رئیس مرکز ملی فرش ایران در گفت‌وگو با صمت خبر داد:

تهران در انتظار متفاوت‌ترین نمایشگاه فرش دستباف

زهرا طهرانی : بیست‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی فرش دستباف امسال در نخستین روز سومین ماه گرم سال برگزار می‌شود. این نمایشگاه بزرگ بین‌المللی در ۴سال گذشته به‌دلیل تلاقی با ماه مبارک رمضان در هفته اول مهرماه برگزار شد و حال به روند قبلی خود بازگشته است.

در همین حال دکتر حمید کارگر، رئیس مرکز ملی فرش ایران که حدود ۲ماه از تصدی‌گری وی بر کرسی ریاست مرکز می‌گذرد از برگزاری نمایشگاهی متفاوت، جذاب و چندوجهی نسبت به دوره‌های قبلی خبر داد و اظهار امیدواری کرد، افق روشنی در انتظار تولید و صادرات فرش ایران است. به گفته رئیس مرکز فرش ایران، براساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، بازارهای هدف جدیدی به مشتریان فرش دستباف ایران اضافه خواهد شد و امسال به نقاط مثبتی در این حوزه خواهیم رسید. آنچه در ادامه می‌خوانید گفت‌وگوی «گسترش صمت» با حمید کارگر است.
وضعیت صادرات فرش ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
ما در سال‌های اخیر به‌طور متوسط سالانه ۵۰۰میلیون دلار صادرات فرش داشتیم اما متاسفانه در سال گذشته این رقم ۳۱۴میلیون دلار بود، یعنی کمترین عدد در دهه گذشته. این افت صادراتی متاثر از عوامل مختلفی مانند وقوع ناآرامی‌ها در کشورهای عربی، رکود اقتصادی در برخی کشورهای اروپایی و به‌ویژه حذف بزرگ‌ترین کشور واردکننده فرش ایرانی یعنی امریکا بود. یک‌چهارم فرش دستباف صادراتی تا ۴سال قبل به امریکا صادر می‌شد و بعد از تحریم‌ها، ورود فرش ایران به این کشور ممنوع شد و بازار امریکا را از دست دادیم. ضمن اینکه تحریم‌های عمومی دیگر نیز بر وضعیت فرش تاثیر گذاشت.

 


پیش‌پینی شما برای بازار آینده فرش دستباف ایران چیست؟
امیدواریم امسال به نقاط مثبتی در این حوزه برسیم؛ چون آمار ۲ماهه نشان‌دهنده رشد ۲۰درصدی صادرات نسبت به مدت مشابه سال گذشته است. از سوی دیگر امیدواری‌هایی که در بهبود فضای سیاسی کشور و مراودات با کشورهای دیگر ایجاد شده، می‌تواند نویددهنده برطرف شدن بخشی از مشکلات گذشته باشد. علاوه بر اینها فرآیندهای تبلیغاتی و اطلاع‌رسانی را هم با همه ابزارهای لازم مانند برگزاری نمایشگاه‌ها پیگیری می‌کنیم.
آیا برای صادرات فرش دستباف ایرانی بازارهای هدف جدید هم داریم؟
یکی از اقدامات ما در عین حفظ بازارهای سنتی رفتن به سمت بازارهای جدید است که در این راستا چین، روسیه، برزیل، افریقای جنوبی و بخشی از بازارهای آسیای میانه جزو بازارهای جدید ما مطرح می‌شوند. سهم ارزش‌افزوده فرش بسیار بالاست که البته نمی‌توان درصد دقیقی برای آن تخمین زد اما مهم این است که ارزش افزوده در فرش قابل مقایسه با هیچ صنعتی نیست، چون با قیمت اندک، مواد اولیه و ابزاری تامین می‌کنید که ماحصل آفرینش طراح و قالیباف ارزش فوق‌العاده زیادی خواهد داشت. بنابراین ایجاد بازارهای هدف جدید جزو ضرورت‌ها به‌شمار می‌آید.

 


در حال حاضر مهم‌ترین رقیب ایران چه کشوری است؟
ایران همچنان با تمام مشکلات و افت صادراتی که داشته است در صدر تولیدکنندگان جهان قرار دارد. اما بعد از ایران، هند، پاکستان، افغانستان و چین در رتبه‌های بعدی قرار دارند. فرش ایران سالانه به ۸۰ کشور صادر می‌شود.
مرکز ملی در تامین مواد اولیه و خرید محصول نهایی استان‌ها هم نقشی دارد؟
خیر. مرکز ملی فرش نهاد سیاست‌گذار حاکمیتی است و دخالتی در خرید و فروش ندارد، اما تسهیل‌کننده تامین مواد اولیه است. معتقدیم برای اینکه مواد اولیه ارزان و باکیفیت برای همگان در دسترس قرار گیرد، باید دولت ورود داشته باشد که این ورود می‌تواند به شکل کانالیزه کردن واردات مواد اولیه و توزیع در کشور انجام شود. در همین راستا به دنبال این هستیم تا تسهیلاتی را برای افرادی که می‌خواهند مواد اولیه را وارد و توزیع کنند، اختصاص دهیم.

 


اساسا هدف از ایجاد مرکز ملی فرش چه بود؟
مرکز ملی فرش ایران نهاد حاکمیتی، پشتیبان و سیاست‌گذار در حوزه فرش دستباف است. تا قبل از ایجاد این مرکز، سازمان‌ها و نهادهای متعدد و متنوعی مانند سازمان صنایع‌دستی نهاد ذی‌صلاح وزارت صنایع وقت، شرکت سهامی فرش ایران، زیرمجموعه وزارت بازرگانی وقت، مجموعه‌ای از تعاونی‌ها و اتحادیه‌های فرش، زیرنظر وزارت تعاون و جهاد و انواع تشکل‌های بخش خصوصی که در حوزه فرش فعال بودند، در کنار بخشی از تشکل‌ها و نهادهای سازمان‌های حمایتی مانند کمیته امداد و سازمان بهزیستی در این حوزه فعالیت داشتند. تمام این نهادها در فرآیند تولید، تجارت و سیاست‌گذاری فرش نقش داشتند؛ یعنی حداقل ۴وزارتخانه دولتی در کنار مجموعه‌ای از بخش‌های خصوصی در این امر دخیل بودند و همین ناهماهنگی که پیامد تعدد مراکز تصمیم‌گیر بود، در نهایت باعث شد تا در سال ۸۳ با مصوبه شورای عالی اداری «مرکز ملی فرش» تشکیل شود. در نهایت این نهاد برای ایجاد یک واحد سیاست‌گذار، برنامه‌ریز، حمایت‌کننده و هادی فرش دستباف کشور ایران تاسیس شد.

 


این مرکز ۱۰ساله چه وظایفی برعهده دارد؟
در تمام این مدت براساس مصوبه شورای‌عالی اداری شرح وظایف سه‌گانه‌ای برای آن تعریف شد. یکی از آنها حوزه تولید است که وظیفه ساماندهی، ارتقای کیفیت، استانداردسازی و تامین بهینه مواد اولیه تولید را برعهده دارد. افزایش بهره‌وری همه ارکان تولید فرش، سیاست‌گذاری‌های حمایتی برای تولید مانند بیمه قالیبافی و استقرار سیستم‌های مدیریت کیفیت و ارائه گواهی ایزو به مراکز تولیدی ازجمله فعالیت‌های این مرکز است. همچنین بهبود فرآیند تولید با ترغیب و تشویق فعالان حوزه فرش به تمرکز، یعنی تسهیلات‌دهی و حمایت کردن از ایجاد یا توسعه و تجهیز کارگاه‌ها و مجتمع‌های متمرکز قالیبافی نیز از دیگر وظایف مرکز ملی فرش ایران به‌شمار می‌آید.
حوزه دیگر فعالیت ما بازار است. یعنی هم رونق بخشی به بازار داخل و هم توسعه صادرات و بازارهای هدف خارجی. علاوه بر این، اعزام و پذیرش هیات‌های تجاری، برگزاری نمایشگاه‌های خارج از کشور، برگزاری جشنواره‌های فروش در داخل، انجام فرآیندهای تبلیغاتی برای فرش دستباف و انجام تحقیقات و مطالعات در حوزه سلیقه‌یابی و بازارشناسی جزو مواردی است که برعهده این مرکز است.
فاز سوم فعالیت‌ها، بخش تحقیقاتی و آموزشی است. به نحوی که انواع پژوهش‌های بنیادی و کاربردی در حوزه فرش و آموزش‌هایی در رده‌های مختلف صورت می‌گیرد. آموزش‌ها نیز به تمام فعالان یعنی قالیباف، طراح، چله‌کش، فروشنده و تاجر فرش ارائه می‌شود. در این میان حتی آموزش‌های پراکنده‌ای که کمک‌کننده به حوزه فرش دستباف خواهد بود، مانند آموزش به راهنمایان گردشگری نیز در دستورکار ما قرار دارد.

 


۲ هفته دیگر نمایشگاه فرش «شینینگ چین» برگزار می‌شود، ایران در این نمایشگاه حضور دارد؟
مجموعه‌ای از نمایشگاه‌های خارجی در برنامه امسال مرکز فهرست شده است. نخستین نمایشگاه پیش‌رو هم نمایشگاه شینینگ در غرب چین است که ایران حضور جدی و فعالی در این نمایشگاه خواهد داشت تا فرش دستباف نفیس و اعلای ایرانی را به معرض نمایش قراردهیم.
یکی از شاخص‌ترین نمایشگاه‌ها هم بیست‌وسومین نمایشگاه بزرگ فرش دستباف داخل است که این وعده را هم می‌دهم که امسال نمایشگاهی متفاوت نسبت به ۲۲ دوره قبل برگزار خواهیم کرد. نمایشگاه امسال صرفا محل خرید و فروش فرش نیست بلکه شاهد اتفاق‌های علمی، هنری و فرهنگی هم خواهیم بود.
نمایشگاه «دموتکس آلمان» هم در اوایل سال ۲۰۱۵ برگزار می‌شود که در این نمایشگاه هم مشارکت فعال و حمایت ویژه‌ای از حضور تجار ایرانی خواهیم داشت. دموتکس آلمان بزرگ‌ترین نمایشگاه کفپوش‌ها و منسوجات دنیاست و اوایل هرسال میلادی برگزار می‌شود که مرکز ملی فرش ایران نیز هرساله در آن حضور دارد ضمن اینکه تجار و صادرکنندگان ایرانی هم به‌طور مستقل در این نمایشگاه فعالیت دارند.

 


در حال حاضر چین به یکی از نگرانی‌ها برای بازار فرش ایران تبدیل شده که جایگزین فرش ایران در جهان شود، دیدگاه شما چیست؟
اصلا این‌طور نیست. چین یکی از بازارهای هدف جدید ماست. چین در گذشته تولیدکننده قدرتمندی بود که در افکار عمومی هم این موضوع نقش بسته که طرح‌ها و نقشه‌های ایرانی را کپی و تولید می‌کند و به خود ما می‌فروشد، اما واقعیت این است که چین تولیدکننده فرش و رقیب ما در گذشته بود که در حال خروج از دایره تولیدکنندگان فرش دستباف جهان است.
چون با تحولاتی که در اقتصاد این کشور به‌وجود آمد، از تولیدکننده فرش به واردکننده فرش تبدیل شد و مردم‌اش به سمت صنایع دیگر هدایت شدند. ضمن اینکه کارگاه‌های تولید فرش چین مدام در حال کوچک شدن است.
براساس آمار گمرک، صادرات ایران به چین با رشد تصاعدی طـی سال‌های گذشته در حال افزایش است که در دو ماه نخسـت امسال هم چین به چهارمین واردکننده بزرگ فرش دستباف ایران تبدیل شد.


چاپ