پیشنهادهایی برای کنترل بازار سرمایه

فراز و فرودهای شاخص بورس همچنان ادامه دارد و بیش از یک ماه است در یک محدوده مشخص به حرکت ادامه می‌دهد. در چند روز گذشته هم با ادامه روند نزولی بازار موج جدیدی از انتقادات درباره تصمیمات ناگهانی سیاست‌گذاران بازار به راه افتاده است.

از ۱۹ مرداد و از آغاز اصلاح قیمت‌ها این چندمین باری است که برخی تصمیمات متولیان بازار، معامله‌گران را شوکه می‌کند. 
عقب‌نشینی شاخص و تشکیل صفوف فروش که حقوقی‌ها نیز به آن دامن می‌زنند، سهامداران را دچار ترس کاذبی کرده است. روند معاملات یکی دو روز گذشته نیز بیانگر این سردرگمی همراه با ترس سهامداران است. از یک سو همچنان نماد «شستا» باز نشده است و تا زمان باز نشدن این نماد، بالا و پایین بازار ادامه خواهد داشت، آنطور که شنیده‌ها حاکی است تا زمان مشخص نشدن بازارگردان برای این نماد، شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی به گردونه معاملات باز نخواهد گشت. از سوی دیگر، ترس ریزش بیشتر باعث‌شده در هر بار بالا آمدن شاخص، گروهی از سهامداران سبدهای خود را سبک‌تر کرده تا در ریزش‌های احتمالی بعدی، با کاهش کمتر سرمایه‌شان مواجه شوند. 
این در حالی است که به‌گفته برخی کارشناسان اجرای دامنه نوسان پویا که شاپور محمدی، رئیس پیشین سازمان بورس و اوراق بهادار، در سال ۹۶ بارها درباره اجرای آن وعده داده بود، می‌تواند به متعادل شدن جریان معاملات سهام کمک کند. 
با توجه به این موارد انتظار می‌رود بازگشایی بازار با افت شاخص‌کل و تشکیل صف‌های فروش همراه باشد و در نتیجهِ عرضه‌هایی که انجام می‌شود، شاخص کل می‌تواند به کف قبلی خود برسد. روند معاملات بورس تهران در حالی ثبت می‌شود که بازگشایی بازارهای جهانی با نوسان اندک و به‌طور عمده مثبت همراه بوده است. مس با حدود ۰.۵ درصد افزایش در مرز ۶۵۸۵ دلار در حال نوسان است. روی و آلومینیوم نیز نوسان خاصی نداشته‌اند. هر اونس طلا همانند آخرین روز معاملاتی هفته گذشته در محدوده ۱۸۶۵ دلار در حال معامله است و هر بشکه نفت برنت در کانال ۴۲ دلار در حال دادوستد است. در بازار داخلی نیز با وجود فروکش کردن هیاهوی دلار، اما همچنان هر اسکناس آن در کانال ۲۸ هزار تومان معامله می‌شود. محدوده ۲۹ تا ۳۰ هزار تومان، مقاومت مهمی بر سر راه دلار است. 
با این همه به باور تحلیلگران بازار نوسانات شدید بورس دلایل ساختاری دارد که عبارتند از: 
۱- حجم مبنا و دامنه نوسان که اطمینان کاذب ایجاد کرد 
۲. انحصار تمام عیار در ارکان بازار 
۳. هسته‌بازی ناشیانه 
۴. قیمت‌گذاری و تعزیراتی‌سازی بورس 
۵. صندوق تثبیت بازار که در نهایت ۱۰۰درصد سهم شد! 
۶. اوراق سلف نفتی که نیامده غوغا کرد. 
بنابراین برای کنترل این بازار ضروری است: 
 نرخ را در سطح ۲۰-۲۲ تثبیت و منابع ارزی صرف احداث زیرساخت مانند خرید ماشین‌آلات و ریل شود. حتی‌المقدور نرخ نیما به بازار نزدیک و با حذف ارز منحوس ۴۲۰۰، ارز در نرخ بالا تک نرخی شود. شرکت‌های بورسی به‌ویژه خودرو، فولاد، پتروشیمی، مس، مصالح ساختمانی، غذایی از شمول قیمت‌گذاری رها و در بورس کالا معامله شود تا رانت از دلال به سهامدار و دولت (مالیات) منتقل شود. پس از آرامش بازار، دامنه نوسان و حجم مبنا و سایر چرندیات از مقررات سازمان بورس حذف شود. تمامی مجوزها در یک بازه یک ماهه مورد بازبینی قرار گیرد، تا با حذف انحصارهای کارگزاری، صندوق، سبد و... ضریب نفوذ بازار سرمایه بالا رود. تمامی کارمزدها رقابتی و آزاد شود. همچنین کارگزارها تشویق شوند تا فعالیت بازاریابی خود را گسترش دهند.
 تامین کسری بودجه دولت تنها از طریق اوراق به‌طور شفاف انجام‌شده و تفاوت میان ابزار اوراق که بدون ریسک است و بازار سهام که ریسکی است، تبیین شود.


سیامک تقی‌پور - کارشناس اقتصاد


چاپ