سهم زنان از حضور در معادن جهان

کمرنگ بودن حضور زنان در معادن بی‌ارتباط با سختی کار و ذات معدنکاری نبوده و این واقعیت ربطی به منطقه جغرافیایی ندارد.

اما نتایج عقاید مردسالارانه و همچنین فرهنگ حاکم بر جوامع در عدم استقبال بخش معدن و صنایع معدنی از زنان را نمی‌توان انکار کرد. تمامی این عوامل دست‌به‌دست یکدیگر دادند تا حضور زنان در معدنکاری، نقشی بسیار کمرنگ داشته باشد. براساس اطلاعات مرکز آمار ایران حدود ۱.۲ درصد از کل شاغلان در بخش معدن را زنان تشکیل می‌دهند. آمارگیری در سال ۱۳۹۰ نشان داد از ۸۴ هزار و ۵۲۸ شاغل در بخش معدن یک هزار و ۷۹ نفر زن مشغول به کار بودند. بیشترین تعداد بانوان فعال در بخش معدن، مربوط به استخراج از معادن سنگ‌آهن می‌شود که ۳۰۱ نفر فعال بوده و پس از آن معادن شن و ماسه با ۱۴۶ نفر، سنگ مس با ۱۲۵ نفر، استخراج زغال‌سنگ با ۹۶ نفر و سنگ تزئینی با ۹۵ نفر ثبت شده‌اند. بر پایه این گزارش، از مجموع یک هزار و ۷۹ نفر شاغل زن در بخش معدن در سال ۱۳۹۰ تعداد ۹۱۱ نفر از شاغلان با مزد و حقوق و ۱۲۳ نفر نیز شاغلان پیمانکاری و سایر شیوه‌های دیگری داشتند.

همچنین بانوان معدنکار ایرانی به تعداد ۳۲۱ نفر در بخش تولید و ۷۵۸ نفر نیز در بخش غیرتولیدی شاغل بوده‌اند. براساس این آمار، معادن سنگ مس با جذب ۹۲ نفر از زنان در بخش تولید بیشترین سهم را داشته و ۶۸ نفر از بانوان در حوزه استخراج سنگ‌آهن مشغول به کار بوده‌اند. در عین حال معادن شن و ماسه ۲۷ نفر از بانوان را جذب کرده و در زمینه استخراج زغال سنگ تعداد ۲۰ نفر و شمار بانوان در معادن سنگ لاشه نیز به تعداد ۱۹ نفر قید شده است. برمبنای این اطلاعات، بیشترین تعداد زنان شاغل در معادن مربوط به استان‌های کرمان با ۲۷۴ نفر، یزد با ۱۵۶ نفر، گلستان با ۷۴ نفر، خراسان رضوی با ۶۶ نفر، سمنان با ۶۱ نفر، زنجان با ۵۵ نفر و اصفهان با ۵۳ نفر اعلام شده است. در مقابل نیز در مجموع ۱۱ استان کشور کمتر از ۱۰ نفر شاغل زن در بخش معدن دارند و می‌توان گفت تعداد زنان شاغل در بخش معدن در هیچ یک از استان‌های کشور صفر نیست. همچنین شایان توجه است که بنابر اطلاعات ارائه‌شده در سال‌های قبل از سوی سازمان نظام مهندسی ایران، حدود ۲۷ درصد از اعضای این سازمان و ۱۴ درصد از کل دارندگان پروانه اشتغال در حوزه معدن را زنان تشکیل می‌دهند. در ادامه آمارهای جهانی نشان می‌دهد که ایران در بکارگیری زنان در معادن از سایر کشور‌ها عقب است.

به گزارش mining global براساس تجزیه و تحلیل داده‌های بین‌المللی، زنان در جهان تنها ۱۴.۹ درصد از رتبه‌های اجرایی شرکت‌های معدنی، ۱۸.۱ درصد از اعضای هیات‌مدیره صنایع معدنی و فقط ۱۳.۲ درصد از نقش‌های اجرایی تیم مدیران ارشد را تشکیل می‌دهند. این داده‌ها نشان می‌دهد در‌حالی‌که مناطق امریکای لاتین و کارائیب دارای کمترین نرخ از زنان شاغل در پست‌های برتر در بخش معدن هستند، شرکت‌های استخراج مواد معدنی در افریقا در میان بالاترین رتبه‌ها برای اشتغال زنان در معادن و همچنین حضور آنها در مراتب بالای مدیریتی قرار دارند. برعکس در اروپا زنان ۱۲.۹ درصد از موقعیت‌های تیم مدیران ارشد را در اختیار دارند. در‌حالی‌که در ایالات متحده و کانادا، زنان تنها ۱۱.۵ درصد از نقش‌های تیم مدیران ارشد را اشغال می‌کنند. بنابر این ارقام ارائه‌شده، می‌توان اظهار کرد که زنان در معادن جهان و عرصه فعالیت‌های بین‌المللی معدنی حضوری گسترده ندارند اما به آن مفهوم نیست که تاثیر معدنکاران زن و کیفیت فعالیت آنها در معادن مانند کمیت حضور آنهاست. بنابراین می‌توان انتظار داشت که با حل شدن تفکرات گاه جنسیتی و عقاید محدود‌کننده فرهنگی، در آینده شاهد حضور بیشتر زنان در بخش معدن و صنایع معدنی جهان باشیم.

ملیکا انصاری -روزنامه‌نگار



چاپ