تولیدکنندگان لوازم خانگی برای اشباع بازار داخلی تلاش می‌کنند

بازار در دست تولیدکنندگان داخلی

سال‌های سال تولیدکنندگان لوازم خانگی از این موضوع گلایه‌مند بودند که واردات بدون حساب و کتاب لوازم خانگی به کشور، تولید داخلی را زمین‌گیر کرده و مجال یک تولید بی‌دغدغه را از این واحدها گرفته است.

با شتاب گرفتن روند نفوذ لوازم خانگی خارجی که به‌طور عمده محصولات کشورهای ژاپن، کره و چین بودند، نقش کالاهای داخلی در تامین بازارهای داخلی هر روز کمرنگ‌تر از روز گذشته می‌شد و حتی تعدادی از کارخانه‌های باسابقه در این حوزه مجبور به تعطیلی شدند؛ به‌گونه‌ای که در اواسط دهه ۹۰ دیگر هیچ امیدی به حیات دوباره این صنعت نبود. اما یک اتفاق مهم این روند را به‌کلی دچار تغییر کرد؛ اتفاقی که گرچه در بسیاری از حوزه‌ها به اقتصاد کشور آسیب‌های جدی رساند، اما در موضوع تولید داخلی به‌ویژه در حوزه لوازم خانگی، توانست کشور را دوباره احیا کند. اعمال تحریم‌ها علیه ایران و تشدید آنها ازسوی دولت امریکا، صاحبان بسیاری از برندهای معروف حاضر در کشور را بر آن داشت تا برای مصون ماندن از ترکش تهدیدهای امریکا، نمایندگی‌های خود در ایران را تعطیل کنند و به کشور خود بازگردند. 

گرچه تاثیر آنی شرکت‌های خارجی تولیدکننده لوازم خانگی در قطع مراودات خود با ایران، خالی شدن بازار از این کالاها و افزایش نرخ این محصولات بود، اما به مرور تولیدکنندگان داخلی را متقاعد کرد که با استفاده از فضای ایجاد شده در بازار در نبود رقبای قدرتمند خود، در مسیر تولید گام بردارند و به سهم خود از بازارهای داخلی دست پیدا کنند. اما این تولیدکنندگان در مسیر تولید و تامین کالاهای مورد نیاز کشور تا چه اندازه موفق بوده‌اند؟ چه برنامه‌ریزی‌هایی برای این کار انجام داده‌اند و چه مشکلاتی را پیش رو دارند؟ صمت در گزارش بازار و اصناف این شماره به مناسبت روز صنعت و معدن، درباره این موضوعات با فعالان حوزه لوازم خانگی به گفت‌وگو پرداخته که شرح آن را در ادامه می‌خوانید:

زیرساخت‌های لازم را داریم

حمیدرضا غزنوی- سخنگوی انجمن صنفی تولیدکنندگان لوازم خانگی: موفقیت امروز ما در تولید لوازم خانگی، حاصل موقعیت ایجاد شده در پی تحریم‌ها و خروج برندهای صاحب بازار از کشور بود. بی‌هیچ تردیدی کشور ما توانایی رسیدن به خودکفایی در زمینه لوازم خانگی را دارد و می‌تواند با تکیه بر توانایی‌های موجود، در این زمینه گام‌های موثری بردارد. در واقع ما نه‌تنها توان خودکفایی در زمینه لوازم خانگی و تامین نیاز بازارهای داخلی را داریم که حتی می‌توانیم برای صادرات محصولات تولید داخل نیز برنامه‌ریزی کنیم.

در طول این سال‌ها حضور مداوم تولیدکنندگان خارجی لوازم خانگی کشورهای دیگر در کشور ما، آن هم با تیراژ بسیار بالا، توان رقابت را از شرکت‌های داخلی گرفته بود و تحریم‌ها فرصتی شد تا تولیدکنندگان داخل بتوانند دوباره کسب‌وکار خود را احیا و در گام نخست نیاز بازارهای داخلی را برطرف کنند. البته ما باتوجه به ظرفیت پایین کارخانه‌های تولیدکننده‌ای که در کشور داریم، هنوز برای تهیه برخی مواد و قطعات مورد نیاز خود باید از طریق واردات اقدام کنیم که این موضوع در تجارت دنیا یک کار کاملا مرسوم است.
ما در شرایط کنونی زیرساخت‌های مناسب برای تولید و تامین لوازم خانگی در کشور را داریم و می‌توان امید داشت که با چرخش چرخ تولید و بهبود یافتن شرایط تولیدکنندگان ما در این بازار، شرایط برای اقتصاد هم بهتر شود.

مشکل مالی داریم

عباس دیانی- عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی ایران: تولیدکنندگان لوازم خانگی کشور باتوجه به رسالتی که پس از خروج برندهای خارجی از کشور بر دوش آنها نهاده شد، همه تلاش خود را برای پر کردن خلأ لوازم خانگی در بازار انجام می‌دهند. 
ما در این مدت حداکثر توان خود را بر تولید باکیفیت قرار دادیم و برای تامین بخشی از مواد اولیه مورد نیاز که باید از خارج کشور وارد می‌شد، راهکارهایی را اندیشیدیم و از سد تحریم‌ها عبور کردیم. اما حقیقت این است که ما درحال‌حاضر از نظر تامین منابع مالی دچار مشکلاتی هستیم و در صورتی که دولت با تسهیلاتی مثل وام به این حوزه کمک کند، می‌توانیم باتوجه به شرایط موجود بخش عمده‌ای از لوازم خانگی مورد نیاز کشور را با بهترین کیفیت در اختیار بازار قرار دهیم.

در واقع دستیابی به کیفیت برندهای معروف که پیش از این در کشور حضور داشتند، برای تولیدکنندگان ما به‌راحتی امکان‌پذیر است که این کیفیت می‌تواند در کنار خدمات پس از فروشی که توسط ما به خریدار داده می‌شود، او را به خرید کالای ایرانی راغب کند.
باتوجه به موقعیت کنونی کشور، ما برای تامین نیاز بازار و همین‌طور تحقق هدف جهش تولید، با حداکثر توان در تلاش هستیم و افزایش نیروی کار داشته‌ایم و تمام تلاش خود را در این راستا به‌کار می‌بندیم. تفاوت ما با برندهای خارجی حاضر در کشور، بیش از آنکه مربوط به کیفیت باشد، مربوط به شیوه‌های بازاریابی و حجم تولید آنها بود که همه بازارها را اشباع می‌کرد.
حال که این فرصت برای تولیدکنندگان داخلی لوازم خانگی فراهم آمده باید با تمام توان سعی کنیم در این فضا، توان رقابتی خود را افزایش دهیم و سهم خود را در موقعیت‌های تجاری برابر نیز به‌دست بیاوریم.

ایرانی‌ها، جایگزین خارجی‌ها می‌شوند

سید علیرضا موسوی مجد- رئیس هیات مدیره انجمن لوازم صوتی و تصویری ایران: قابلیت‌ها و ظرفیت‌های لازم تولید لوازم خانگی و تصاحب بازار از سال‌ها قبل در کشور ایجاد شده بود اما تحریم‌ها سرعت این جایگزینی را افزایش داد و با حذف رقبای خارجی کمک کرد تا کالاهای ساخت داخل بهتر و بیشتر دیده شوند. حرکت خوبی در زمینه تولید لوازم خانگی در کشور در حال انجام بوده و حالا این بخش با راه افتادن تولید، مشکلات را پشت سر می‌گذارد و سهم خود را از بازارهای داخلی تصاحب می‌کند و با ظرفیت بالایی که از شرکت‌های ایرانی سراغ داریم، باور داریم که به‌زودی محصولات تولیدی آنها جایگزین محصولات سامسونگ و ال.جی خواهند شد که روزگاری بازار کشور را در اختیار داشتند.

وارثان سهم ۴۵ درصدی

شرکت کره‌ای سامسونگ تا پیش از خروج از کشور که در پی تحریم‌ها انجام شد، حدود ۴۵ درصد بازار کشور را در اختیار داشت، اما اکنون شرکت‌های ایرانی به‌دنبال جایگزینی این محصولات هستند و مهم این است که این موضوع تنها در کمتر از ۸ ماه عملیاتی شد و ماه گذشته یک خط تولید با عمق داخلی‌سازی بالا ازسوی سرپرست وزارت صنعت، معدن و تجارت رونمایی شد و آغاز به‌کار کرد. درحال‌حاضر خط تولید تلویزیون و مانیتور راه‌اندازی شده و تا چند ماه آینده خط تولید لباسشویی و یخچال فریزر توسط شرکت‌های ایرانی جایگزین سامسونگ، با توان داخلی‌سازی بالا وارد مدار می‌شود.

قاچاق یا ته‌مانده‌های انبار

یکی از مواردی که برخی خریداران عنوان می‌کنند این است که اگر برندهای خارجی از کشور رفته‌اند، پس چرا هنوز تلویزیون‌های سامسونگ در بازار وجود دارند؟! در پاسخ به این پرسش باید گفت بخش کمی از این محصولات، موجودی‌های از قبل باقیمانده انبار و بقیه قاچاق هستند. در شرایط کنونی، موضوع قاچاق یکی از مباحث جدی در زمینه حضور کالاهای ایرانی در بازارهای داخلی است و اگر این موضوع ساماندهی نشود، ضربه شدیدی به تولید وارد خواهد شد. امروز کالاهای قاچاق به‌سهولت وارد تهران و دیگر شهرها می‌شود و شرایط تورمی و افزایش نرخ ارز، هر روز موقعیت بهتری برای قاچاقچیان رقم می‌زند، به‌طوری که اکنون متوسط نرخ کالاهای قاچاق ۳۰ درصد پایین‌تر از محصولات داخلی است و قاچاقچیان با افزایش نرخ ارز نیز سود بیشتری به جیب می‌زنند؛ از همین رو امیدواریم مسئولان برخورد شدیدتر و جدی‌تری با پدیده قاچاق داشته باشند.

تامین مواد اولیه

در زمینه مواد اولیه داخلی، از آنجا که کنترل‌ها و ساماندهی لازم ازسوی دولت انجام می‌شود، مشکلی وجود ندارد. تامین مواد اولیه خارجی نیز با شیوه‌های گوناگون ازسوی شرکت‌ها در حال انجام است. داخلی‌سازی ۱۰۰ درصدی نه امکانپذیر و نه اقتصادی است؛ به‌طور نمونه پنل‌های تلویزیون در کل جهان توسط ۲ یا ۳ شرکت تولید می‌شود که این کارخانجات از فناوری های‌تک (High Tech) بهره می‌برند و راه‌اندازی آنها برای سایر کشورها جز با تیراژ بسیار بالا اقتصادی نیست. البته همه شرکت‌های داخلی برنامه‌های تعمیق ساخت داخل را در دستور کار دارند.

از قیمت‌های بازار

یکی از تغییرات حوزه لوازم خانگی در ماه‌های اخیر اجازه افزایش ۲۰ تا ۲۵ درصدی نرخ به تولیدکنندگان بود که این افزایش قیمت‌ها مربوط به افزایش دستمزدها، مواد اولیه و... بوده و قیمت‌های تولیدکنندگان را منطقی‌تر کرد. البته این تنها تغییرات نرخ در حوزه لوازم خانگی نیست. در شرایط کنونی، تولیداتی وارد بازار می‌شود که مواد اولیه آنها در ماه‌های گذشته و با نرخ‌های پایین‌تر ارز وارد کشور شده و ابتدا باید لوازم خانگی تولید شده از آنها در بازار عرضه شود و سپس به‌دنبال اعمال شاخص افزایش نرخ ارز در قیمت‌ها باشیم اما در کل وزارت صنعت، معدن و تجارت در حال سوق دادن همه شرکت‌ها به سمت تولید محصولاتی است که اقشار متوسط و ضعیف جامعه توان خرید آنها را داشته باشند.

با صادرات چگونه‌ایم؟

شاید تا ۴ سال پیش فرصت خوبی برای صادرات لوازم خانگی وجود داشت، اما اکنون هدف نخست همه شرکت‌ها تامین بازار داخلی است؛ به طور مثال نیاز بازار سالانه ۲.۲ میلیون دستگاه تلویزیون است و اینکه در بازار تلویزیون قاچاق می‌بینیم، یعنی تیراژ داخل پاسخگو نیست.

سخن آخر

جمله «خواستن توانستن است» گرچه جمله‌ای دهان‌پرکن است و انسان را سرشار از انرژی مثبت می‌کند، اما باید برای صرف فعل خواستن نیز ابزار و وسایلی فراهم کرد. تولیدکنندگان لوازم خانگی ما گرچه با همه توان در تلاش برای تصاحب بازارهای داخلی هستند و می‌کوشند تا خلأ برندهای خارجی را پر کنند، اما باید قبول کنیم این تلاش و موفقیت تا زمانی جوابگوست که ما دست برندهای خارجی را از مشتریان داخلی دور نگه داریم، وگرنه به محض باز شدن دروازه‌های واردات کشور حکایت ما و بازار لوازم خانگی همان‌اش است و همان کاسه و تمام رشته‌های تولیدکنندگان داخلی پنبه می‌شود و بازار به‌دست برندهای خارجی می‌افتد. 

این فضای گلخانه‌ای قاعدتا تا همیشه باقی نمی‌ماند و بالاخره اقتصاد ایران دوباره با شرکت‌های خارجی ارتباط خواهد داشت. پس از همین امروز باید بکوشیم تا بهره‌وری در تولید، کاهش هزینه و ارتقای کیفیت را در دستور کار قرار دهیم تا مبادا آن روز، انگشت حسرت به دندان بگزیم.


چاپ