بورس املاک با مسکن چه می‌کند؟

بازار مسکن مانند سایر بازارها، این روزها پر از تلاطم است؛ تا حدی که بنگاهداران می‌گویند احتمالا قیمت‌ها به سمتی می‌رود که معاملات بعد از یک دوره رکود نسبی، در این بازار قفل خواهد شد. فروشندگان باتوجه به افزایش قیمت آهن، سیمان و حتی دلار برای حفظ ارزش دارایی خود، قیمت‌های نجومی ارائه می‌کنند و برای خریداران هم روز به روز، خرید مسکن دست‌نیافتنی‌تر می‌شود.

هرچند این اقدام از روی ناچاری و استیصال بازیگران بازار مسکن است اما ضرر و تبعات آن متوجه همه دست‌اندرکاران خواهد بود و در کل با این وضعیت مساعدی برای حوزه مسکن در ماه‌های آینده پیش‌بینی نمی‌شود. البته در این شرایط و در ماه‌های اخیر، پیشنهادهای متعددی ازسوی سیاست‌گذاران و دست‌اندرکاران این حوزه برای جلوگیری از افزایش بی‌رویه قیمت مسکن و کمک به خانه‌دار شدن خانوارها مطرح شده است که از آن جمله می‌توان به راه‌اندازی بورس املاک و مستغلات و فروش متری مسکن در بورس اشاره کرد. البته بورس تجربه‌ای است که تاکنون برای عرضه سایر محصولات در آن نتایج گوناگونی به‌دست آمده و حالا باید دید راه‌اندازی بورس املاک تا چه اندازه می‌تواند از آشفتگی‌های این بازار بکاهد؟ یا برعکس ممکن است تبعات منفی این اقدام باز هم گریبان بازار مسکن را بگیرد و اوضاع را پیچیده‌تر از آنچه تا امروز با آن مواجه بوده‌ایم، کند؟ نخستین اثر راه‌اندازی بورس املاک دامن زدن به گرانی‌ها در بازار مسکن است. اساسا بورس املاک موجب گرانی ملک و مسکن خواهد شد، چراکه سرمایه‌گذار بورس برای کسب سود بیشتر به این فضا ورود پیدا خواهد کرد و افزایش قیمت ملک ضامن سود سهامدار خواهد بود. خطر التهاب در فضای بورس شرکت‌های غیرملکی، نظیر سقوط شاخص بورس در روزهای اخیر، این بازار را هم متاثر از خود خواهد کرد. سیاست و هدف عنوان شده برای راه‌اندازی بورس املاک، عرضه املاک مازاد بانک‌ها و دستگاه‌های دولتی بوده که طبق مصوبه دولت مقرر شده بود تا پایان شهریور واگذار شوند.

در واقع، قرار است از طریق بورس، تبدیل املاک مازاد و بدون مشتری به نقدینگی دستگاه‌ها را، به دوش مشارکت عمومی بیندازند که می‌تواند تهدید بزرگی برای سرمایه‌گذاران در کوتاه‌مدت و میان‌مدت باشد. به‌نظر می‌رسد باید برای این قبیل املاک، با جذب مشارکت بخش خصوصی و همچنین بخش تعاون، از طریق مطالعه، طراحی و اجرای پروژه‌های موثر، هم مشارکت عمومی را در سازندگی جلب کرد و هم ارزش افزوده ایجاد کرد تا گردش مالی قابل‌توجه ایجاد شود و دوباره چرخ صنعت و کارآفرینی در این بازار به گردش درآید. در واقع با تمرکز دارایی افراد بر سرمایه‌های ملکی راکد، عملا صنعت ساختمان به سمت انحصار و در نهایت ورشکستگی خواهد رفت. نوسانات و سرعت بازدهی این بورس کندتر و محدودتر از سایر بخش‌های بورس که مربوط به شرکت‌های تولیدی پویا هستند، خواهد بود و پیش‌بینی می‌شود به‌دلیل نبود جذابیت‌های رایج بورسی در بورس املاک، به‌تدریج شاهد خروج افراد و سرمایه‌ها از این بخش باشیم. 
درنهایت باتوجه به شواهد و قرائن موجود تبعات مثبت راه‌اندازی بورس بسیار محدود و بیشتر معطوف به جنبه روانی موضوع خواهد بود که افراد با سرمایه‌های محدود، احساس سرمایه‌گذاری ملکی خواهند کرد، بدون اینکه از رشد رایج این فرآیند در بازار مسکن بهره‌مند باشند.

خشایار باقرپور- مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های عمرانی شهر تهران


چاپ