بودجه ۹۹ بدون مشورت با بخش خصوصی بسته شد

کم و کسری بودجه کجاست؟

زهرا طهرانی: حدود ۱۰روز از تقدیم بودجه ۹۹ به مجلس می‌گذرد و در این مدت دیدگاه‌ها و نظر کارشناسی مختلفی مطرح شده که اغلب آنها حاکی از نگرانی‌هایی درباره کسری و بی‌برنامگی این سند ملی به عنوان سرنوشت یک ملت است. نکته مهم بعدی این است که به گفته رئیس پارلمان بخش خصوصی، امسال برای نخستین بار مشورتی با بخش خصوصی نشده است که این امر خود گویای محتوای جزییات بودجه خواهد بود. این در حالی است که مقامات حاکمیتی و دولتی ایران بارها و بارها بر نظرخواهی از بخش خصوصی تاکید داشته و دارند.

به هر حال در جدیدترین اظهارنظرها، عنوان شده که دولت با کسری بودجه هنگفتی در سال ۹۹ مواجه است و از سوی دیگر سخنگوی ستاد بودجه سازمان برنامه و بودجه می‌گوید که این تعبیر اشتباه است و عنوان درست، کسری تراز عملیاتی است که به اشتباه کسری بودجه خوانده می‌شود.

سال سخت درآمدی
رئیس اتاق بازرگانی ایران دیروز در چهارمین نشست هیات نمایندگان اتاق ایران از کسری ۲۰۰ هزار میلیارد تومانی بودجه سال ۹۹ خبر داد و گفت: تداوم اجرای سیاست دلار ۴۲۰۰ تومانی اشتباه است. به گزارش صمت، غلامحسین شافعی تصریح کرد: برای نخستین بار، هیچ نظرخواهی برای تدوین بودجه از اتاق بازرگانی نشده و مرکز پژوهش‌های مجلس نیز نظرخواهی از بخش خصوصی نکرده است، در حالیکه سند بودجه از جمله مهم‌ترین سندهای دولت برای تحقق اهداف به شمار می‌رود و کارکرد یکساله دولت و آثار آن بر متغیرهای اقتصادی را برای تمامی بازیگران اقتصادی روشن می‌کند.
رئیس پارلمان بخش خصوصی با بیان اینکه سال پیش رو از نظر درآمدی سال سختی برای دولت است و تحریم و محدودیت فروش نفت در کنار نقل و انتقال ارز حاصل از فروش نفت شرایط ویژه‌ای را برای دولت رقم خواهد زد گفت: این لایحه با فرض صادرات یک میلیون بشکه در روز تدوین شده و دولت در مجموع ۷۸ هزار میلیارد تومان از منابع نفتی استفاده خواهد کرد که البته با توجه به میزان فروش نفت در سال گذشته، پیش‌بینی می‌شود به طور میانگین صادرات نفت ۳۰۰ هزار بشکه در روز باشد.
وی افزود: از محل بودجه با ۵۳ هزار میلیارد تومان کسری بودجه مواجه خواهیم شد؛ ضمن اینکه کل درآمد ارزی کشور ۵.۸میلیارد دلار خواهد بود و بنابراین منابع ارزی کافی برای اختصاص واردات کالاهای اساسی که ۱۰.۵میلیارد دلار پیش‌بینی شده، وجود نخواهد شد. به نظر می‌رسد برای اجرای سیاست اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی عدد ۵۸هزار میلیارد تومان کسری وجود داشته باشد.

بی توجهی به هزینه‌ها
رئیس پارلمان بخش خصوصی گفت: برآوردهای اولیه حاکی از کسری بودجه ۲۰۰ هزار میلیارد تومانی در کنار ۸۰ هزار میلیارد تومان اوراقی است که دولت پیش‌بینی کرده است؛ در حالیکه جایگزین درآمدی ما برای نفت، نیز نظام مالیاتی است در حالیکه دولت باید در راستای انضباط مالی گام بردارد؛ ضمن اینکه تعادل میان درآمد و هزینه دولت بدون کوچک‌سازی دولت امکان‌پذیر نیست.
شافعی افزود: دولت باید تعیین کند که رقم درآمد مالیاتی از کجا قرار است تامین شود؛ یعنی این رقم باید از فعالیت‌های شناسنامه دار تامین شود یا اینکه از پایه‌های جدید مالیاتی تامین اعتبار شود. ما یک پیام روشن برای حاکمیت داریم و آن تقویت تولید ملی و صادرات است، یعنی اگر تولید ملی تقویت شده و فضای کسب و کار به سرعت بهبود یابد، هم اشتغال ایجاد خواهد شد و هم از مسیر رونق تولید درآمد مالیاتی افزایش خواهد یافت.
وی تصریح کرد: ما مرتب بر کسب درآمدهای جدید در بودجه تاکید داریم و کمتر به کاهش هزینه‌ها توجه داریم؛ در حالی‌که این روش دولت درست نیست. این در حالی است که ۷۴درصد بودجه کل کشور، متعلق به بودجه شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و موسسات غیرانتفاعی وابسته به دولت است که نسبت به قانون بودجه ۹۸، معادل ۱۶درصد رشد داشته است.

کسری تراز عملیاتی داریم، نه کسری بودجه
از سوی دیگر، سخنگوی ستاد بودجه سازمان برنامه و بودجه کشور، با بیان اینکه فروش اوراق در هماهنگی با سیاست‌گذار پولی انجام شده و تورم زا نیست، گفت: سال ۹۹ حدود ۱۰۶ هزار میلیارد تومان کسری عملیاتی در بودجه داریم.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، مژگان خانلو با بیان اینکه، لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ با پیش‌بینی ۴۸۴ هزار میلیارد تومان منابع بودجه عمومی تنظیم شده است، اظهار کرد: سهم درآمدهای عمومی شامل درآمدهای مالیاتی، حقوق ورودی و سایر درآمدهای نهادهای اجرایی، ۲۶۱ هزار میلیارد تومان است که در مقایسه با سقف پیش‌بینی شده هزینه‌ها (۳۶۷ هزار میلیارد تومان) بیانگر حدود ۱۰۶ هزار میلیارد تومان کسری تراز عملیاتی است که به اشتباه به عنوان کسری بودجه از آن یاد می‌شود.
وی با بیان اینکه در ادبیات بودجه‌نویسی تکافو نکردن درآمدهای عمومی برای تأمین هزینه‌های عمومی دولت را کسری تراز عملیاتی می‌نامند که از محل واگذاری دارایی‌های مالی یا واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای تأمین می‌شود، گفت: مجموع درآمد دولت ناشی از صادرات نفت خام به میزان ۱۰.۵میلیارد دلار به کالاهای اساسی با نرخ ۴۲۰۰ تومان اختصاص یافته است که کاهش آن نسبت به ارقام امسال ناشی از کاهش میزان صادرات نفت خام است نه اینکه دولت این رقم را کاهش داده باشد، ضمن اینکه درخواست‌های وزارت‌خانه‌های ذی‌ربط بابت واردات کالاهای اساسی، دارو و تجهیزات به همین میزان بوده است. همچنین با دوراندیشی‌های انجام شده در امسال وضعیت ذخایر کالاهای اساسی در حد بسیار مطلوبی قرار دارد.

برآوردهای درآمدی خوشبینانه و ناپایدار است
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران نیز با بیان اینکه کسری بودجه در ایران سابقه ۴۵ساله دارد می‌گوید: حداقل در ۴دهه گذشته بودجه‌ای را ندیدم که کسری نداشته باشد. حتی زمان دولت‌های نهم و دهم که حدود ۸۰۰میلیارد دلار درآمد ارزی داشتیم نیز با کسری بودجه مواجه بودیم.
دکتر علی‌اکبر نیکواقبال در گفت‌وگو با صمن با اشاره به اینکه وقتی مخارج و هزینه‌ها با هم برابر نباشد با کسری بودجه روبه‌رو خواهیم شد، تاکید کرد: حدود ۸۰درصد بودجه هزینه‌ها، مخارج جاری اعم از حقوق کارمندان و خرید لوازم و... است که پایدار تلقی می‌شود.ای در حالی است که برآوردهای درآمدی در بودجه ۹۹ خوشبینانه و ناپایدار است. اینکه فروش نفت را براساس یک میلیون بشکه درنظر گرفتند به شدت ناپایدار است. کلا درآمدها ناپایدارهاست.
به گفته وی، بخش مالیات‌ها هم به نظر می‌رسد با قطعیت روبه‌رو نیست و به طور کلی درآمدها پرقدرت نیست که بتواند تعادل را برقرار کند.
این اقتصاددان افزود: همواره مبالغ بسیار کوچکی را برای توسعه و عمران در نظر گرفتیم اما از آنجایی که مخارج جاری همواره رو به افزایش است و درآمدهای مالیاتی و دیگر درآمدها مانند بنزین و نفت رو به کاهش است، به طور کلی با کسری عملیاتی بالایی روبه‌رو هستیم که نشانگر وخامت اوضاع است.
نیکواقبال با بیان اینکه بودجه به معنی خرج و دخل یک ساله دولت برای امور اقتصادی است، اظهار کرد: اگر قرار باشد در بودجه اقتصادی هر کشوری، بودجه بسیار بالای نظامی و امنیتی و فرهنگی و مذهبی و... در نظر بگیریم درست نیست. چرا که نهادهای این بخش باید خودکفا باشند و نباید از بودجه ناچیز دولت استفاده شود.
وی با بیان اینکه رشد سال آینده تا منفی ۹درصد خواهد رفت، تاکید کرد: این بودجه‌ای که رشد اقتصاد ایجاد نمی‌کند و هزینه‌های بالایی دارد به نظر می‌رسد هم تورم بالای ۴۰درصد برای سال آینده خواهیم داشت و هم اینکه چون سرمایه‌گذاری خوبی انجام نمی‌شود فکر نمی‌کنم بتوانیم بالای ۴۰۰هزار نفر اشتغالزایی داشته باشیم. ضمن اینکه نرخ ۱۲درصد بیکاری داریم.
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران با اشاره به اینکه دولت به ۶۰میلیون نفر یارانه معیشتی پرداخت می‌کند، تاکید کرد: این یعنی اینکه درآمدهای این افراد کفاف هزینه‌های زندگی را نمی‌دهد. در واقع جامعه ما به طبقه بسیار فقیر و روبه افزایش حرکت می‌کند. نیکواقبال با بیان اینکه تورم بسیار خطرناک همواره ما را دنبال می‌کند، تاکید کرد: دولت باید مالیات‌های مستقیم را از ثروت‌های بزرگ و آنهایی که سوءاستفاده مالی اداری عجیب و غریب می‌کنند، بگیرد. حدود ۴۰درصد شرکت‌های کشور ما در دست نهادهای حکومتی است که نه حسابرسی می‌شوند و نه مالیات می‌دهند و ضمن اینکه سه چهارم بودجه کل کشور بودجه شرکت‌های دولتی است. در نتیجه وقتی شفاف‌سازی نباشد نمی‌توان بودجه سالمی هم تدوین شود و من مورد نویدبخشی در بودجه سال ۹۹ وجود ندارد چرا که نه اشتغال ایجاد می‌کند و نه اینکه تورم را کنترل می‌کند. وی گفت: هزینه‌ها و درآمدهای جاری مملکت را با عنوان بودجه عملیاتی کشور خوانده می‌شود اما بودجه‌ای که برای سرمایه‌گذاری‌ها و فروش اموال و املاک و... است، بودجه عملیاتی نیست. در واقع بودجه ۹۹ هم با کسری عملیاتی مواجه است و هم اینکه با برنامه‌های میان مدت سرمایه‌گذاری و فروش اموال دولت و... که خوشبینانه درنظر گرفته شده است نمی‌توان کمکی به بودجه عملیاتی کشور کرد.


چاپ