بورس و کلاف سردرگم زنجیره فولاد

در طول ماه‌های گذشته و با شدت گرفتن التهاب و تنش در زنجیره فولاد، عرضه تمامی محصولات این زنجیره در بورس کالا با هدف بازگشت آرامش و رفع تنش‌های موجود برطرف شد.

سازکاری که اشتباه است، چراکه امکان عرضه تمامی محصولات این زنجیره در رینگ معاملات بورس کالا وجود ندارد. به‌عنوان نمونه، عرضه محصولی که تولیدکننده انحصاری دارد در بورس اشتباه است یا امکان فروش سنگ آهن در این بازار وجود ندارد، چراکه به‌ازای معادن سنگ آهن، محصول باکیفیت و مشخصات متفاوت استخراج می‌شود.

تیپ‌های گوناگون سنگ آهن کاربردهای گوناگون و بر همین اساس نیز مشتریان بسیار متفاوتی دارند؛ بنابراین عرضه این محصولات در بورس و مدیریت این روند، بسیار دشوار و حتی نشدنی به‌نظر می‌رسد.

بنابراین باید استثنا قائل شد و راهکاری اصولی برای بازگشت آرامش به زنجیره فولاد تدوین کرد. نه‌اینکه با راهکاری اشتباه، مشکلات این صنایع را عمیق‌تر کرد. توجه به این نکته ضروری به‌نظر می‌رسد که ورود این محصولات این زنجیره از حلقه کنسانتره و گندله به رینگ معاملاتی بورس کالا ممکن است، چراکه این محصولات فرآوری می‌شوند و جزئیات و مشخصات دارند. درنتیجه نه‌تنها ورود آنها به رینگ معاملاتی بورس کالا به منزله سخت‌تر شدن شرایط نیست، بلکه حتی می‌توان برخی چالش‌های این حوزه را برطرف کرد. ورود این معاملات به بورس کالا حتی می‌تواند زمینه بهبود شرایط و رقابتی شدن خرید و فروش‌ها را فراهم کند.

توجه به این نکته ضروری به‌نظر می‌رسد که فعالان صنایع بالادستی زنجیره فولاد در طول سال‌های گذشته و تحت‌تاثیر الزام به فروش محصولات خود با قیمت‌های دستوری به‌شدت متضرر شده‌اند.

این فعالان صنعتی با توجه به شرایط و چالش‌های موجود امکان توسعه فعالیت خود را نیافته‌اند. بنابراین حلقه‌های بالادستی این زنجیره آنطور که باید توسعه نیافته‌اند. در واقع در شرایط موجود هیچ سرمایه‌گذاری رغبت به ورود برای فعالیت در حوزه صنایع معدنی پیدا نمی‌کند. بدون تردید تداوم تولید با این مشخصات در هیچ صنعتی ممکن نیست. علاوه بر این، رویه مورد بحث مانع تحقق اهدافی مانند حمایت از بخش خصوصی، رونق تولید و جهش تولید است.

در ادامه باید خاطرنشان کرد که الزام عرضه محصولات زنجیره فولاد در بورس کالا که در طرح‌های ارائه‌شده از سوی مجلس شورای اسلامی و دولت در سال گذشته مورد توجه قرار گرفت، کارشناسی نیست. در این مصوبات عرضه محصول در بورس کالا به‌عنوان شرط صادرات مطرح شده است. بدین معنی که تولیدکنندگان موظفند محصولات خود را در بورس عرضه کنند، چنانچه خریداری برای این محصولات یافت نشد، در ادامه مجوز صادرات دریافت می‌کنند. اما ایرادات بسیاری به این روند وارد است. به‌عنوان مثال، برخی از انواع سنگ آهن مانند هماتیت‌های کم‌عیار در داخل کشور خریدار ندارند؛ بنابراین در طرح یادشده باید از ورود این‌گونه محصولات به بورس کالا صرف‌نظر شود.

با وجود تمام انتقادات یادشده سیاست‌گذاران به اجرای طرح‌های اشتباه خود اصرار دارند. این افراد معتقدند عرضه اجباری تمامی محصولات این زنجیره در بورس مشکلات حاکم بر این بخش را برطرف می‌کند؛ طرحی که به اعتقاد بسیاری از فعالان صنایع هیچ پایه کارشناسی ندارد.

درنتیجه انتظار می‌رود برای تصویب چنین موضوعات با اهمیتی از نظرات فعالان صنایع و کارشناسان متخصص بهره گرفته شود. تا درنهایت شاهد تصویب قوانین ناکارآمد و بروز مشکلات جدید نباشیم. علاوه بر این پیش از ورود هر محصول به رینگ معاملات بورس کالا انتظار می‌رود جزئیات کامل بررسی و مشخص شود. بدین‌معنی که میزان عرضه الزامی هر تولیدکننده، شرایط رقابت برای خرید این محصولات، کف و سقف قیمتی و سایر پارامترها به‌طور شفاف مشخص و بدین‌ترتیب امکان هر نوع سوءاستفاده‌ای از این شرایط برچیده شود.

مهرداد اکبریان -  رئیس انجمن سنگ آهن


چاپ