رئیس سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان در گفت‌وگو با صمت:

تمام نهادهای نظارتی را پای کار آورده‌ایم

۹ اسفند به‌عنوان روز ملی حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان ثبت شده است.

فرآیند نظارت بر چرخه تولید تا مصرف از جمله وظایفی است که منجر به رصد کالا از بدو تولید یا ورود به کشور تا لحظه رسیدن به‌دست مصرف‌کننده می‌شود.در همین راستا با رئیس سازمانی که نام آن به حمایت از مصرف‌کنندگان پیوند خورده است به گفت‌وگو نشستیم. عباس تابش، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان از چالش‌های پیش‌رو در موضوع حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان و برنامه‌های نظارتی آن برای ایام منتهی به سال جدید می‌گوید و معتقد است حمایت از مصرف‌کننده باید به‌عنوان یک اصل در زنجیره تولید تا مصرف تلقی شود. تابش در گفت‌وگو با صمت ضمن تبریک روز ملی حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان گفت: گرامیداشت این مناسبت به‌دلیل شیوع کرونا ویروس با تاخیر برگزار خواهد شد.

سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان متولی اصلی حمایت از حقوق مصرف‌کننده است. برنامه‌های اصلی این سازمان برای حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان چیست؟
 پیش از هر موضوعی، حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان باید به‌عنوان یک اصل در زنجیره تولید تا مصرف مدنظر قرار گیرد. این اصل می‌تواند فرآیند تولید تا مصرف را با تحول همراه کند. در شرایط حاکم بر اقتصاد کشور لازم است مصرف‌کننده و تولیدکننده به این موضوع توجه کنند که باید از تولید ملی و صنعت کشور حمایت کرده و به آن توجه لازم را داشته باشند. درحقیقت بقای تولید در گرو توانمندی مصرف‌کنندگان است؛ بنابراین تولیدکننده باید در ارائه کالا با نرخ مناسب و باکیفیت تلاش مجدانه‌ای داشته باشد. در مجموع وجود یک مصرف‌کننده مطالبه‌گر می‌تواند نظام اقتصادی کشور را به بلوغ و تکامل برساند چراکه حرکت تولید در راستای نیاز و توقع مشتری، بسترهای لازم را برای ارتقای کمی و کیفی محصولات فراهم می‌کند.
این سازمان براساس دستورکار خود، با ثبت روز ملی حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان و ایجاد فرآیند ارزیابی و انتخاب بنگاه‌های حقوق مصرف‌کنندگان درصدد است در یک فرآیند دوطرفه، تولید مشتری‌مدار را به سمت مصرف‌کننده و مصرف‌کننده را نیز به سوی تولید باکیفیت و مشتری‌مدار هدایت کند. با این هدف‌گذاری، روز ملی حمایت از حقوق مصرف‌کننده روزی است که در آن جریان تولید می‌تواند عملکرد و دستاوردهای خود را در زمینه توجه به حقوق مصرف‌کنندگان ارائه و ارزیابی کند.

برای حمایت از تولیدکننده واقعی چه برنامه‌هایی اجرایی شده است و در دستور کار قرار دارد؟
واقعیت آن است که فرآیند تولید کشور به‌واسطه تشدید تحریم‌ها در یک سال گذشته، با مشکلاتی روبه‌رو شده است. البته مصرف‌کننده هم از پیامدهای این تحریم‌ها بی‌نصیب نمانده است. افزایش نرخ ارز و اجرا نشدن تعهدات برخی شریکان خارجی بعضی بنگاه‌های داخلی را با مشکلاتی در فرآیند تولید روبه‌رو کرده است، اما با همت و تلاش جریان تولید، شرایط به سمت بهبود حرکت می‌کند. در این راستا، سازمان حمایت انجام چند کار اساسی را در پیش گرفت؛ نخست اینکه سعی کرد از جریان تولید راستین کشور حمایت کند و در گام دوم مبارزه همه‌جانبه‌ای و جدی را با فرآیند قاچاق هدف‌گذاری کرده و در سراسر کشور انجام داده تا از این طریق جلو ورود و عرضه کالاهای قاچاق گرفته شود. به‌طور حتم، بنگاه‌های موفق و حامی حقوق مصرف‌کنندگان را هم شناسایی و به مردم معرفی می‌کنیم. در این میان، به مردم و مصرف‌کنندگان هم سفارش می‌کنیم از کالاهای با کیفیت داخلی استفاده کنند تا جریانی مولد در کشور شکل گرفته و به سمت موفقیت حرکت کند. افزایش نرخ ارز و اجرای تحریم‌های ظالمانه اگرچه روند فعالیت بازار را تا حدودی از حالت عادی خارج کرد، اما با سیاست‌های حمایتی و نظارتی تلاش کردیم آسیب‌های زنجیره تولید تا مصرف کمتر شود.

این سازمان برای حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان چه اقداماتی انجام داده و چه تدابیری اندیشیده است؟
در مجموع سازمان حمایت سعی دارد از چند زاویه به حقوق مصرف‌کنندگان توجه کند. اول اینکه تلاش کردیم نقش‌آفرینی انجمن‌های حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان را به‌عنوان یک نهاد برآمده از بطن جامعه، بیشتر کنیم. اگر توانمندی انجمن‌ها به درجه‌ای برسد که بتوانند در جریان اقتصادی کشور نقش‌آفرینی کنند، به‌طورقطع، توان این را دارند که بخشی از مشکلات موجود در این حوزه را برطرف کنند؛ بنابراین به‌دنبال فعال‌سازی هر چه بیشتر انجمن‌ها و ورود چهره‌های توانمند به این تشکل‌ها هستیم. می‌خواهیم تشکل‌ها در ۳ فرآیند تولید، توزیع و مصرف حضور جدی داشته باشند. این تشکل‌ها در شرایط کنونی می‌توانند ضمن اطلاع‌رسانی به مصرف‌کنندگان زمینه‌های افزایش آگاهی آنها را نیز فراهم کنند. در این میان، تلاش داریم از توان تشکل‌ها برای تنظیم بازار هم استفاده کنیم و با این تفکر و با پیگیری این سازمان آنها اکنون به‌عنوان یکی از اعضای ستاد تنظیم بازار کشور در استان‌های گوناگون در حال فعالیت هستند. آنها می‌توانند در فرآیند ارزیابی و انتخاب بنگاه‌های حامی حقوق مصرف‌کنندگان نیز حضور جدی داشته باشند و به‌عنوان ناظر بازار در فرآیند نظارت هم همکاری کنند. در ۲ ماه گذشته پویش «بدون نرخ نخریم» با محوریت انجمن‌های حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان شکل گرفته و خوشبختانه با همکاری بسیاری از نهادهای اجرایی و تشکل‌های صنفی و صنعتی، آثار و نتایج خوبی به همراه داشته است.

مهم‌ترین اقدام‌های نظارتی این سازمان در ایام منتهی به سال جدید چیست؟
یکی دیگر از اقدام‌های سازمان، بازرسی و نظارت بر وضعیت بازار است. امسال از معدود سال‌هایی است که با تلاش این سازمان و همکاری تمام نهادهای مرتبط با تنظیم بازار، نظارت و کنترل بازار را برای آرامش مصرف‌کنندگان دردستور کار جدی داریم. با وجود اینکه سازمان تعزیرات و سازمان حمایت دو نهاد اصلی ناظر بر فعالیت بازار هستند، اما انجمن‌های حمایت، اتاق اصناف و تشکل‌های دیگر نیز در این فرآیند همکاری بسیار خوبی داشته‌اند. طرح نظارت بر بازار شب عید و ویژه ماه مبارک رمضان، به‌طور شبانه‌روزی در حال اجراست. به‌عنوان مثال، در شهر تهران علاوه بر گروه‌های بازرسی معمول، حدود ۵۰ تیم بازرسی، جریان بازار را رصد و کنترل می‌کنند و این طرح در سطح کشور به‌طور همزمان با همکاری و مساعدت تمام نهادهای نظارتی در حال اجراست. در اینجا برخورد فرض می‌دانیم از مقام وزارت صنعت، معدن و تجارت و دادگستری و همچنین دادستان کل کشور که همکاری بسیار ارزشمندی در جریان اجرای این طرح با ما داشتند، تشکر و قدردانی کنیم. در نهایت اینکه هدف تمامی خدمتگزاران مردم در شرایط فعلی آرام نگه داشتن بازار است. امیدواریم با دعای مردم، همه خدمتگزاران کشور در شرایط جنگ اقتصادی، توفیق انجام وظایف و خدمت به مردم را داشته باشند.

به‌عنوان رئیس سازمان متولی حمایت از دو گروه مصرف‌کننده و تولیدکننده، برای گسترش نظارت و حکمرانی قانون بر بازار چه برنامه‌های مشخصی اجرایی شده‌است؟
بنگاه‌های اقتصادی حامی حقوق مصرف‌کنندگان خواهان آن هستند که فرآیندی قانونمند بر بازار کشور حاکم شود تا از نابسامانی‌هایی که گاه شاهد آنها هستیم، جلوگیری شود. برای تمامی ارکان نظارتی، وظایف خاصی در نظر گرفته‌ایم. سامانه‌های تلفنی شبانه‌روزی امکان دریافت شکایت مردم را دارند. اپراتورهای سازمان از طریق خط ۱۲۴ آماده دریافت شکایت‌های مردم هستند. مردم مطمئن باشند که سازمان حمایت بنا به وظایف ذاتی و قانونی خود در این شرایط خاص که جنگی تمام‌عیار علیه نظام اقتصادی کشور شکل گرفته، وظیفه نظارتی خود را به انجام می‌رساند. در این مقطع که هم با تحریم‌ها و هم با ویروس کرونا روبه‌رو شده‌ایم، می‌خواهیم که مردم شاهد فضایی آرام در بازار باشند؛ بنابراین با گرانفروشان و محتکران مایحتاج مردم، براساس قانون و قاطعانه برخورد خواهد شد.

برای رصد منظم بازار چه تمهیداتی اندیشیده شده است؟
برای رصد منظم بازار، سامانه‌های گوناگونی را پیش‌بینی کرده‌ایم. این سامانه‌ها بسته به شرایط اطلاعات لازم را درباره وضعیت و نرخ کالاها و خدمات هم به مسئولان و هم به مردم خواهند داد. به‌عنوان مثال، در سامانه ۱۲۴ علاوه بر ارائه اطلاعات قیمتی کالا، امکان ثبت و پیگیری شکایت نیز وجود دارد. از سوی دیگر، فرآیند نظارت بر چرخه تولید تا مصرف را دنبال می‌کنیم تا کالا از بدو تولید یا ورود به کشور تا لحظه رسیدن به‌دست مصرف‌کننده رصد شود. درهرحال سازمان حمایت در راستای وظایف ذاتی و راهبردهای ابلاغی رهبر معظم انقلاب در ابلاغیه اقتصادی مقاومتی، به تولیدکننده و مصرف‌کننده نگاه می‌کند.
با این تدابیر می‌توان گفت به نظر این سازمان جریان تولید و مصرف مکمل یکدیگر است؛ یعنی حمایت از هر دو گروه انجام می‌شود.
 تفاوت نگاه ما به بازار، به تفاوت نگاه اسلام و نظام سرمایه‌داری به اقتصاد بر می‌گردد. اقتصاد سرمایه‌گذاری می‌گوید تولید برای مصرف و مصرف برای تولید است. برعکس، در اقتصاد اسلامی جریان تولید متناسب با نیازهای مصرف‌کننده پیش‌بینی شده است و تولید بی‌ضابطه برای مصرف بی‌حد و حدود نهی می‌شود. جریان تولید باید صرفه‌جویی در منابع را مدنظر داشته باشد و به‌سوی تولید هدفمند حرکت کند. بخش مصرف‌کننده هم باید دو شاخص مهم یعنی صرفه‌جویی و تناسب خرید با نیاز را ملاک قرار دهد؛ یعنی در اقتصاد اسلامی اسراف و تبذیر نهی می‌شود و جریان تولید و مصرف مکمل هم در یک زنجیره هستند و دوام هریک به توانمندی و بقای دیگری وابسته است. در این نگاه، حمایت همزمان از جریان تولید و مصرف شکل می‌گیرد و تضادی میان آن دو متصور نیست. البته در این حوزه مباحث علمی و جدی مطرح است که در این فرصت مجالی برای بیان آنها نیست. در مجموع می‌توان گفت نظام اقتصادی کشور زمانی به موفقیت می‌رسد که این دو رکن اساسی، به‌طور همزمان و در یک راستا دیده شوند.

به نظر شما تحریم‌ها چه تاثیری بر بازار داشته یا خواهد داشت؟
تحریم یک فرصت است و می‌تواند فرآیند تولید را به‌سوی خوداتکایی سوق دهد. در این شرایط با مشکلات و سختی‌های زیادی روبه‌رو هستیم، اما پیشینه اقتصادی کشور نشان داده که توانایی غلبه بر موانع را دارد. البته تحلیل‌های ارائه شده در نشریات معتبر خارجی هم روند بهبود شاخص‌های اقتصادی ایران را نشان می‌دهد. این امر بیانگر آن است که اقتصاد ایران به‌سوی ترمیم آسیب‌ها و بهبود شرایط در حرکت است و توان پشت سرگذاشتن مشکلات را دارد. در گذر سال‌ها این توانمندی را اثبات کرده‌ایم. به‌هرحال ما تلاش کردیم این واقعیت را نشان دهیم که براساس یک معادله قابل توجه رونق تولید و ارتقای حقوق مصرف‌کننده با بقای جریان تولید و مصرف پیوند خورده است.


چاپ