گزارشی از تقلب در بازار مسکوکات طلا در کشور

مواظب سکه‌های تقلبی باشید

بر کسی پوشیده نیست که صنعت طلا و جواهر ایران در چند ماه اخیر مانند بسیاری دیگر از بازارها با رکود مواجه است.

گرچه رکورد این بازار مربوط به همین ایام نیست و در چند سال اخیر عرصه طلا و جواهر کشور با مشکلات فراوانی دست‌وپنجه نرم می‌کرده اما طبیعتا دست به‌دست هم دادن چندین عامل از اواخر سال گذشته تا امروز باعث شده چالش‌های این بازار چندین برابر افزایش پیدا کند. تحریم‌ها، کاهش قدرت خرید مردم و تورم مضاعف در این ماه‌ها، طلا و جواهر را از دسترس بسیاری از خانواده‌های ایرانی دور کرده است. همچنین همه‌گیری ویروس کرونا در این چند ماه از یک سو جشن‌ها و مراسم شادی خانواده‌ها را تحت تاثیر قرار داده و باعث کاهش خرید این اقلام شده و از سوی دیگر باتوجه به خطر ابتلا به این بیماری، بسیاری از خانواده‌ها در این مدت به بازارها مراجعه نکرده‌اند. موضوع افزایش قیمت این کالا از دیگر دلایلی است که باعث شده طلا و سکه مانند گذشته مشتری نداشته باشد و شاید ‌این کالای سرمایه‌ای دیگر دارای مشتری‌های خاص شده است.

اما جدا از تمام این مسائل یکی از دغدغه‌های جدی و اساسی فعالان و دست‌اندرکاران حوزه طلا و سکه موضوع تقلب‌هایی است که گفته می‌شود در ضرب سکه‌های طلا در ماه‌های اخیر بالا گرفته و از اعتماد مردم به این صنف کاسته است. سکه‌های تقلبی طلا که بیشتر در قالب ربع سکه در بازارهای غیررسمی این کالا دیده می‌شود، با قیمتی که به‌میزان ناچیزی از سکه‌های بانکی ارزان‌تر است، به‌عنوان سکه بانکی در اختیار خریداران قرار می‌گیرد. هرچند ظاهرا این اتفاق جدید نیست و با گشتی در موتور جست‌وجوگر گوگل به خبر فروش سکه‌های تقلبی در سال‌های گذشته نیز برمی‌خوریم، اما با رواج دوباره این پدیده در بازار روزنامه صمت در این شماره این موضوع را با کارشناسان و دست‌اندرکاران حوزه طلا مطرح کرده که شرح آن را در ادامه می‌خوانید:

چرا ربع سکه؟

گزارش‌های میدانی صمت حاکی از این است که در بازارهای غیررسمی طلا بیشترین تقلب‌ در خرید و فروش سکه در ارتباط با ربع‌سکه‌ها اتفاق می‌افتد.  مهدی سلیمانی از فعالان قدیمی این حوزه در این باره گفت: ربع‌سکه طلا باتوجه به قیمت کمتر آن نسبت به سایر مسکوکات از میزان خرید و فروش بالاتری برخوردار است و یک سکه هدیه‌ای محسوب می‌شود که همین موضوع، آن را گزینه مناسب‌تری برای تقلب می‌کند.  وی همچنین تاکید کرد: البته افراد فعال در این حوزه می‌توانند باتوجه به تجربه خود، سکه‌های بانکی را از انواع غیربانکی و تقلبی آن تشخیص دهند اما متاسفانه تقلب‌ها معمولا در خریدوفروش‌های سرپایی و بدون آدرس انجام می‌شود که در آن برای خریدار امکان پیگیری وجود ندارد. سلیمانی درباره انواع سکه‌های تقلبی عنوان کرد: تقلب در ضرب سکه‌های غیربانکی معمولا به‌صورت افزودن مقادیری از فلزات دیگر به ترکیب طلا انجام می‌شود که عیار آن را کاهش می‌دهد. وی همچنین گفت: در مواردی نیز اختلاف قیمت بین سکه و شمس، باعث می‌شود شمش‌ها را به‌صورت سکه درآورده و با قیمت بالاتر به فروش برسانند که البته باتوجه به اینکه در حال ‌حاضر هیچ نهاد دیگری غیر از بانک مرکزی در کشور مجوز ضرب این مسکوکات را ندارد، این کار نیز جرم تلقی می‌شود.


از واحدهای معتبر خریداری کنید

محمد کشتی‌آرای، نایب رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران در گفت‌وگو با صمت درباره تقلب‌های احتمالی در بازار سکه اظهار کرد: ربع سکه غیربانکی از نظر قانونی ارزشی ندارد و این سکه‌ها تقلبی محسوب می‌شوند. کشتی‌آرای ضمن توصیه به مردم برای اجتناب از خرید و فروش این سکه‌ها عنوان کرد: با افزایش قیمت طلا و انواع سکه در کشور، انگیزه برای سودجویان در این عرصه فراهم می‌شود تا از توان محدود مالی و تمایل مردم برای خرید سکه ارزان‌تر برای هدیه دادن استفاده کنند و ربع سکه‌های تقلبی را به‌جای انواع اصلی و بانکی آن به خریداران ارائه می‌دهند. وی در این باره توضیح داد: ربع سکه غیربانکی، غیراستاندارد است و عیار طلای به‌کار رفته در آن کمتر از نمونه‌های اصلی است و در اغلب موارد درصدی از فلزات دیگر در ترکیب آن وجود دارد که برای افراد عادی قابل‌تشخیص نیست.
نایب رئیس اتحادیه طلا با مجرمانه خواندن فروش این سکه‌ها و قابل پیگیری بودن این تخلف، یادآور شد: افراد سودجو در این عرصه در کنار خیابان یا سبزه‌میدان این سکه‌های تقلبی را که معمولا در قالب ربع سکه‌ و به‌صورت غیرقانونی ضرب شده‌اند، می‌فروشند.

کشتی‌آرای در این‌باره تصریح کرد: هرچند قیمت سکه و طلا افزایش پیدا کرده و خرید آن از واحدهای رسمی صنف طلا، هزینه‌ها را اندکی افزایش می‌دهد، اما توصیه بر این است که متقاضیان خرید این کالا حتما آن را از واحدهای صنفی معتبر، مجاز و دارای پروانه خریداری کنند تا از اصل بودن و کیفیت آن اطمینان داشته باشند.  وی گفت: خرید از منابع نامعتبر و بدون مجوز که امکان هرگونه پیگیری را از خریدار می‌گیرد، کاری منطقی نیست و به‌نوعی قمار با سرمایه‌ای است که در اقتصاد امروز کشور به‌سختی به‌دست می‌آید.

کشتی‌آرای در پایان با ابراز امیدواری برای تثبیت بازار طلا در کشور عنوان کرد: نوسانات بازار امروز طلا در کشور باعث شده فروشنده و خریدار، هر دو از خرید و فروش نامطمئن باشند و تمایل چندانی برای فعالیت و سرمایه‌گذاری در این حوزه نداشته باشند؛ این موضوع باعث رکود بازار طلا در کشور و افزایش مشکلات این حوزه شده که ادامه این وضعیت نمی‌تواند آینده مطلوبی را برای صنعت طلا و جواهر کشور به‌دنبال داشته باشد و پیش‌بینی می‌شود تداوم آسیب‌های مالی به این واحدها، تعداد بیشتری از فعالان در این بخش را وادار به خروج از این عرصه کند. در هر حال بازار طلا یکی از بازارهای مهم نقش‌آفرین در توسعه اقتصادی و اشتغالزایی هر کشوری است که پویایی آن می‌تواند موجب پیشرفت تجارت شود و ما امیدواریم که در آینده نزدیک با بهبود شرایط اقتصادی، این بازار دوباره تکاپو و جنبش خود را آغاز کند و مردم را به‌سوی خود بکشاند.


وکیوم، پوششی برای تقلب

بسیاری از خریداران با اعتماد به وکیوم روی سکه‌ها به اصالت آنها اعتماد و آن را معیاری برای اصل بودن سکه تلقی می‌کنند، در صورتی که کارشناسان حوزه مسکوکات طلا در کشور نظری غیر از این دارند و این وکیوم‌ها را که به‌راحتی قابل جعل هستند، پوششی برای تقلب سودجویان تلقی می‌کنند.
عبادالله محمدولی، کارشناس و فعال حوزه طلا در این باره در گفت‌وگو با صمت عنوان کرد: نمی‌توان وجود تخلف‌ در حوزه طلا در کشور را رد کرد اما در عین حال نباید وجود این متخلفان که در هر رسته و صنفی به‌شکل‌های مختلف حضور دارند را مبنای قضاوت درباره آن صنف قرار داد. البته نوع ارائه سکه در این صنف نیز خالی از اشکال نیست و کار را برای متقلبان ساده‌تر می‌کند.
عضو انجمن صنفی کارفرمایان صنعت طلا و جواهر در این باره افزود: در کشور ما سال‌های سال است که مسکوکات بانکی در حوزه طلا به‌صورت وکیوم به خریداران ارائه می‌شود؛ وکیوم‌هایی که گرچه تنها برخی از واحدهای معتبر امکان استفاده از آن را دارند اما به‌راحتی نیز قابل سوءاستفاده هستند.

وی گفت: وکیوم‌های تقلبی در حال ‌حاضر به‌عنوان پوششی برای تخلف در زمینه سکه‌های طلا به‌شمار می‌روند و به‌نظر می‌رسد بانک مرکزی باید درباره این شکل از ارائه سکه‌‌های طلا تجدیدنظر اساسی کند تا میزان سوءاستفاده از آن نیز کاهش یابد.
این فعال حوزه طلا خاطرنشان کرد: باتوجه به نظارت‌های موجود و گزارش‌ها و آمارها، به‌نظر نمی‌رسد میزان این نوع تقلب‌ها نسبت به گذشته افزایش یافته باشد اما افزایش بی‌سابقه قیمت طلا باعث شده این موضوع بیش از گذشته مورد توجه مردم قرار گیرد.

این کارشناس طلا و جواهر ادامه داد: فروشندگان سکه تحت نظارت اتحادیه هستند و اتحادیه‌ها نظارت کامل بر فروشندگان طلا دارند، این در حالی است که باتوجه به آنکه سکه‌ها بیشتر به‌صورت بسته‌بندی هستند، تشخیص اصل و تقلبی بودن آن دشوار است؛ بنابراین خریداران باید از فروشنده‌های معتبر کالای مورد نظر خود را خریداری کنند.
او در ادامه افزود: نکته‌ دیگری که باید به آن توجه کرد این است که ضرب و توزیع سکه در اختیار اتحادیه طلا و جواهر قرار ندارد؛ حال آنکه ممکن است در صنف ما هم مانند تمام اصناف دیگر تعداد بسیار اندکی که شاید عدد آنها به انگشتان یک دست هم نمی‌رسد، شیطنت‌هایی انجام دهند، اما نمی‌توان این‌گونه گفت که در واحدهای مجاز صنفی سکه غیراصل فروخته می‌شود.
محمدولی تصریح کرد: باتوجه به اینکه امکان تشخیص سکه‌های بانکی و تقلبی برای مردم عادی وجود ندارد، توصیه اکید این است که تا زمان چاره‌اندیشی اساسی در این زمینه، مردم سکه‌های موردنیاز خود را از واحدهای معتبر مجاز صنف طلا و جواهر خریداری و از خریدهای سرپایی، دستفروشی، غیرمجاز و غیرقابل پیگیری خودداری کنند.


مجازات قلب سکه طلا

هوشنگ امیرافشار، حقوقدان با بیان اینکه قلب سکه همانند جعل اسناد است، افزود: جرم قلب سکه، یعنی سکه‌ای مشابه و همانند سکه‌های رسمی، رایج و بانکی ساخته و به‌جای آن عرضه شود؛ به طوری‌که هر فرد متعارفی با دیدن سکه دچار اشتباه شود.
 این حقوقدان تصریح کرد: برای قیمت‌گذاری روی سکه 3 اصل جنس سکه، کیفیت سکه و کمیت سکه مدنظر است. به‌طور کلی سکه‌ها بر چند درجه کمیت تقسیم‌بندی می‌شوند که عبارت است از: بسیار فراوان، فراوان، کمیاب، بسیار کمیاب، نایاب و بسیار نایاب.
به‌گفته وی در ماده ۵۱۸ قانون مجازات اسلامی آمده است: هر کس شبیه هر نوع مسکوک طلا یا نقره داخلی یا خارجی از قبیل سکه بهار آزادی‌، سکه‌های حکومت‌های قبلی ایران‌، لیره و نظایر آن را از پول‌ها و ارزهای دیگر که مورد معامله واقع‌ می‌شود، بسازد یا عالما داخل کشور کند یا مورد خرید و فروش ‌قرار دهد یا ترویج سکه قلب کند به حبس از یک تا 10 سال ‌محکوم می‌شود. این حقوقدان در پاسخ به این سوال که تا چه زمانی نگهداری سکه‌های تقلبی جرم محسوب می‌شود؟ بیان کرد: عنصر مادی در جرم قلب سکه، ساخت، وارد کردن، خرید و فروش و ترویج سکه‌های قلب است؛ بنابراین تا زمانی که این سکه‌ها عرضه نشود یا صرفا نگهداری شود، جرم نیست.
وی خاطرنشان کرد: در ماده ۵۱۹ گفته شده هر کس به قصد تقلب به هر نحو از قبیل تراشیدن‌، بریدن‌ و نظایر آن از مقدار مسکوکات طلا یا نقره ایرانی یا خارجی بکاهد یا عالما و عامدا در ترویج این قبیل مسکوکات شرکت یا آن را داخل ‌کشور کند به حبس از یک تا 3 سال محکوم می‌شود. امیرافشار درباره کسانی که بدون آگاهی اقدام به خرید و فروش سکه‌های تقلبی می‌کنند نیز توضیح داد: کسانی که بدون آگاهی چنین کاری را انجام می‌دهند مجرم نیستند اما در این میان کسانی هستند که ممکن است در دادگاه وانمود ‌کنند که اطلاعی از خرید و فروش نداشته باشند.‌ در این زمینه قاضی تحقیقات لازم را انجام می‌دهد و بر این مبنا کیفرخواست را صادر می‌کند.


سخن آخر

یک سوی معادله جعل سکه سودجویانی هستند که با ترفندهای خاص خود سرمایه‌های مردم را به‌سوی خود می‌کشند و علاوه بر زیان مالی خریداران، بدنامی یک صنف باسابقه را نیز سبب می‌شوند اما در سوی دیگر همین معادله نباید از طمع خریدارانی که باوجود همه این احتمال‌ها، باز هم خرید ارزان‌تر را به خرید مطمئن‌تر ترجیح می‌دهند غافل باشیم و شاید باید به این جمله هم فکر کنیم که اگر طمع نباشد، تقلبی هم به‌وجود نمی‌آید.


چاپ