خروج سرمایه و راه‌های پیشگیری از آن

 ما برای قضاوت رفتار سهامداران باید منتظر دوره ریزشی جدیدی باشیم تا ببینیم آنها چه واکنشی نشان خواهند داد؟ در روزهای رشد بازار نمی‌توان گفت که آیا سهامداران منطقی عمل می‌کنند یا خیر! ازآنجایی‌که انسان ذاتا در برابر ضرر حساسیت بیشتری نسبت به سود نشان می‌دهد، انتظار می‌رود در روزهای ریزشی بازار بازهم شاهد رفتارهای احساسی تازه‌واردهای بورسی باشیم.

اهمیت فاصله بین آموزش و چالش

یک اصل وجود دارد که اگر افراد آموزشی را ببینند و پس از کوتاه زمانی به چالش کشیده شوند، احتمال استفاده دوباره از آن آموزه‌های جدید بسیار بیشتر است. به‌عبارتی می‌توان گفت که نوسهامداران اخیرا آموزش‌هایی را دیده و برخی مسائل را در بورس تهران تجربه کرده‌اند، حالا اگر دوران چالشی در بازار هرچه زودتر اتفاق بیفتد، احتمال واکنش منطقی و عقلانی‌تر این افراد بسیار بیشتر از زمانی خواهد بود که این فاصله زمانی طولانی‌تر می‌شود. درحال‌حاضر نیز ما در مقطعی هستیم که سهامداران تازه‌وارد به‌تازگی درس‌هایی از روزهای ریزشی بازار گرفته‌اند و خاطرات آن روزها هنوز در اذهان زنده است. با توجه به این مسئله نمی‌توان با قطعیت گفت که رفتار سهامداران نوپا منطقی‌تر شده یا خیر؟ بلکه تنها در صورتی می‌توان چنین مدعایی داشت که مدت زیادی از دوران سقوط بازار بگذرد، فقط در این صورت می‌توان قضاوت دقیق‌تری درباره نحوه رفتار افراد فعال در بورس داشته باشیم.

تلنگر کارساز است

برای حل مشکل واکنش‌های هیجانی نوسهامداران می‌توان از تلنگرهایی استفاده کرد که افراد کمتر مرتکب خطا شوند. به‌عنوان‌مثال، اگر سیاست‌گذار دستور می‌داد که هر سهامداری به‌طور روزانه و مرتب فیدبک‌هایی از فعالیتش در بازار دریافت کند، شاهد تغییرات محسوسی در نحوه رفتارش در بازار می‌بودیم. کار سختی هم نیست، می‌توان با استفاده از داده‌های معاملاتی سهامداران، بازخورد نحوه فعالیت هر فرد را در بازار سهام به‌صورت روزانه به وی اطلاع داد تا با بررسی نقاط قوت و ضعف خود، به فکر اصلاح رفتارش بیفتد.

مقایسه سهامداران با یکدیگر

علاوه بر این موارد، می‌توان امکانی فراهم کرد تا افراد خود را با یکدیگر مقایسه کنند. از سویی هم باید سهامداران را متوجه این مسئله کرد که خریدوفروش زیاد لزوما باعث موفقیت آنها در بورس نخواهد شد. برای مثال، بارها شاهد این بودیم که افراد از صف‌های خرید به سمت صف فروش می‌رفتند، سیاست‌گذار می‌توانست با انتشار اطلاعاتی در صفحات کاربری معامله‌گران آنها را متوجه این مسئله کند که تحقیقات نشان داده خریدوفروش زیاد ممکن است باعث وارد آمدن ضررهای سنگین به سهامداران شود. همین راهکارهای ساده می‌توانست باعث تعدیل رفتار نوسهامداران شود.

یادآوری خطا

اگر مسئولان به این فکر بودند که با سازکار مشخصی خطاهای افراد را به آنها یادآوری کنند، احتمال بروز رفتارهای هیجانی و نامعقول به مراتب کمتر می‌شد. برای مثال، می‌توان با تهیه محتوای سمعی و بصری به مردم یادآوری کرد که کدام تصمیم‌ها در روند معاملات آنها تاثیرات منفی داشته و چطور باید از اتخاذ دوباره این تصمیمات اجتناب کنند.

سهامدارانی که از بازار خارج شده‌اند افرادی بودند که تعریف درستی از ریسک نداشتند و با مفهوم آن آشنا نبودند، این افراد نمی‌دانستند که وارد چه بازار پرریسکی شده‌اند؛ از همین‌رو با منفی شدن بازار به سرعت از بازار خارج شدند. برای شناخت افرادی که بازار را ترک کرده‌اند باید کمی عمیق‌تر به تحولات بازار نگاه کرد؛ این دسته از سهامداران به دو گروه تقسیم می‌شوند، عده‌ای از کسانی که در بازار مانده‌اند این روزها در ضرر جدی و سنگینی هستند و به امید جبران این ضررها سهام خود را نمی‌فروشند. افراد زیادی از این دسته بارها از من پرسیده‌اند که برای جبران این ضررهای سنگین چه‌کنیم؟ این افراد در شرایط کنونی نخواهند توانست ضررهای سنگینی را که متحمل شده‌اند در سایر حوزه‌ها (مانند بازار ارز، طلا و...) جبران کنند، به همین دلیل توصیه می‌شود سهام خود را نگه داشته و نفروشند.

نازنین موسوی-کارشناس اقتصاد رفتاری


چاپ