چرا نمایشگاه کتاب به مصلا آمد و آنجا ماندنی شد؟

سیدمهدی جهرمی مدیرعامل خانه کتاب در سال‌های ۸۵ و ۸۶، پس از ۷ سال، از «جابه‌جایی اجباری» نمایشگاه کتاب تهران سخن می‌گوید.

پس از گذشت حدود ۷ سال از انتقال نمایشگاه کتاب تهران به مصلا، همچنان جای این سوال وجود دارد که اساسا چرا این نمایشگاه از محل دائمی رفت و به مصلا آمد؟ سیدمهدی جهرمی در فاصله سال‌های ۸۵ تا ۸۶ مدیرعامل خانه کتاب بود. به گفته وی، آن زمان این موسسه وظیفه برپایی غرفه‌های اطلاع‌رسانی و سراهای اهل قلم (اصلی، کارنامه نشر، کودک و نوجوان و سراهای تخصصی) را در کنار مسئولیت کمیته مالی و قراردادهای نمایشگاه کتاب تهران بر عهده داشت.
جهرمی آن زمان عضو شورای سیاستگذاری نمایشگاه کتاب تهران بود و در زمان مدیریت او در خانه کتاب بود که این نمایشگاه، تغییر مکان داد و از محل دائمی به مصلا آمد. او اخیرا در اظهار نظری، خود را در این جابه‌جایی مکانی، «شریک جرم» محسن پرویز - رییس وقت نمایشگاه کتاب تهران - دانسته و در عین حال تاکید کرده بود: در همه این سال‌ها هیچ‌کس سراغ ما نیامد تا ببیند مسئله چه بود که ما مکان نمایشگاه را عوض کردیم!
حالا چند روز بعد از این اظهارات، سیدمهدی جهرمی چرایی انتقال نمایشگاه کتاب تهران از محل دائمی نمایشگاه‌ها به مصلای امام خمینی (ره) را در گفتگو با خبرگزاری مهر بازگو کرده است. جهرمی در این‌باره به مهرگفت: محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران از ابتدا محل مناسبی برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران نبود و برگزارکنندگان، ناشران و مردم، همواره و به دلایل متعدد از این مسئله گلایه می‌کردند اما واقعیت این بود که محل مناسب‌تری در تهران برای این منظور وجود نداشت تا اینکه در نیمه دوم سال ۱۳۸۵ یکی از سالن‌های نمایشگاه دچار آتش‌سوزی شد و سقفش فرو ریخت. همچنین شرکت سهامی نمایشگاه‌ها یکی دیگر از سالن‌ها را هم برای تعمیرات اساسی، تخریب کرد. یک سالن دیگر هم دارای اشکالات اساسی بود و در مجموع ۳ سالن اصلی این مکان، از حیز انتفاع ساقط شدند.
وی افزود: این باعث شد که ما در برگزاری نمایشگاه با مشکل مواجه شویم البته اگر به اخبار آن روزها مراجعه کنید، می‌بینید که پیش از آن هم نمایشگاه با کمبود فضا مواجه بود. این مشکلات وجود داشت و کم شدن ۳ سالن از نمایشگاه هم برگزارکنندگان نمایشگاه کتاب را با یک بن‌بست مواجه کرد و آن، این بود که امکان برگزاری نمایشگاه کتاب تهران حتی به شکل سابق وجود نداشت و مجبور می‌شدند بخش‌های قابل توجهی از فضای در اختیار را حذف کنند که این به معنی حذف تعداد بیشتری از ناشران و در واقع اِعمال محدودیت بیشتر برای ناشران بود و درنهایت ما مجبور به یک تصمیم‌گیری اجباری شدیم و آن جابه‌جایی نمایشگاه کتاب تهران بود.
جهرمی گفت: تنها محلی که در شهر تهران وجود داشت که امکان برگزاری نمایشگاه را به شکل نه چندان مطلوب به ما می‌داد، مصلای بزرگ امام خمینی(ره) تهران بود. البته به لحاظ ساختمانی هم، آن زمان به‌جز شبستان، هیچ‌کدام از مکان‌های دیگر مصلا قابل استفاده برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران نبود.
مدیرعامل اسبق موسسه خانه کتاب گفت: این اتفاق ـ‌جابه‌جایی مکانی نمایشگاه کتاب تهران - یک اتفاق ناگزیر بود اما عده‌ای از دوستان ناشر و اهالی فرهنگ و حتی بعضی از اعضای شورای شهر تحت تاثیر اعتراضات ناشران، به این عملکرد اعتراض کردند و حتی گاه با تندی و تشر به مسئولان معاونت فرهنگی وزارت ارشاد و موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی تاختند که به نظر من همه اینها بی‌مورد بود چراکه معاونت فرهنگی هم یقیناً مایل نبود چنین حجم عظیمی از فعالیت‌های ناخواسته و فشرده را برای برگزاری نمایشگاه در مصلا به خودش تحمیل کند اما چون چاره‌ای نبود، این اتفاق افتاد.
جهرمی سپس به اظهار نظرهای مسئولان مربوطه در خصوص تغییر مکان نمایشگاه در چند ماه گذشته اشاره کرد و افزود: حالا بعد از گذشت سال‌ها، چندی پیش شاهد اعلام وزارت ارشاد و موسسه نمایشگاه‌ها برای جابه جایی نمایشگاه کتاب تهران و برگرداندن آن به محل سابق یعنی محل دائمی نمایشگاه‌های تهران بودیم و البته با وجود اعلام آمادگی مدیرعامل شرکت سهامی نمایشگاه‌های تهران درنهایت باز هم اعلام شد که مصلا تنها گزینه موجود برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران است. هدفم از یادآوری این نکته، تنها این بود که مسئله تعیین مکان نمایشگاه کتاب تهران در اختیار من و شما و موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی و حتی وزیر ارشاد نیست چون ما هنوز هم در تهران، مکانی که بتواند پاسخگوی این حجم از ناشران و بازدیدکنندگان باشد، نداریم و این خیلی ساده است.
جهرمی با بیان اینکه این مشکل هم فقط از اینجا ناشی می‌شود که بعد از گذشت حدود ۳۰ سال از نمایشگاه کتاب تهران، هنوز محل ثابتی برای نمایشگاه‌های تهران وجود ندارد، گفت: نبود مکان ثابت و مشخص باعث بروز مسائل نا به هنجاری در برگزاری نمایشگاه کتاب تهران است که البته کنترل آنها در اختیار برگزارکنندگان نمایشگاه نیست؛ مثلا حجم غرفه‌های مواد غذایی و تنقلات بیشتر از غرفه‌های ستاد است در حالی که این موضوع اصلاً در اختیار برگزارکنندگان نمایشگاه نیست و در اختیار صاحب محل (مدیریت مصلا) است.
جهرمی با بیان «آزمودن آزموده‌ها درباره نمایشگاه کتاب تهران» بار دیگر تاکید کرد: این بار اول نیست که مدیران فرهنگی عزم آزمودن مسئله‌ای را می‌کنند که به دفعات مراحل آزمون و خطا را پشت سر نهاده و باید بگویم در مرحله گمان و سخن ماند و پیشتر نرفت، اما چند ماه وقت نازنین و گرانقیمت اهالی فرهنگ را ضایع کرد. اگر ما یک بار سعی کنیم آزموده‌ها را دیگر نیازماییم و به عقل و درایت و تجربه دیگران هم وقعی بنهیم، شاید زودتر به نتیجه و مقصود برسیم.


چاپ