تصمیمات مهم در سالی مهم

امسال به پایان برنامه توسعه‌ای ۱۴۰۴ نزدیک‌تر می‌شویم و در عین حال دولتی جدید بر سر کار خواهد آمد.

از سویی جنگ اقتصادی با امریکا به نقطه اوج خود خواهد رسید. اگر موفق از آن عبور کنیم، حتی اگر تحریم‌ها ادامه یابد، مشکلات به‌تدریج کاهش پیدا خواهد کرد. تحریم‌ها بسیار هولناک هستند و ضربه می‌زنند. اما به‌هرحال تجربه و مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهد معمولا بعد از ۳ سال که از تحریم‌ها می‌گذرد، آثار تحریم دیگر قابل تحمل خواهد بود. بدین معنا که کشورهای تحت تحریم، تکلیف خود را می‌دانند و نظام اقتصاد و تولیدی و مصرفی خود را بر مبنایی جدید مدیریت می‌کنند. البته کشوری مانند کشور ما که به اندازه کافی بزرگ است و منابع متعددی از جمله نفت و گاز، انواع مواد معدنی و زیرساخت‌های سخت‌افزاری را در کنار سرمایه انسانی بسیار عظیم در اختیار دارد، نه‌تنها خود را با شرایط وفق می‌دهد، بلکه از فرصت‌ها حداکثر استفاده را کرده، به تقویت اقتصاد مبتنی بر توانمندی‌های خود می‌پردازد. درحال‌حاضر ما در عمل سومین سال تحریم‌ها را پشت‌سر گذاشته‌ایم و در شرایط خاصی به‌سر می‌بریم. کافی است یک یا علی دیگر بگوییم و در صنعت خودرو به نتایج بسیار ارزشمند و پایدار برسیم.

اگر بخواهم بدون مرور تاریخچه و وضعیت فعلی، مختصر درباره تصمیمات مهمی که مسئولان باید بگیرند، بگویم، به دو دسته تصمیم‌گیر اشاره می‌کنم. نخست مدیران صنعت خودرو هستند. این مدیران باید در سال ۱۴۰۰، راهی را که شروع کرده‌اند با قدرت ادامه دهند. به‌طور خاص باید موضوع نهضت داخلی‌سازی، توسعه فناوری در کشور و رشد کمی و کیفی تولید را با قدرت ادامه دهند و تنوع محصولات را با اتکا بر توانمندی داخل بالا ببرند. چند پروژه مهم فناورانه مانند تولید موتورهای جدید، گیربکس جدید و سیستم‌های کنترل الکترونیکی است که مطمئنا به ثمر رساندن آنها بسیار سخت است اما نباید ناامید شد. در کنار این مسائل، توجه جدی به نظم بیشتر مالی و افزایش سرعت گردش پول در کنار افزایش بهره‌وری کل را باید سر لوحه کار خود قرار دهند و به‌طور روزانه پیشرفت در این مسیر را رصد کنند.

از سوی دیگر، مسئولان سیاست‌گذار که به انحاء مختلف برای صنعت مشکل‌آفرینی می‌کنند، باید در سال جدید، روی تصمیم‌هایی که می‌گیرند دقت‌نظر بیشتری داشته باشند. سال ۱۴۰۰ سال انتخابات است و برخی سیاستمداران حرف‌های پوپولیستی می‌زنند و وعده‌های سنگینی را به مردم می‌دهند تا رای بیاروند. اولا در انتخابات، پیشنهاد می‌شود پای صنعت خودرو را وسط نکشند تا مجبور نشوند وعده توخالی بدهند. دوم اینکه مسئولان فعلی و آینده می‌دانند که قیمت‌گذاری دستوری از نوع غلط، صنعت خودرو را مانند موریانه از داخل خالی کرده و به ورطه وشکستگی انداخته است. پس باید برای آزادسازی قیمت‌ها تصمیم‌گیری عاجل شود.

در کنار این موضوع مهم، کار سیاست‌گذاران باید این باشد که توجه خود را از بازار برداشته و بر تولید و رفع موانع آن تمرکز کنند. به‌طور مشخص، تعمیق ساخت داخل و تکمیل سرمایه‌گذاری‌ها روی فناوری، از مهم‌ترین وظایف مسئولان سیاست‌گذار در سال ۱۴۰۰ است. توسعه فناوری، آن هم فناوری‌های پیشرفته، مانند نهالی نوپاست که با کوچک‌ترین بادی از بین می‌رود. باید مراقب حرف‌های پوپولیستی سرمایه‌داران و دلالان واردکننده هم بود. اگر کوچک‌ترین روزنه‌ای در این دیوار برای قطعه‌سازی و خودروسازی باز شود، نهال فناوری از همه زودتر به زمین خواهد خورد.

در تعامل جهانی، کشوری که دارای فناوری است، در مذاکره هم قوی‌تر خواهد بود. بگذارید این نهال فناوری قدرت بگیرد و در مذاکرات به‌نفع کشور از طرف‌های خارجی امتیاز گرفت؛ نه‌اینکه برای امتیاز دادن به طرف خارجی، بدون درنگ بخشی از بازار داخل را دو دستی تقدیم کنیم. در کنار این موضوع باید به توسعه زیرساخت‌های زیست بوم فناوری و مبانی آن توجه جدی داشت. موضوع توسعه زیرساخت‌های لازم برای شناسایی و حمایت از مالکیت معنوی، توسعه ارتباطات فناورانه و تکمیل شبکه‌ها و تقویت حلقه‌های موجود، تامین مالی مناسب و مدیریت ریسک فناوری، از جمله مواردی است که جایش در صحبت‌ها و عملکرد واقعی مسئولان خالی است. مسئولان باور کنند که سربلندی جمهوری اسلامی در سایه توسعه فناوری و تولید واقعی افزایش می‌یابد، نه واردات.

امیرحسن کاکایی - عضو هیات‌علمی دانشگاه علم و صنعت


چاپ