چقدر پول جعبه شیرینی می‌دهیم؟!

حتما شما هم تا به حال با این مسئله مواجه شده‌اید که وقتی کالایی را به صورت کیلویی و درون بسته‌بندی خریداری می‌کنید، بخشی از وزن محاسبه شده و وجه پرداختی شما مربوط به جعبه یا کارتنی است که کالای اصلی درون آن قرار می‌گیرد و طبیعتا هنگام توزین باید از وزن خالص کالای مورد نظر شما کم شود.

نمونه بارز این موضوع در شیرینی و کیک است که وزن جعبه و پالت زیر شیرینی، به‌خصوص در وزن‌های پایین تاثیر قابل‌توجهی در نرخ تمام‌شده کالا می‌گذارد. آیا این موضوع می‌تواند مصداق کم‌فروشی کالا باشد یا نه؟! در سال‌های گذشته سازمان تعزیرات حکومتی با استناد بر مصوبه خالص‌فروشی تاکید داشت که احتساب وزن جعبه شیرینی مصداق کم‌فروشی است و در صورت مشاهده هرگونه تخلف با واحدهای صنفی برخورد قانونی می‌شود اما پس از مدتی این رویه تغییر کرد و سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، با محاسبه متوسط وزن جعبه، آن را در نرخ نهایی شیرینی لحاظ و موضوع احتمال کم‌فروشی را درباره شیرینی به کلی منتفی کرد.

مشکل حل شده است

علی بهرمند، رئیس اتحادیه دارندگان قنادی، شیرینی‌فروش و کافه قنادی در این‌باره در گفت‌وگو با صمت گفت: موضوع احتمال کم‌فروشی در مورد شیرینی سال‌ها به‌عنوان نقطه اختلاف فروشنده و خریدار در این صنف مطرح بود و حتی گاهی موجب مشاجراتی بین آنها می‌شد. 
بهرمند در این‌باره عنوان کرد: توزین جعبه‌های شیرینی و کم‌کردن وزن آن از نرخ تمام شده موضوعی بود که اگرچه به صورت قانون مطرح شده بود ولی در بسیاری از قنادی‌ها و شیرینی‌فروشی‌ها به‌خصوص در ایام پرتردد این صنف، رعایت نمی‌شد و معمولا حقوق مشتری در این موارد تضییع حقوق مصرف‌کننده می‌شد که همین مسئله باعث شد تا سازمان حمایت به این موضوع ورود کند. 
رئیس اتحادیه دارندگان قنادی، شیرینی‌فروش و کافه قنادی با اشاره به لزوم ایجاد سهولت در فرآیند توزین شیرینی‌ها بیان کرد: با تصمیم سازمان حمایت، وزن متوسط جعبه مورد محاسبه قرار گرفت و از وزن کل کالا کاسته شد تا علاوه بر سهولت در امر توزین، بهانه‌هایی مثل فراموشی به دلیل مشغله، حقی از مشتریان ضایع نشود.

وی درباره وضعیت فعلی در توزین شیرینی گفت: درحال‌حاضر نرخ شیرینی با جعبه محاسبه می‌شود و وزن متوسط آن در نرخ کل منظور شده است.
البته بهرمند در این خصوص تصریح کرد: البته چه در گذشته و چه امروز، جعبه شیرینی نرخ کمی نداشته و تقریبا هم‌قیمت با خود شیرینی است.
وی در این مورد افزود: درحال‌حاضر نرخ شیرینی در واحد کیلو از ۲۱ هزار تومان و نرخ جعبه شیرینی نیز از کیلویی ۲۲ هزار تومان آغاز می‌شود و بر مبنای نوع آن تا بالاتر از ۳۰ هزار تومان نیز ممکن است نرخ داشته باشد که این تازه نرخ جعبه‌های معمولی است و نرخ جعبه‌های خاص و فانتزی گاهی از خود شیرینی نیز بالاتر است که هزینه آن روی دوش شیرینی‌فروش نخواهد بود.

مشکلات بزرگ‌تری هست

البته رئیس هیات‌مدیره اتحادیه قنادان بابل ضمن تایید صحبت‌های بهرمند موضوع دیگری را پیش می‌کشد که آن هم جای تامل دارد.
علی حسین‌زاده آهنگری در گفت‌وگو با صمت ابرازکرد: مدت زیادی است که ما دیگر مشکلی از بابت موضوع کم‌فروشی در بحث توزین جعبه‌های شیرینی نداریم و خوشبختانه این موضوع حل شده است اما درحال‌حاضر شیرینی‌فروشان برای جلب رضایت مشتری و رقابت با هم‌صنفان خود هزینه‌های بالاتری را برای طراحی جعبه‌ها و بسته‌بندی‌های خاص شیرینی‌ها ارائه می‌دهند که بابت آن نیز هزینه‌ای از مشتریان خود دریافت نمی‌کنند. 
وی در این‌باره گفت: این هزینه‌ها می‌تواند برای صنف شیرینی‌فروشان قابل جبران باشد ولی درحال‌حاضر ما در این صنف، مسائل بسیار جدی‌تری داریم که جعبه شیرینی و مسائل مربوط به آن در برابرش به چشم نمی‌آیند.
حسین‌زاده آهنگری در توضیح این مطلب گفت: درحال‌حاضر نرخ شکر، تخم‌مرغ، گردو و بسیاری از مواد اولیه مورد نیاز برای تهیه شیرینی دچار تغییر و تحولات لحظه‌ای است و به همین دلیل شیرینی‌فروشان حتی برای ثابت نگاه داشتن نرخ کالاهای عرضه شده خود دچار مشکل هستند.
رئیس هیات‌مدیره اتحادیه قنادان بابل در این‌باره خاطرنشان کرد: تولیدات شیرینی در کشور ما چه از نظر کیفیت محصول و چه از نظر بسته‌بندی می‌توانند برای حضور در عرصه صادرات نیز حرف‌های زیادی برای گفتن داشته باشند ولی این موضوع در شرایطی به نتیجه خواهد رسید که ما بتوانیم شرایط ثابتی را برای فعالان این حوزه فراهم کنیم.

روایت‌های متفاوت از جعبه

اگرچه دست‌اندرکاران و فعالان حوزه شیرینی کشور معتقدند که با احتساب نرخ کسر شده جعبه از شیرینی در قیمت واحد تعیین شده، مشکلات مربوط به مشتری و فروشنده به پایان رسیده است ولی بررسی‌های میدانی صمت از مشتریان این واحدهای صنفی نشان می‌دهد که مخاطبان این واحدها این مشکل را حل شده نمی‌دانند و فقط آن را پذیرفته‌اند. 
برخی از مشتریان اعتقاد دارند وزن جعبه‌های شیرینی به راحتی قابل افزایش است و چیزی نیست که بتوان برای آن قانون مدونی وضع کرد. بنابراین نمی‌توان بر محاسبه و کسر نرخ جعبه از نرخ واحد شیرینی چندان تکیه کرد. از سوی دیگر بسیاری از شیرینی‌فروشان نسبت به محاسبه نشدن نرخ جعبه بر کل کالا گلایه دارند و معتقدند که این واحدها برای تهیه جعبه‌ها و پالت‌های مورد استفاده در شیرینی‌فروشی‌ها متحمل هزینه شده‌اند و این هزینه‌ها با توجه به تغییر مداوم قیمت‌ها گاهی حتی از نرخ خود شیرینی هم بالاتر می‌رود و به این ترتیب از سود حاصل از فروش شیرینی کاسته می‌شود.

وزن استاندارد جعبه‌ها

درک اهمیت این ماجرا زمانی ساده‌تر می‌شود که بدانیم جعبه‌های شیرینی و کیک چقدر وزن دارند، با چه قیمیت خریداری می‌شوند و به چه قیمتی فروخته می‌شوند؟
سازمان ملی استاندارد درباره وزن جعبه‌های شیرینی دستورالعمل مشخصی دارد. براساس این استاندارد وزن کامل جعبه‌های نیم کیلویی شیرینی همراه با درِ جعبه، باید حداکثر ۷۰ گرم باشد.
برای جعبه‌های ۷۵۰ گرمی شیرینی ۱۰۰ گرم وزن مورد تایید است. جعبه یک کیلویی همراه با درِ آن باید ۱۲۵ گرم وزن داشته باشد، جعبه یک و نیم کیلویی ۱۷۰ گرم و جعبه ۲ کیلویی نیز همراه با درِ آن باید ۲۱۰ گرم وزن داشته باشد. 
برای جعبه‌های ۳ کیلویی شیرینی هم ۲۶۰ گرم وزن مورد تایید است. معمولاً جعبه‌های نیم کیلویی، یک کیلویی و دو کیلویی مورد استفاده قرار می‌گیرند و بیشتر در دسترس هستند.
سازمان استاندارد نیز وظیفه نظارت بر وزن و وضعیت بهداشتی جعبه‌های شیرینی را دارد هرچند که این سازمان تکلیفی برای نظارت بر شکل عرضه جعبه‌ها در قنادی‌ها ندارد. وظیفه سازمان استاندارد این است که بر قنادی‌ها و کارگاه‌های تولید مقوا و جعبه نظارت داشته باشد تا وزن جعبه و وضعیت بهداشتی آنها مورد تأیید باشد.

فرآورده‌های مقوا و جعبه‌های شیرینی و جعبه‌های مورد مصرف خوراکی مشمول مقررات استاندارد اجباری هستند.
واحدهای تولید مقوا اگر به صورت برش‌خورده فرآورده را در اختیار جعبه سازها قرار دهند، جعبه‌ساز هم براساس وزن استاندارد، آن را به قنادان می‌فروشد، اما زمانی که مقوا به صورت «شیت» تولید و عرضه شود، ممکن است پیش از این که روی ترازوی قنادی‌ها حق مصرف‌کننده ضایع شود، در کارگاه‌های جعبه‌سازی نیز مصرف‌کننده متضرر شود.
ضخامت مقوای جعبه‌های دو کیلویی بیشتر از ضخامت مقوای جعبه‌های یک کیلویی و نیم کیلویی است، بنابراین اگر واحد تولیدی مقوا، هنگام برش‌زدن شیت مقوای جعبه دو کیلویی، دورریز این شیت را برای جعبه یک یا نیم کیلویی استفاده کند، وزن جعبه بیشتر از حد استاندارد خواهد بود. مقوای درِ جعبه‌ها، وارداتی است و در داخل تولید نمی‌شود، اما در مورد قسمت زیرین جعبه که بخش سنگین‌تر آن است، این نظارت‌ها به‌طور کامل و دقیق انجام می‌شود.

سخن آخر

با توجه به آنچه گفته شد به نظر می‌رسد که به چند دلیل مهم، اظهارنظر درباره مسائل مربوط به صنف بزرگی مثل شیرینی‌فروش‌ها کار چندان راحتی نباشد حتی اگر این موضوع به پیش‌پا افتادگی یک جعبه شیرینی باشد.
وجود مولفه‌های متعدد در تعیین نرخ محصولات در کنار تنوع محصولاتی که در این صنف تولید می‌شود، باعث می‌شود تا اظهارنظر درباره شیرینی و مسائل مربوط به آن دشوار شود. همچنین موضوع استفاده سلیقه‌ای از میزان متفاوت مواد اولیه باعث می‌شود تا قیمت‌گذاری محصولات این صنف تحت یک فرمول کلی و ثابت درنیاید و جدا از این دو عامل تغییرات مداوم در نرخ مواد اولیه و ملزومات مورد استفاده در این صنف باعث ایجاد مشکلات فراوانی در بررسی مولفه‌های موثر در قیمت‌گذاری محصولات این صنف شد؛ خواه این افزایش نرخ مربوط به آرد و تخم‌مرغ باشد و خواه در ارتباط با تغییر نرخ کاغذ و چاپ.


چاپ