بررسی نقش واسطه‌ها در تغییر قیمت گوشت قرمز

گوش‌بری با قیمت گوشت!

این روزها صحبت‌های زیادی درباره نقش واسطه‌ها در اصناف مختلف شنیده می‌شود و بیشتر فعالان این حوزه نیز اعتقاد دارند حضور واسطه‌ها در بازار موجب افزایش قیمت کالاها و تحت فشار قرار گرفتن خریداران می‌شود.

گرچه حضور واسطه‌ها در بازارهای داخلی ایران تقریبا به یک امر عادی تبدیل شده و همه از آن خبر دارند اما اظهارنظر دست‌اندرکاران حوزه گوشت قرمز در زمینه تاثیر بیش از ۵۰ درصدی دلالان روی قیمت گوشت قرمز، موضوع تازه‌ای بود که ما را بر آن داشت تا در این شماره روزنامه صمت، به بررسی آن از نگاه فعالان اصناف بپردازیم؛ همراه ما باشید.


دلالان بازار گوشت را به‌دست گرفته‌اند

سعید سلطانی، مدیرعامل اتحادیه دامداران با اشاره به قیمت تمام‌شده دام سبک و سنگین در کشور گفت: باتوجه به افزایش قیمت نهاده‌ها در بازار آزاد قیمت تمام‌شده دام برای دامدار در حال افزایش است اما در این میان دلالان و واسطه‌گران هم بازار را به‌دست گرفته‌ و قیمت‌ها را تغییر داده‌اند، به‌طور مثال متوسط قیمت دام سنگین زنده ۳۲ هزار تومان و قیمت گوسفند زنده نیز ۳۶ هزار تومان است؛ بنابراین قیمت هر کیلو گوشت گوساله در بازار باید ۸۰ هزار تومان و گوشت گوسفند نیز ۸۵ تا ۹۰ هزار تومان باشد اما این‌گونه نیست و گوشت با اختلاف قیمت ۵۰ تا ۶۰ درصدی از تولیدکننده به‌دست مصرف‌کننده می‌رسد. در حقیقت حلقه‌های واسط مازادی در این بین وجود دارند که هر کدام بازار را تغییر می‌دهند.

عرضه مستقیم مواد غذایی با حذف واسطه‌ها

سلطانی از تشکیل کارگروه تنظیم بازار زیر نظر وزارت جهاد کشاورزی خبر داد و گفت: در جلسه‌ای با وزیر جهاد کشاورزی در زمینه تنظیم بازار محصولاتی همچون گوشت، مرغ، تخم‌مرغ و انواع میوه موضوعاتی مطرح و چندین کارگروه تشکیل شد. در این کارگروه جلساتی با نمایندگان تشکل‌های کشاورزی خواهیم داشت و طرح‌های خود را ارائه خواهیم کرد.
 در حقیقت هدف این است که مواد غذایی مستقیما از تولیدکننده به‌دست مصرف‌کننده برسد.

میادین از هدف خود دور شده‌اند

مدیرعامل اتحادیه دامداران در پایان گفت: گرچه فلسفه وجودی میادین میوه و تره‌بار این است که کالای تولیدکننده مستقیم به‌دست مصرف‌کننده برسد اما شهرداری‌ها به‌جای اینکه غرفه‌ها را در اختیار تشکل‌های کشاورزی قرار دهند آنها را به مزایده می‌گذارند و رقیب تشکل‌ها نیز افرادی هستند که حاضرند با هر قیمتی این غرفه‌ها را اجاره کنند. یعنی تعاونی‌های ما قدرت رقابت با این افراد را ندارند؛ بنابراین اگر دولت جایگاه‌هایی را در طول سال برای تشکل‌های بخش کشاورزی در نظر بگیرد آنها می‌توانند محصولات تولید شده را با قیمت واقعی به‌دست مصرف‌کننده برسانند و این اقدام در نهایت به نفع تولیدکننده و مصرف‌کننده خواهد بود و دست واسطه‌ها نیز قطع می‌شود.

افزایش قیمت‌ها طبیعی است

گرچه در این روزها موضوع افزایش قیمت گوشت قرمز تبدیل به سوژه داغ رسانه‌های رسمی و غیررسمی شده، اما بسیاری از فعالان این حوزه، این میزان افزایش قیمت را طبیعی قلمداد می‌کنند و آن را خارج از نمودار رشد قیمت سایر کالاها نمی‌دانند. علی‌اصغر ملکی، رئیس اتحادیه گوشت گوسفندی در این باره در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: باتوجه به شرایط اقتصادی کشور، بالا رفتن قیمت دام زنده، دسترسی به نهاده‌ها، ورود به نیمه دوم سال و افزایش میزان تقاضا در بازار، افزایش قیمت گوشت گوسفندی غیرمعمولی نبوده و افزایش نرخ این کالا نسبت به سایر کالاها منطقی‌تر بوده و برخلاف قیمت دام سنگین که افزایش فاحشی در آن نسبت به قبل ایجاد شده، قیمت گوشت دام سبک در محدوده‌های مورد انتظار رشد داشته است. وی در این باره افزود: وقتی قیمت دام زنده در کشور افزایش پیدا می‌کند، طبیعی است که این موضوع بر قیمت گوشت نیز تاثیر بگذارد؛ ضمن اینکه باتوجه به ورود به نیمه دوم سال، کاهش دما و میزان دسترسی به غذای دام، افزایش نسبی قیمت، موضوعی است که در این حوزه اتفاق می‌افتد. ملکی با تاکید بر نقش افزایش قیمت نهاده‌ها بر قیمت گوشت عنوان کرد: درحال‌حاضر دامداران ما جو را با قیمت ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم خریداری می‌کنند که طبیعتا بر بهای تمام شده گوشت تاثیر می‌گذارد. نهاده‌های دامی و علوفه گران شده و دامداران نیز مجبور به افزایش قیمت دام‌های‌شان هستند. البته در کنار این موضوع افزایش میزان مصرف فرآورده‌های گوشتی در این فصول نیز می‌تواند بر قیمت گوشت گوسفندی تاثیر بگذارد.

باید جلوی قاچاق گرفته شود

ملکی گفت: شرایط امسال ما در تامین گوشت گوسفندی، با سال‌های گذشته تفاوت بسیاری دارد. ما درحال‌حاضر به‌دلیل افزایش نرخ ارز و همین‌طور محدودیت‌های تجاری امکان واردات گوشت را نداریم و در عین حال به‌دلیل اختلاف قیمت دلار و ریال، صادرات دام و گوشت برای دامداران صرفه اقتصادی بیشتری دارد؛ بنابراین گرچه محدودیت‌های صادراتی برای گوشت و فرآورده‌های گوشتی اعمال می‌شود، اما به‌دلیل گستردگی مرزها، همچنان امکان قاچاق دام از کشور وجود دارد که می‌تواند در افزایش بی‌رویه قیمت این کالا موثر باشد؛ از همین رو ضرورت دارد تا هرچه زودتر این امکان برای سوداگران حوزه دام از بین برود تا بازار داخلی از تعادل و ثبات خارج نشود.

واسطه‌ها همیشه بوده‌اند

ملکی درباره نقش واسطه‌ها در افزایش قیمت گوشت قرمز در بازار داخلی بیان کرد: گرچه ظاهرا وجود واسطه‌ها می‌تواند در افزایش قیمت گوشت دخیل باشد اما حقیقت این است که این واسطه‌ها از گذشته در چرخه تهیه و توزیع گوشت قرمز حضور داشته‌ و در تمام این سال‌ها به فعالیت مشغول بوده‌اند و جالب اینکه آنها نیز برای افزایش قیمت گوشت، دلایل موجهی دارد؛ بنابراین نمی‌توان تقصیر تمام این گرانی‌ها و افزایش قیمت‌ها را به گردن آنها انداخت. وی در پایان با تاکید بر اینکه قیمت گوشت در ماه‌های آینده ارتباط مستقیمی با میزان عرضه و تقاضا در بازار دارد، گفت: هنوز تقاضا در بازار برای خرید گوشت افزایش چندانی نسبت به گذشته پیدا نکرده، اما آینده قیمت در بازار به عرضه و تقاضا بستگی دارد. درحال‌حاضر قیمت خرید گوشت شقه‌ای گوسفند، بدون دنبه برای خرده‌فروشان بین ۹۵ تا ۹۶ هزار تومان است که باتوجه به سود منطقی با قیمت ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار تومان به مصرف‌کننده عرضه می‌شود.

به قیمت ۲ سال پیش نرسیده‌ایم

حسین نعمتی، رئیس هیات مدیره اتحادیه دامداران ایران در گفت‌وگو با صمت عنوان کرد: موضوع تعیین قیمت گوشت دام سنگین در کشور در چند سال اخیر دچار پیچیدگی‌هایی بوده که شاید در حوزه‌های دیگر با چنین وضعی مواجه نبوده‌ایم. وی در این باره گفت: تا ۲ سال پیش قیمت گوساله زنده در کشور بین ۴۰ تا ۴۳ هزار تومان در هر کیلوگرم بود و بر این اساس این کالا با نرخ حدود ۱۰۰ هزار تومان در هر کیلوگرم به‌دست مصرف‌کننده می‌رسید، اما از ۲ سال پیش قیمت این نوع دام زنده به‌تدریج رو به کاهش گذاشت که این کاهش قیمت تا هفته‌های اخیر نیز ادامه داشت؛ به‌نحوی که هفته گذشته قیمت گوساله زنده به حدود ۲۶ تا ۲۷ هزار تومان در هر کیلوگرم نیز رسید که حتی پرواربندی دام را برای دامدار زیان‌ده کرد.

۲ سال سیر نزولی داشتیم

نعمتی خاطرنشان کرد: نرخ گوساله زنده در حدود ۲ سال اخیر کاهش حدود ۱۵ هزار تومانی داشت؛ با این حال در طول این مدت قیمت گوشت گوساله برای مصرف‌کننده کاهش محسوسی نیافت و این موضوع به این معنی است که سود این اختلاف قیمت نصیب واسطه‌ها می‌شود و متضرر اصلی در این جریان، دامداران هستند. رئیس هیات مدیره اتحادیه دامداران ایران درباره دلیل روند کاهشی نرخ گوساله زنده در ۲ سال اخیر یادآور شد: در این مدت به‌دلیل محدودیت صادرات و جلوگیری از قاچاق، تمایل مردم به مصرف گوشت مرغ به‌دلیل قیمت کمتر و همین‌طور عرضه وسیع گوشت‌های منجمد وارداتی که تاریخ مصرف آنها رو به انقضا بود، بازار فروش دامداران چندان مطلوب نبود، اما هفته گذشته بالاخره این روند مداوم کاهشی قطع شد و گوساله زنده با نرخ ۳۵ تا ۳۷ هزار تومان در هر کیلوگرم از دامدار خریداری و راه تنفسی برای این صنعت رو به نابودی باز شد تا فعالان این حوزه امیدی به پرواربندی مجدد دام داشته باشند.

گوشت گوساله نباید گران شود

نعمتی درباره تاثیر افزایش قیمت حدود ۱۰ هزار تومانی نرخ گوساله زنده بر قیمت‌ بازار گوشت این نوع دام یادآور شد: باتوجه به اینکه در دوران کاهش قیمت دام زنده، قیمت گوشت برای مصرف‌کننده تغییر نکرد، به‌نظر نمی‌رسد تا رسیدن قیمت دام زنده به مرز ۴۰ هزار تومان دلیلی برای افزایش قیمت مصرف‌کننده وجود داشته باشد و واحدهای نظارتی اصناف می‌توانند به این روند نظارت داشته باشند تا اجحافی در حق مصرف‌کننده صورت نگیرد. وی درباره قیمت منطقی گوشت گوساله در بازار مصرف تصریح کرد: به‌نظر می‌رسد در شرایط فعلی قیمت ۹۰ تا ۱۰۰ هزار تومان به ازای هر کیلو گوشت گوساله در بازار مصرف، رقمی منطقی باشد و قیمت‌های بالاتر از آن نمی‌تواند توجیه درستی داشته باشد.

سخن پایانی...

حقیقت این است که باتوجه به محدودیت‌های تولید و ابزار ناکافی تولیدکنندگان گوشت قرمز برای توزیع محصولات‌شان در سطح بازار، حوزه صنایع گوشت کشور همواره مشاغل واسطه‌ای را برای توزیع این محصولات تعریف کرده است. این واسطه‌ها فرآورده‌های گوشتی را از واحدهای تولید و کشتارگاه‌ها به مراکز فروش انتقال می‌دهند و به این ترتیب چرخه تولید، توزیع و فروش کامل می‌شود. اما باتوجه به آنچه گفته شد نظارت‌ها بر این مشاغل واسطه‌ای و نحوه فعالیت‌ آنها، آنچنان که باید باشد، نیست و این موضوع می‌تواند تعادل قیمت در بازار مصرف را دچار چالش کند. در هر حال در جامعه‌ای که توان خرید مردم به‌دلیل بروز مشکلات اقتصادی، کمتر از گذشته شده، کاهش قیمت کالاهای اساسی و ضروری نقش مهمی در ثبات دارد و حذف و کنترل نظام واسطه‌گری، یکی از راهکارهای تثبیت و کنترل بازارهای مصرف است.


چاپ