پرسش این است که کشورهای دیگر برای جلب و جذب جهانگردان خارجی چه می‌کنند؟

۹۴ درصد درآمد ناخالص ملی دوبی از صنعت گردشگری است

بابک مهدیزاده - گروه گزارش: گردشگران ایرانی به کشورهای ترکیه، مالزی، دوبی، تایلند، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و ... بسیار سفر می‌کنند. این بدان معنی است که این کشورها که مسلمان هستند جاذبه‌های خاصی را برای گردشگران ایرانی ایجاد می‌کنند.

پرسش این است که کشورهای دیگر برای جلب و جذب جهانگردان خارجی چه می‌کنند؟ مالزی، دوبی، تایلند، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و این اواخر هم گرجستان به‌خاطر به‌صرفه بودن و جاذبه‌های گردشگری‌شان بیش از کشورهای دیگر مقصد تفریحی بسیاری از خانواده‌های ایرانی هستند. ۴ کشور در همسایگی ایران قرار دارند (ترکیه و امارات) و گرجستان هم چندان دور از ایران نیست. تایلند و مالزی هم با ۶ ساعت پرواز و بدون دریافت ویزا مقصد آسانی برای ایرانیان هستند. جالب اینکه ۴ کشور از این ۷ کشور، مسلمان هستند و از این‌رو برای خانواده‌های سنتی‌تر ایرانی هم مناسب هستند اما این کشورها فقط میزبان گردشگران ایرانی نیست که ۳کشور ترکیه و مالزی و امارات بین ۲۰ کشور اول گردشگری دنیا قرار دارند. از این‌رو نگاهی داریم به سیاست‌های گردشگری این ۳ کشور مسلمان و دلایل موفقیت‌شان در این حوزه.

 

ترکیه، طبیعت و تاریخ
ترکیه با جذب ۳۲ میلیون گردشگر در سال ۲۰۱۲میلادی، ششمین کشور گردشگری دنیاست و استانبول نیز جزو ۲ شهر مناسب دنیا برای سفر. درآمد گردشگری ترکیه اکنون به ۲۳ میلیارد دلار می‌رسد و مقامات این کشور قصد دارند که تا سال ۲۰۲۳ این درآمد را ۲برابر کرده و ترکیه را در جمع ۵ کشور اول توریست‌پذیر دنیا با پذیرایی از ۵۰ میلیون گردشگر قرار دهند. به گزارش پول‌نیوز. دلیل اصلی این اقبال جهانی نیز ارزان بودن سفر به ترکیه برای ساکنان اروپا و امریکاست. سفری ارزان با جاذبه‌های فراوان گردشگری.
نزدیک به ۷۲ درصد گردشگران وارد شده به ترکیه از راه هوایی و ۲۰ درصد نیز از طریق زمینی وارد این کشور شده‌اند. اما قصد گردشگران خارجی تنها تفریح نیست. براساس این گزارش، از سال ۲۰۰۸ تاکنون به‌دلیل هزینه پایین گردشگری سلامت در ترکیه، تعداد زیادی از گردشگران امریکایی این کشور را به‌عنوان مکانی برای گذراندن تعطیلات و افزایش سلامت روحی و جسمی خود انتخاب کرده‌اند. ترکیه سالانه میزبان نزدیک به ۴۰هزار گردشگر سلامت است و این امر، درآمدی حدود ۱۵۰میلیون دلار برای اقتصاد ترکیه به همراه دارد.
گردشگران امریکایی پس از گردشگران عرب، بیشترین پول را در ترکیه خرج می‌کنند. مقامات صنعت گردشگری ترکیه همچنین از رشد چشمگیر گردشگران این کشور از کشورهای منطقه خاورمیانه خبر داده‌اند که حاصل آن سفر ۱میلیون و ۶۵۰ هزار گردشگر ایرانی، ۷۵۰هزار گردشگر سوری و ۱۱۳هزار گردشگر لبنانی به ترکیه بوده است.
 اما این همه استقبال بی‌دلیل نیست و امکانات رفاهی از نکات برجسته ترکیه است. به‌عنوان مثال براساس آمار موسسه TUI آلمان از ۱۰۰ هتل برتر جهان ۱۱ هتل در ترکیه قرار دارند. همچنین ایجاد تسهیلات در صدور ویزا، پایین آوردن عوارض خروجی، ایجاد شبکه‌های تلویزیونی و وب‌سایت‌های مشترک و متنوع، گردهمایی‌های کاربردی میان آژانس‌داران و تورگردانان این کشور و رسیدن به راهکارهای عملی در جذب مشتری، شرکت فعال در نمایشگاه‌های گردشگری و ایجاد غرفه‌های بزرگ و مشترک و انتشار انواع کتاب‌های راهنمای گردشگری، همکاری با کشورهای عضو اکو، کشورهای اسلامی، کشورهای منطقه خاورمیانه، اروپا و غرب، ترجمه انواع کتاب و راهنما و بروشورهای تبلیغاتی به تمامی زبان‌هایی که مسافران این کشور با آن تکلم می‌کنند، برگزاری انواع مسابقه سفرنامه‌نویسی و جشنواره و نمایشگاه‌های فصلی، ساخت فیلم‌های مستند از جاذبه‌های گردشگری، ایجاد تسهیلات در اعطای بورس به دانشجویانی که این کشور، زبان آن یا موضوعات گردشگری آن را به‌عنوان رشته تحصیلی خویش انتخاب کرده‌اند، بسترسازی برای استانداردسازی قوانینی که در حوزه گردشگری در این کشور وضع می‌شود، ایجاد دهکده‌های گردشگری، رونق زیرساخت‌های گردشگری و سرمایه‌گذاری در ساخت هتل و انواع تاسیسات لازم در موضوع گردشگری، حمایت دولت از انجام هرگونه سرمایه‌گذاری در حوزه‌های سخت‌افزاری یا نرم‌افزاری در موضوع گردشگری، اجرای طرح‌های مشارکتی با دیگر کشورها در زمینه گردشگری و نهادینه کردن آموزش‌های؛ لازم در استقبال از گردشگر و ده‌ها و ده‌ها اقدام دیگر، همه از دلایل موفقیت ترکیه در جذب گردشگر بوده است.
وجود این زیرساخت‌های مناسب، بیش از ۲۰میلیون خارجی را رهسپار ترکیه می‌کند اما ایران با آنکه در رده‌بندی داشتن اماکن تاریخی سازمان جهانی گردشگری، ۱۷پله بالاتر از ترکیه قرار دارد فقط پذیرای ۲۰۰ هزار نفر گردشگر خارجی در سال است اما دولت ترکیه به همین داشته‌ها نیز اکتفا نکرده و درصدد ساختن ۲۲ تفرجگاه ساحلی دیگر نیز هست تا در رده‌های بالاتر جذب گردشگر قرار بگیرد. از این‌رو تنها برنامه‌هایش را روی جهانگردی تفریحی متمرکز نمی‌کند که به دنبال جذب بیشتر توریسم سلامت، توریسم فرهنگی و اکوتوریسم و حتی توریسم زمستانی است. با این حال چندان طول نمی‌کشد که ترکیه تبدیل به کشوری نمونه در جذب گردشگر در اکثر حوزه‌های توریسم شود.

 

مالزی؛ تلفیق فرهنگ‌ها
دهمین کشور توریست‌پذیر دنیا با پذیرایی از ۲۴میلیون گردشگر در سال ۲۰۱۲میلادی و درآمد ۲۰میلیارد دلاری، دیگر کشور اسلامی و آسیایی یعنی مالزی است. گردشگری یکی از ۳صنعت برتر مالزی است و حدود ۴۰ درصد اقتصاد این کشور هم بر پایه خدمات بنا شده و خدمات گردشگری از جمله مهم‌ترین اجزای این بخش است.
مالزی هم همانند ترکیه برای درآمدزایی بیشتر در این صنعت برنامه‌های بلندمدتی را طرح‌ریزی کرده است. مقامات مالزی براساس برنامه خود قصد دارند که بیش از ۳۶میلیون گردشگر را تا سال ۲۰۲۰میلادی روانه کشورشان کنند. یعنی ۹ سال دیگر به‌ازای هر یک نفر مالزیایی بیش از ۱/۲ مسافر خارجی به این کشور سفر خواهند کرد اما مالزی براساس کدام ویژگی و جذابیت‌هایش می‌تواند تا این اندازه در این صنعت موفق باشد؟
تنوع طبیعت در این کشور برخلاف ترکیه و ایران یکسان است و تفاوت اقلیمی را نمی‌بینیم. جذابیت تاریخی هم همچون ترکیه و ایران ندارد و آزادی‌هایی که در کشوری مثل تایلند برای گردشگران خارجی وجود دارد در این کشور اسلامی کمتر و محدودتر دیده می‌شود. اما این کشور نه چندان بزرگ با ایجاد شرایط متنوع، زیرساخت‌های فراوان، امکانات رفاهی لوکس و موقعیت‌های تفریحی متنوع آینده خوبی برای خود در این صنعت متصور است. شاید نقطه قوت مالزی پیوند دادن بین صنعت گردشگری با سرمایه‌گذاری و تجارت است. به عبارتی دولت مالزی با ایجاد شرایط آسان و کمتر ریسک‌پذیر در حوزه‌هایی مانند هتل‌سازی و سایر زیرساخت‌های گردشگری تفریحی سرمایه‌گذاران را تشویق به حضور در این کشور کرده است. همچنین اکنون مالزی تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین مراکز تبادلات اقتصادی جنوب‌شرقی آسیا شده است. صنعت توریسم علاوه بر اینکه باعث ورود سرمایه‌های خارجی و بالا رفتن ارزش رینگت (واحد پول ملی مالزی) شده است موجب افزایش بازار کار (اشتغال بیش از ۱میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۱۰میلادی در صنعت توریسم) و رشد اقتصادی و رفاهی مردم مالزی هم شده است.
ویژگی بارز مالزی یکنواختی اقلیمی آن است و اینکه در طول ۱۲ماه سال آب‌وهوای مناسبی برای گردشگری و تفریح دارد، از این رو هر روز از سال پذیرای مسافران خارجی است.
مزیت دیگر سفر به مالزی امکان دسترسی آسان به جزیره بالی که متعلق به اندونزی است و نزدیکی مسافت به سنگاپور است.
مالزی اگر تنوع اقلیمی ندارد اما تنوع فرهنگی و قومیتی دارد و این خود یکی از جذابیت‌های سفر به مالزی است. در مالزی هم شهرک فرانسوی‌ها وجود دارد که معماری اروپای قرون وسطی‌ای دارد و در دل کوه‌های سرسبز و استوایی قرار دارد و هم شهرک ژاپنی‌ها که به‌منظور آشنایی با فرهنگ خاور دور ساخته شده است؛ آن هم در دل کوه.
 دولت مالزی البته به فرهنگ مالایی هم توجه ویژه‌ای دارد. جشنواره‌های متعدد غذا، هنر و معماری که اکنون ترکیب شده با ساخته‌های مدرن روزها و شب‌ها گردشگران را سرگرم می‌کند. دولت مالزی علاوه بر توجه به سنت و معرفی فرهنگ مالایی به جهانیان سعی در نشان دادن چهره‌ای مدرن هم از مالزی دارد. ساختن برج‌های دوقلوی پتروناس و برج مخابراتی که چهارمین برج مرتفع دنیاست و بزرگ‌ترین و بهترین مراکز خرید دنیا در کوالالامپور که معتبرترین برندهای دنیا را در خودشان جمع کرده‌اند، از نمونه‌های توجه ویژه مقامات مالزی به مدرن ساختن این کشور است.
توریسم پزشکی از دیگر ویژگی‌های مالزی است که سریعا رو به رشد است. اکنون هزاران هزار خارجی برای مداوا به مالزی می‌آیند که از خدمات پزشکی پیشرفته این کشور استفاده کنند. در عرض ۶ سال تعداد ۷۵هزار گردشگر بیمار سال ۲۰۰۱ به ۲۹۷هزار نفر در سال ۲۰۰۶ رسید و در سال ۲۰۱۲ نیز رشدی ۳۰درصدی داشته است. دلیل اصلی این نوع سفر هم پایین بودن هزینه‌های مداوا نسبت به کشورهای رقیبی چون امریکاست. با این حال مالزی در سال ۲۰۱۲ تنها از صنعت توریسم پزشکی خود ۵۱۱ میلیون رینگت درآمد کسب کرده‌است.
مالزی کشور نسبتا ارزانی است، هم برای تفریح و استراحت، هم برای درمان، هم برای کسب ثروت و هم تجارت. مخصوصا برای اروپایی‌ها و امریکایی‌ها و مخصوصا استرالیایی‌ها که در همسایگی مالزی قرار دارند این کشور یک فرصت خوب است که از بهترین امکانات رفاهی و زیرساخت‌های اقتصادی استفاده کنند.

 

دوبی؛ جزیره بهترین‌ها
چگونه می‌شود که یک جزیره بی‌آب و علف با کیلومترها بیابان و صحرا و شن و زمین‌های لم‌یزرع تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین مراکز تجاری و گردشگری دنیا می‌شود؟
تنها ۲۵ سال زمان لازم بود تا دوبی را از یک جزیره ناشناخته و بی‌حاصل تبدیل به یکی از معروف‌ترین شهرهای دنیا کند. این تغییر و پیشرفت فوق سریع اگرچه به لطف درآمدهای عظیم نفتی بود اما بیش از آن مدیریت امرای این جزیره و استفاده‌شان از متخصصان خارجی بود. مطمئنا تنها پول نفت نمی‌تواند وسط صحرای دوبی پیست اسکی با دمای ۳۰ درجه زیر صفر و تله‌کابینی بزرگ درست کند و برف از کانادا بیاورد یا وسط صحرای خشک و سوزانش بزرگ‌ترین مراکز تفریحی را احداث کند و دانه‌های شن‌اش را نیز تبدیل به دلار کند. یا قسمت عظیمی از دریای شورش را بخشکاند و جزیره‌ای به شکل نخل درست کند تا از یکی از سه ساخته دست انسان روی کره زمین باشد که از کره ماه نیز قابل دیدن است. یا هتلی بسازد که ۵ طبقه‌اش زیر اقیانوس باشد و مسافران را با هلی‌کوپتر روی سقف هتل پیاده کند و تنها هتل ۷ستاره دنیا لقب بگیرد. یا در دل صحرای بی‌آب و علف یکی از زیباترین پارک‌های سرسبز منطقه را احداث کند. حتی مرتفع‌ترین برج دنیا، بزرگ‌ترین پارک آبی دنیا، بزرگ‌ترین مرکز خرید دنیا و بسیاری از بهترین‌های دنیا در همین جزیره کوچک و تازه ساخته شده است.
 این همه دستاورد تنها به دلیل پول نفت نیست که بسیاری از کشورهای نفت‌خیز هم وجود دارند که به چنین موفقیتی نرسیده‌اند. شیوخ امارات تصمیم به توسعه و پیشرفت گرفتند و به لطف ثروت افسانه‌ای‌شان و استفاده از تجربه و علم خارجی‌ها به چنین درجه‌ای از پیشرفت رسیدند که بیش از همه مرهون اعلام مناطق آزاد اقتصادی و سیاست‌های گردشگری‌شان است. سیاستی که موجب شده در سال ۲۰۱۲ حدود ۱۵میلیون گردشگر به این شهر کم‌جمعیت (۱/۴میلیون نفر) برود.
این تعداد گردشگر اکنون امارات را کم نیاز از بشکه‌های نفتش کرده، به‌طوری‌که تنها ۶درصد از تولید ناخالص ملی دوبی از درآمد نفت است و درآمد اصلی‌اش متعلق به صنعت گردشگری است. شیوخ عربی، دوبی را با ۷۰ مرکز خرید بزرگ، تبدیل به پایتخت خرید خاورمیانه کرده‌اند. یکی دیگر از عناصر جذابیت گردشگری دوبی، میراث فرهنگی‌اش است. به عبارتی شیوخ دوبی علاوه بر مدرن‌سازی این جزیره، نگاهی ویژه هم به فرهنگ سنتی عرب‌ها داشتند و با حفظ و زیباسازی ساختمان‌های اطراف، نهری که به اقیانوس می‌رود و نشانگر شهر قدیمی دوبی است و ساختن دهکده‌های سنتی مخصوص ماهیگیری و صید مروارید فرهنگ خود را نیز به گردشگران خارجی معرفی می‌کنند.
اما عرب‌ها فقط از داشته‌های خود در راه پول‌سازی استفاده نمی‌کنند که نگاهی نیز به داشته‌های کشورهای همسایه و حتی دورتر هم دارند. نمونه بزرگ‌اش به‌کارگیری معماری یزدی در شهرسازی مدرن دوبی است. یعنی وقتی اماراتی‌ها از معماری قدیمی ما استفاده می‌کنند این معماری در سرزمین مادری خود در دست فراموشی و ساختمان‌های قدیمی‌اش رو به تخریب است.
 اماراتی‌ها در منطقه‌ای نزدیک به برج العرب دوبی با هزینه‌ای بالغ بر ۱۱ میلیارد دلار، شهرکی درست کرده‌اند که همانند ونیز روی آب است اما ساختمان‌هایش از معماری ایرانی و بادگیرهای ایرانی استفاده کرده‌اند. به عبارتی مقامات دوبی هوشمندانه معماری ونیز و یزد را با یکدیگر تلفیق کرده‌اند و شهرکی منحصربه‌فرد و زیبا ساخته‌اند.
نکته جالب دیگر این کشور وجود توریسم درمانی است. یعنی در کشوری که به خاطر ثروتمند بودن ساکنان آن، تحصیلات بالا چندان جایگاهی ندارد، به لطف وجود نزدیک به ۵هزار پزشک متخصص و بیمارستان‌های فوق‌مدرن و سرمایه‌گذاری ۸میلیارد دلاری بخش خصوصی و خارجی، سیستمی درمانی به وجود آمده که بیش از ۶میلیارد درهم را سالانه نصیب این جزیره می‌کند. اماراتی‌ها از ذره‌ذره توان داشته و نداشته‌شان در راه پول‌سازی در صنعت توریسم استفاده می‌کنند و به این همه درآمد هم اکتفا نمی‌کنند و همچون ترکیه و مالزی برنامه‌ای بلندمدت در این صنعت دارند که در گام بعدی‌اش باید پذیرای ۲۰ میلیون گردشگر در سال ۲۰۲۰ با درآمدی بالغ بر ۸۲ میلیارد دلار باشد.


چاپ