پایان درخشندگی دوبی

گروه بین‌الملل: نمادهای «کارگران مشغول کارند» همه‌جا دیده می‌شود و آسمان‌خراش‌ها در سراسر شهر به چشم می‌آیند اما هیچ‌کسی برای سکنی گزیدن به دفترهای جدید و ساختمان‌های مجلل نمی‌رود.

شمار فروشگاه‌های فعال در مراکز خرید بزرگ دوبی کاهش ‌یافته و رستوران‌ها خالی‌تر از همیشه هستند.
به گزارش بلومبرگ با افزایش سرسام‌آور هزینه‌های زندگی و تجارت، مهاجران که شاهرگ اقتصادی این شهر بودند، لوازم خود را جمع کرده‌اند و به کشور خود بازگشته‌اند. دفاتر اصلی شرکت‌ها از هواپیمایی امارات گرفته تا املاک عمار، همگی از گزارش‌های سود خود در ۳‌ماه سوم امسال میلادی ابراز نارضایتی می‌کنند. بازار سهام هم بدترین سال خود از ۱۳۸۹ خورشیدی (۲۰۰۸ میلادی) را تجربه می‌کند.
شرایط نامساعد تجاری از ماه اردیبهشت گذشته (آوریل ۲۰۱۷) و زمانی خود را نشان داد که شیخ محمدبن راشد آل‌مکتوم حاکم دوبی نشستی را با بیش از ۱۰۰ مدیر اجرایی در کاخ خود مشرف ‌به خلیج‌فارس برگزار کرد. کارفرمایان مشکلات خود ازجمله هزینه‌های سنگین دولتی که مزیت رقابتی را از دوبی آزاد از مالیات گرفته و قوانین سخت‌گیرانه در اعطای روادید که خارجی‌ها را به ترک دوبی وادار کرده است، مطرح کردند.
این کنفرانس محرمانه در پی یک‌سری تصمیم‌گیری‌ها برگزار شده بود که هنوز در نظام جا نیفتاده بودند اما درمان آنچه دوبی را از پا درآورده ورای قدرت شیخ محمد حاکم این شهر است. شیخ محمد و پیشینیان او توانستند یک شهر ماهیگیری را به یک مرکز مالی، تجاری و گردشگری در منطقه تبدیل کنند اما اکنون سراسر منطقه در حال تغییر و بهبود است.


جنگ یا تجارت؟
کاهش بهای نفت از سال ۱۳۹۳ خورشیدی (۲۰۱۴ میلادی)، به‌شدت به کشورهای همسایه امارات متحده عربی در منطقه خلیج‌فارس که پول زیادی در دوبی خرج می‌کردند، ضربه شدیدی وارد آورد. اگرچه گردشگران چین و هند خلأ ایجاد شده را پرکرده‌اند اما آنها در خرج کردن احتیاط بیشتری دارند. سعودی‌ها بیش از دیگران زیر‌فشار قرار گرفته‌اند چراکه دولت آنها تدابیر ریاضت اقتصادی را به اجرا گذاشته و ثروت‌های خصوصی را مصادره می‌کند. نقش دوبی به‌عنوان یک مرکز تجاری هم تحت تاثیر جنگ تعرفه‌ای جهانی و به‌ویژه اقدام ایالات‌متحده در جهت قطع روابط تجاری با کشور همسایه ایران قرار گرفته است. اما یک مشکل بزرگ‌تر هم وجود دارد. جیم کرین نویسنده کتاب «شهر طلا: دوبی و رویای سرمایه‌داری» می‌گوید، دوبی به‌نوعی سوئیس خلیج‌فارس به شمار می‌رفت و مکانی برای کسب‌وکار به‌ دور از خشونت‌های متداول در خاورمیانه بود اما اکنون امارات متحده عربی که دوبی بخشی از آن است، نقشی فعالانه در درگیری‌های منطقه‌ای از جنگ در لیبی و یمن گرفته تا تحریم قطر به رهبری عربستان سعودی ایفا می‌کند.
کرین افزود: گیر افتادن در این وضعیت تقصیر دوبی نبوده است. شما می‌توانید با همسایگان خود وارد جنگ شوید یا با آنها تجارت کنید. انجام هر دو کار به‌طور هم‌زمان دشوار و غیرممکن است.


یک اتفاق غیرمنتظره ناخوشایند
داستان‌ها درباره اینکه به شهروندان قطری دستور داده‌اند از امارات متحده عربی خارج شوند، شوک وحشتناکی برای کسب‌وکارها در دوبی بود.
باربارا لیف سفیر ایالات‌متحده در امارات گفت: به‌ویژه مدیران امریکایی نگران این مسئله بودند که مجبور شوند در مناقشات، طرف یکی را بگیرند. این مسئله بر فضای تجارت سایه انداخت.
اتفاق ناخوشایندتر این بود که شرکت‌های واقع در امارات متحده عربی دریافتند دیگر نمی‌توانند کالاها را به‌طور مستقیم از طریق هوایی یا دریایی به دوحه بفرستند. باوجود اعمال فشارهای امریکا برای حل‌وفصل مناقشات درگیری‌ها همچنان ادامه دارد اما این تنها مشکلی نیست که به دلیل گرفتن طرف سعودی‌ها برای امارات پیش‌آمده است.
وقتی‌که محمد بن سلمان ولیعهد سعودی شماری از اعضای خاندان سلطنتی و تاجران برجسته عربستان را در هتل ریتز-کارلتون زندانی کرد، از بانک‌های امارات متحده عربی خواسته شد که جزییات حساب‌های این افراد را در اختیار عربستان بگذارند. کرین گفت: این مسئله باعث نگرانی شدید به‌جای سرمایه‌گذاری شد. دولت‌ها نباید فقط با یک درخواست ساده توانایی دسترسی به اطلاعات حساب‌های بانکی در دیگر کشورها را داشته باشند.


 برتری پرهزینه
دوبی همچنین با عواقب موفقیت خود روبه‌رو شده است. این شهر که هیچ منبع انرژی نداشته مجبور شده که اقتصادی غیرنفتی بسازد. بحران سال ۱۳۹۳ خورشیدی (۲۰۱۴ میلادی) دیگر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس را نیز دگرگون کرده و آنها را به برنامه‌ریزی برای دوران پس از نفت ترغیب کرده که سعی دارند با تقلید از رونق در بازار دوبی خود را به مراکز منطقه‌ای برای سرمایه‌گذاری تبدیل کنند. دوبی همچنان در ایفای این نقش مقدم است اما هزینه‌ها در آن به‌طور فزاینده بالا می‌رود. دوبی در سال ۱۳۹۲ خورشیدی (۲۰۱۳ میلادی) به‌عنوان نودمین مکان پرهزینه برای مهاجرت شناخته شد اما اکنون در این فهرست به رتبه بیست‌و‌ششم رسیده است.
به‌گفته فهد آل‌قرقاوی رئیس آژانس سرمایه‌گذاری «دوبی اف‌دی‌ای» این شهر پیش‌تر هم دچار رکود شده بود اما توانسته دوباره به شکوفایی برسد. وی گفت این بخشی از چرخه بازار است که باید آن را بپذیریم. دولت همان کاری را انجام می‌دهد که در بحران‌های گذشته انجام داده است. با کسب‌وکارها نشست برگزار می‌کند تا به یک راه‌حل دست یابد. این‌گونه است که خلاقیت شکوفا می‌شود.
دولت حاکم بر ابوظبی وعده محرک‌های اقتصادی به ارزش ۱۴ میلیارد دلار را در بازه زمانی ۳‌ساله مطرح کرده است. شیخ محمد هم در دوبی روی تدابیری همچون متوقف کردن هزینه‌های آموزش، تسهیل موانع مالکیت خارجی بر شرکت‌ها و کاهش میلیاردها دلار هزینه‌های دولتی کار می‌کند.
اعطای روادید نیز قرار است تسهیل شود تا مهاجرانی که ۸۰ درصد جمعیت دوبی را تشکیل می‌دهند، مشکلات کمتری برای ورود و اقامت داشته باشند.
از سوی دیگر ماه گذشته شبکه العالم خبر داد «ضاحی خلفان» معاون پیشین رئیس پلیس امارات متحده عربی در چند توییت نسبت به بحران اقتصادی در امارت‌نشین دوبی هشدار داده است.
ضاحی خلفان در توییتی نوشت: تجارت ما در دوبی باید دغدغه نخست ما باشد زیرا تجارت در دوبی قطار واقعی توسعه و پیشرفت است.
وی در توییتی دیگر درباره مشکلاتی که بازرگانان در دوبی با آن روبه‌رو هستند، نوشت که ایجاد موانع در برابر تاجران یا بی‌توجهی به مشکلات آنها اشتباه بزرگی است و برخی از مسئولان نسبت به این موضوع باید هوشیار باشند.
معاون پیشین رئیس‌پلیس امارات متحده عربی در ادامه نوشته است تا زمانی که تاجران ما موردحمایت ویژه‌ای قرار گیرند اقتصاد ما قوی و پایدار می‌ماند.
وی همچنین درباره تغییرات ساختاری که برخی از شرکت‌های بزرگ امارات متحده عربی با آن روبه رو شدند، گفت: امیدوارم شرکت‌های بزرگ خانوادگی در دوبی انسجام خود را حفظ کنند و به شرکت‌های کوچک‌تر تقسیم نشوند.
پیش‌تر یک کارشناس اقتصادی ساکن دوبی در مقاله‌ای با عنوان «اقتصاد دوبی مانند تکه‌یخی در صحرا ذوب می‌شود» در پایگاه تحلیلی «مدرن دیپلماسی»، به چالش‌های پیش‌روی اقتصادی این امارت‌نشین پرداخت و اقتصاد دوبی را در حال فروپاشی ارزیابی کرد. این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه شاخص بورس دوبی از آغاز امسال میلادی به دلیل بحران شرکت «برج‌های کاپیتال» و نیز ضعف در بازار مسکن ۱۵ درصد سقوط کرده است، نوشت: مسکن و مستغلات دوبی که هر متر آن ۶۲۶ دلار فروخته می‌شد اکنون به ۱۶۳ دلار برای هر متر رسیده است.
وی نوشت: برای نخستین‌بار در ۳۵ سال گذشته می‌توانید مغازه‌های خالی در بازار طلای دوبی مشاهده کنید. این در حالی است که پیش‌تر سخت می‌شد مغازه‌ای برای اجاره یا خرید در بازار پیدا کرد.
این کارشناس در پایان تاکید کرد که در مرکز تجاری «المرکز العربی»، «سان‌ست مال» و «الغریر» مغازه‌هایی وجود دارد که تمام هفته بسته است. همچنین ۱۸ هتل که برخی از آنها از هتل‌های مشهور دوبی هستند، ماه گذشته درهایش بسته‌ شده است.
پایگاه خبری «تایم اوت دوبی» نیز در گزارشی اعلام کرده بود که یکی از رستوران‌های بزرگ زنجیره‌ای در شهر جمیرا درهایش را به روی مشتریان خود بسته است.


چاپ