صنایع دستی میناب
گزارش میدانی صمت از فروش صنایع‌دستی در هرمزگان

صنایع‌دستی زنان میناب بازار ندارد

اکرم امینی - گروه استان‌ها: رنگ‌ها و طرح‌های چشم‌نواز و متنوع صنایع‌دستی میناب، فقط پنجشنبه‌ها فرصت دارند تا جلوی روی مشتری‌ها خودنمایی کنند. گلابتون‌دوزی و زری‌دوزی لباس‌ها و شلوارهای سنتی مینابی در پنجشنبه بازار، هر بازدیدکننده‌ای را چند دقیقه‌ای وادار به تماشا می‌کنند؛

هرچند این محصولات اغلب گران‌تر از آنند که خریدار داشته باشند. به گفته برخی صنعتگران صنایع‌دستی میناب، بازار فروش داخلی صنایع‌دستی میناب این روزها چندان ایده‌آل نیست، با این وجود در ترکیه، ایتالیا، مالزی، امارات و سایر کشورهای عربی مشتری دارد. آنطور که این هنرمندان می‌گویند هیچ خرید عمده سازمانی از محصولات آنها وجود ندارد و تنها برخی جاشوها هستند که محصولاتی همچون نوارهای رودوزی لباس‌های سنتی را به صورت عمده از آنها می‌خرند و با لنج‌ها به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس می‌فرستند تا در لباس‌های تولید آن کشورها استفاده شود؛ لباسی که به بازار میناب می‌آید و فروخته می‌شود.
قیمت بالا شاید یکی از دلایل نبود بازار فروش برای این روزهای صنایع‌دستی میناب باشد اما آنطور که صنعتگران این هنرهای دستی می‌گویند مشکل فروش این محصولات، این است که بازار ثابتی ندارند و درحال‌حاضر تنها در پنج شنبه بازار، فرصتی برای عرضه محصولات‌شان دارند. این در حالی است که به صنعتگران صنایع‌دستی میناب، وعده راه‌اندازی بازارچه اختصاصی داده شده، وعده‌ای که حتی در سفر اخیر معاون صنایع‌دستی کشور به میناب نیز بر اجرای آن تاکید شد اما تاکنون عملی نشده و به گفته سهراب بناوند، معاون میراث فرهنگی هرمزگان، «اندر خم کوچه پیدا کردن سرمایه‌گذار» مانده است.
صنایع‌دستی در میناب بیشتر توسط زنان تولید می‌شود. اغلب زنان مینابی در این حوزه فعالیت می‌کنند و بیشتر آنان در خانه خود، کارگاه‌های کوچک صنایع‌دستی دارند؛ صنایعی که سرمایه اولیه اندک اما زحمت بالایی می‌طلبد. سفال، گلابتون و حصیربافی، برخی از مهم‌ترین صنایع‌دستی میناب هستند که چند سالی است صنعتگران می‌کوشند به طرح‌ها و کاربردهای آن تنوع دهند. به همین دلیل است که این روزها علاوه بر شلوار بندری و دیگر لباس‌ها، در جانماز، روبالشی و برخی موارد دیگر هم کارهای گلابتون و رودوزی سنتی دیده می‌شود.
رخساره جهانشاهی، بانوی هنرمند مینابی است که کارگاه گلیم دارد. او که به خاطر گلیم سوزنی، موفق به دریافت نشان ملی صنایع‌دستی شده است، در گفت‌وگو با صمت، مهم‌ترین مشکل صنعتگران هنرهای دستی میناب را دریافت تسهیلات عنوان می‌کند و می‌افزاید: اولا سود، بسیار بالا و مبلغ بسیار پایین است و وثیقه‌ها هم باید آنچنانی باشد. باید ضامن کارمند هم پیدا کنیم. آنقدر سنگ جلو پای ما انداخته می‌شود که مجبور می‌شویم قرض کنیم تا هزینه مواد اولیه و کارگر را بدهیم.
جهانشاهی از نبود حمایت از صنایع‌دستی، از مالی گرفته تا حمایت‌های دیگر، گلایه می‌کند و می‌افزاید: اگر حمایت بود بازار کار بهتری داشتیم اما به خاطر نبود حمایت، رفته رفته صنایع‌دستی نابود و همه چیز وارداتی می‌شود. به گفته او، به تازگی بیمه صنایع‌دستی کاهش داشته و مدتی است صنعتگران صنایع‌دستی بیمه نمی‌شوند. جهانشاهی یادآوری می‌کند که حمایت از صنعتگران هنرهای دستی، جلوی گوشه گیری آنان را می‌گیرد و از نابودی هنر جلوگیری می‌کند.

 

خرید عمده؛ راهکاری برای کاهش مشکلات
مدیر شرکت تعاونی گلدوزی و صنایع‌دستی گل نرگس میناب می‌گوید بیش از ۱۰۰نفر در کارگاه او آموزش می‌بینند و در زمینه رودوزی سنتی و زری‌بافی کار می‌کنند. او نیز هم عقیده با جهانشاهی، مشکلات فروش و نبود بازار را چالش‌های اصلی حوزه صنایع‌دستی میناب می‌داند و می‌افزاید: تولید زیاد است و در برخی موارد، مازاد تولید داریم.
اقدس محبی معتقد است پنجشنبه بازار میناب به عنوان تنها فرصت آنان برای عرضه محصولات‌شان، فرصتی اندک برای ارائه حجم بالای تولید آنهاست. محبی می‌افزاید: بازارچه دائمی و اختصاصی برای صنایع‌دستی در میناب وجود ندارد در حالی که چند سال است وعده راه‌اندازی آن داده شده است. با وجود این بازارچه، هم فروش بهتری خواهیم داشت و هم گردشگران بهتر می‌توانند خرید انجام دهند. او معتقد است اگر نهاد یا ارگانی از صنعتگران این حوزه خرید عمده انجام دهد، اقدام مهمی در راستای حل مشکلات‌شان خواهد بود.
این بانوی هنرمند می‌گوید: تاکنون خرید عمده صنایع‌دستی در میناب نداشته‌ایم، تنها برخی جاشوها هستند که برخی محصولات مانند نوارهای رودوزی و... را به‌صورت عمده می‌خرند و از طریق لنج‌ها برای کشورهای عربی می‌فرستند و وقتی در زری‌دوزی روی لباس استفاده شد، آن لباس به میناب می‌آید و فروخته می‌شود. آنطور که این کارآفرین مینابی می‌گوید، مواد اولیه خارجی از دیگر مشکلات تولید در این حوزه است و تنها چیزی که ایرانی است، لایی و کامواست.
او از بی‌توجهی‌ها به صنایع‌دستی به‌عنوان منابع درآمدزایی دیرین در میناب گلایه دارد و می‌افزاید: قدمت این هنر - صنعت به گذشته‌های دور برمی‌گردد، اگر تصاویر ایرانی را نگاه کنیم از زمان‌های خیلی قدیم روی لباس شاهان ایرانی گلابتون دوزی شده و روی لباس‌های زنان نیز این گونه بوده اما هنوز در ایران کارخانه گلابتون نداریم.

 

بازارچه صنایع‌دستی در انتظار سرمایه‌گذار
درباره آخرین وضعیت راه‌اندازی بازارچه صنایع‌دستی میناب از سهراب بناوند، معاون صنایع‌دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری هرمزگان سوال می‌کنم و او با از پیگیری‌ها برای راه‌اندازی بازارچه سخن می‌گوید.
بناوند می‌افزاید: ساخت این بازارچه در فضایی به مساحت ۴۶۰ متر مربع و در مجاورت پنجشنبه بازار میناب، از حدود یک سال پیش مطرح شده و پیش ساخت آن آماده شده است. تاکنون حدود ۷۵میلیون تومان برای ساخت این بازارچه هزینه شده و تسطیح، محوطه‌سازی و دیوارکشی اطراف آن نیز انجام شده است.
به گفته او درحال‌حاضر نبود سرمایه‌گذار مانع پیشرفت ساخت این بازارچه شده، بناوند می‌گوید: برای این بازارچه ۹۰ غرفه پیش‌بینی کرده‌ایم که هزینه ساخت آن به شکل موقت، ‌۱۰۰میلیارد تومان است اما اگر بخواهیم زیرساخت‌ها یعنی آب، برق و... را هم آماده کنیم، تقریبا بین ۴۰۰ تا ۵۰۰میلیارد تومان سرمایه نیاز داریم. بناوند یادآوری می‌کند که راه‌اندازی این بازارچه در همایش فرصت‌های سرمایه‌گذاری در هرمزگان که در روزهای گذشته در هرمزگان برگزار شد نیز مطرح شده و چشم انتظار حضور سرمایه‌گذاران است. پنجشنبه بازار دارد تعطیل می‌شود، عابران از کنار هنرهای دست زنان مینابی می‌گذرند، گاه نگاه گذرا دارند و گاه نگاه خریدارانه‌ای از سوی فردی که قصد دارد دست در جیب کند و چیزی بخرد؛ غافل از این که این بازار را تا یک هفته دیگر در هیچ کجای میناب پیدا نخواهند کرد.


چاپ