم بومی آن منطقه است. این شاخص در احداث اتوبان جدید خرم‌زال از قلم افتاده است! بیش از ۹ روستا در مسیر جاده قدیمی وجود داشت که مردم آنها از طریق ایجاد و فعالیت در واحدهای پذیرایی، اقامتی، سوپرمارکت‌ها، پمپ بنزین‌ها، تعمیرگاه‌ها و رستوران‌ها روزی خود را کسب می‌کردند. به گفته یکی از شهروندان پلدختر، با ایجاد اتوبان خرم‌زال حدود یک ساعت و نیم مسیر کوتاه‌تر شده است. مسیر قدیمی از خرم‌آباد به پلدختر و سپس به اندیمشک بود و با وجود عوارضی بالایی که این مسیر دارد بسیاری از مسافران از این مسیر برای رفت‌وآمد خود استفاده می‌کردند. این جاده از حدود یک قرن پیش و بر مبنای اصول ترانزیتی افتتاح شده است. راه‌آهن استان لرستان تنها تا دورود بوده و پس از آن بسیاری از حمل‌ونقل‌های جاده‌ای و ترانزیتی از این جاده انجام می‌شده است. از زمانی که اتوبان خرم‌زال احداث شده و استفاده از آن رایج شد، استفاده از جاده قدیمی به‌تدریج کاهش یافت. بیش از ۳۰ تا ۴۰ مسافرخانه، مغازه، مرکز خدمات خودرو و استراحتگاه بین راهی تعطیل شدندکه بسیاری از مردم روستاهای قدیمی مجور به کوچ شدند که این امر منجر به از بین رفتن گردشگری در مناطق خرم‌آباد تا پلدختر شد. به عقیده شهروندان پلدختر و خرم‌آباد اگر به جای اتوبان تونلی در جاده قدیمی ایجاد می‌شد، هم اشتغال مردم جاده از بین نمی‌رفت، هم مسیر کوتاه‌تر و امن‌تر می‌شد.


بیکاری مردم بومی
اگرچه مدیران گردشگری استان لرستان آمار بیکارشدگان در جاده قدیمی را حدود ۴۰۰ نفر تخمین می‌زنند اما ساکنان این استان معتقدند بیش از ۵هزار نفر از مردم بومی و روستایی جاده بیکار شده‌اند. حجت‌الله عباسی، رییس گروه گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان لرستان به صمت می‌گوید: مسیر خرم‌آباد پلدختر مسیر ترانزیتی شمال به جنوب بوده و ۱۵ تا ۲۰ واحد پذیرایی بین راهی در این جاده وجود داشته است. او می‌افزاید: می‌توان گفت بیش از ۱۰۰ نفر در این مهمانخانه‌ها اشتغال مستقیم داشته و حدود ۲۰۰ نفر نیز اشتغال غیرمستقیم داشته‌اند. می‌توان گفت بیش از ۳۰۰ نفر در اثر احداث اتوبان خرم‌زال بیکار شده‌اند. این آمار مربوط به واحدهای پذیرایی بوده و به جز آنها واحدهای ارائه‌دهنده خدمات به خودرو نیز فعالیت می‌کرده‌اند. با احتساب دیگر واحدها بیش از ۳۰ واحد خدماتی، پذیرایی و اقامتی در مسیر جاده وجود داشته‌اند. عباسی اضافه می‌کند: اکنون بیشتر واحدهای خدماتی و پذیرایی در جاده قدیمی استان لرستان تعطیل شده‌اند و تعداد اندکی در این جاده فعالیت می‌کنند که حتی هزینه‌های ضروری خود را نیز نمی‌توانند تامین کنند. او درباره اماکن اقامتی و پذیرایی موجود در اتوبان خرم‌زال عنوان می‌کند: یک مجتمع اقامتی و پذیرایی در این اتوبان واقع شده که در حال فعالیت است. برای اتوبان خرم‌زال یک مجتمع پذیرایی کافی است. این مجتمع دارای پمپ بنزین و رستوران بوده و می‌تواند پاسخگوی نیاز مسافران باشد. رییس گروه گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان لرستان در ادامه می‌گوید: مسیر خرم‌زال به پلدختر در حال ۴ بانده شدن است و با توجه به آنکه پهنای بزرگراه زیاد بوده بیشتر خودروها از این مسیر می‌توانند سفر کنند. این مسیر جذاب‌تر بوده و از نزدیکی رودخانه می‌گذرد. او درباره تاثیر اتوبان خرم‌زال بر گردشگری استان لرستان اظهار می‌کند: برای بخش گردشگری و رستوران‌ها و اماکن پذیرایی جاده قدیمی احداث این اتوبان اتفاق خوبی نبوده اما جاده قدیمی خرم‌آباد بسیار ناامن بود، مسافت کمتر شده و تصادفات کاهش یافته است. احداث این اتوبان فقط برای مجتمع‌های بین راهی مشکل ایجاد کرده که با ۴ بانده شدن اتوبان مشکلات تا حدودی رفع خواهند شد. عباسی اضافه می‌کند: به‌طور کلی اتوبان خرم‌زال زیرساخت مناسبی دارد و وجود آن به نفع گردشگری است. یکی از زیرساخت‌های اصلی برای توسعه هر استانی وجود جاده‌های مناسب است و زمانی که اتوبان مناسب و بزرگی ایجاد می‌شود به‌طور حتم به نفع منطقه است.


طبیعت و نوستالژی، لازمه توسعه گردشگری
برخی از مسئولان گردشگری معتقدند که مسیر جدید در گردشگری استان لرستان موثر است اما پرسش اینجاست که این افراد شاخص‌هایی مانند جاذبه‌های طبیعی و تاریخی را در نظر می‌گیرند یا تنها توسعه جاده‌ها مد نظر آنها قرار می‌گیرد؟ مهدی بهاروند، معاون اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان لرستان به صمت می‌گوید: در آزادراه خرم‌زال تعدادی واحد پذیرایی وجود داشتند که فعالیت آنها کساد شده و دچار رکود شده‌اند. او می‌افزاید: مسیر جاده قدیمی از نظر گردشگری مسیر بسیار خوبی بود اما اکنون به دلیل احداث اتوبان خرم‌زال با رکود مواجه شده و بیشتر واحدهای پذیرایی موجود در جاده قدیمی اکنون تعطیل شده‌اند. بهاروند عنوان می‌کند: مسیر جاده قدیمی از خرم‌آباد به پلدختر بود و به اندیمشک و خوزستان کشیده می‌شد. این جاده بسیار کم‌عرض بود و به دلیل کوهستانی بودن آن مسیری خطرناک بود. به دلیل رعایت ایمنی مسیر تغییر کرده و با احداث اتوبان خرم‌زال چند کیلومتر از مسیر کم شده است. او اضافه می‌کند: اتوبان جدید نیز در حال توسعه یافتن است اما در مجموع واحدهای بین راهی در جاده قدیمی تعطیل شده و نیروی کار این واحدها بیکار شده یا تغییر شغل داده‌اند. معاون اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان لرستان اظهار می‌کند: امتیاز این اتوبان به بخش خصوصی و آقای هاشم‌زاده که این اتوبان را احداث کرده واگذار شده و یک مجتمع پذیرایی بین راهی توسط وی احداث شده اما هیچ شخص دیگری نمی‌تواند در این اتوبان، واحد اقامتی و بین راهی ایجاد کند.


در پایان
در توسعه هر استانی باید مردم بومی نیز در نظر گرفته شوند. با بیکار کردن مردم محلی چگونه می‌توان به توسعه دست یافت؟ گردشگری شاخص‌هایی مانند جذابیت‌های طبیعی و تاریخی دارد که در جاده قدیمی هر دو وجود داشتند. آیا کوتاه شدن مسیر از تمامی این عوامل مهم‌تر است؟


چاپ