پسته این روزها خندان نیست

پسته یکی از محصولاتی است که نام آن از گذشته‌های دور با نام ایران گره خورده است و توان بالقوه‌ای در کسب بازارهای تجاری دنیا داشته است. کشور ما دارای قابلیت صنعت ۱۰ میلیارد دلاری پسته است که ۱.۵ تا ۲ میلیارد دلار از این میزان دربازار است اما برای حفظ این بازار باید تلاش کرد تا بقیه ۸ میلیارد دلار این محصول هدر نرود.


درحال‌حاضر تولید پسته در دنیا بیش از میزان تقاضای آن است و بازار جهانی آن برای تولیدکنندگان یک بازار رقابتی است؛ این در حالی است که سالیانه ۱۵ هزار ایکر (برابر ۴۰۴۶‌.‌۸۵۶۴۲ مترمربع) زمین به باغات امریکا اضافه می‌شود و در ایران هم سالیانه ۱۲هزار هکتار به سطح زیر کشت این محصول اضافه می‌شود.


اشتغالزایی صنعت پسته

علاوه بر درآمدزایی ارزی، از دیگر مزایای صنعت پسته در کشور ما، اشتغالزایی مربوط به آن است. صنعت پسته در کشور ما اشتغالزایی خوبی ایجاد کرده است و در بحث کارگران فصلی روزانه در رفسنجان حدود یک میلیون کارگر برای برداشت پسته به کار گرفته می‌شوند. همچنین با توجه به اینکه ۴۷۰هزار هکتار باغ پسته در کشور وجود دارد، تخمین زده می‌شود که سالانه ۵میلیون نفر/روز آبیاری این باغات را انجام می‌دهند.
با یک حساب سرانگشتی می‌توان دریافت که صنعت پسته کشور درحال‌حاضر برای حدود ۵۱میلیون نفر/ روز اشتغالزایی ایجاد کرده که به‌طور مستقیم در بخش‌های کاشت، خدمات، آبیاری، سمپاشی، تعمیرات و برداشت، صادرات و فروش با این صنعت در ارتباط هستند.
بنابراین از این نظر باید گفت که حمایت از پسته می‌تواند در اشتغالزایی در کشور نیز موثر باشد.


کرونا و پسته

تولید و عرضه پسته در دنیا همواره با مشکلات خاص خود همراه بوده است و کشور ما به دلیل مواجهه با تحریم‌ها مشکلات بیشتری در این زمینه داشت؛ اما شیوع ویروس کرونا در دنیا و در پی آن، بسته شدن مرزها، قرنطینه‌های عمومی، کاهش تبادلات تجاری، تعطیلی مراکز تجاری و... یک ضربه شدید به این صنعت بود. ضمن اینکه در داخل کشور نیز همزمان شدن همه‌گیری این ویروس با روزهای خرید پیش از نوروز، میزان فروش پسته را به شدت کاهش داد. در مجموع در ماه‌های اخیر میزان مصرف پسته در دنیا به دلیل مسائل ناشی از همه‌گیری ویروس کرونا کاهش یافته و این موضوع اقتصاد پسته را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است.


صادرات رو به کاهش است

البته نباید تصور کرد که پسته ایران تنها با تکیه بر فروش داخلی و حضور در بازارهای ایران می‌تواند به گسترش و سودآوری خود در این حوزه ادامه دهد. زیرا مصرف داخلی این محصول ۲۰ هزار تن است و در بورس بیشتر از ۱۰درصد این محصول را نمی‌توان عرضه کرد و تقریبا ۹۰درصد آن باید صادر شود.
اما باید توجه داشت که صادرات پسته نیز با توجه به مسائل مختلف کنونی، شرایط چندان مطلوبی ندارد و صادرات آن از سال ۹۷ به شدت در حال کاهش است. صادرات این محصول در سال‌های گذشته ۴۹درصد بود ولی در سال‌های بعد افزایش یافت و تا سال ۹۳ به بیش از ۵۴درصد رسید. اما در این سال‌ها صادرات این محصول به مرور کاهش پیدا کرد به طوری که این میزان از سال گذشته تا فروردین امسال به میانگین صادراتی ۳۹درصد رسیده و به شدت کاهش داشته است. آمارهای موجود نشان می‌دهد که سهم کشور ما از صادرات پسته در اردیبهشت‌ماه امسال حدود ۹هزار و ۱۳۴ تن بوده که ۳هزار و ۷۵ تن از آن سهم گمرک رفسنجان بوده است.
در هر حال ما برای حفظ بازار پسته خود در دنیا باید از تجربه‌های موفق در دنیا استفاده کنیم و از قافله تجارت جهانی عقب نمانیم و در این راستا در جلسه‌ای که با اتحادیه خشکبار داشتیم به این نتیجه رسیدیم که سیاست عرضه محصول باید مورد بازنگری قرار گیرد.
حسین رضایی تاج‌آباد - دبیرکل انجمن پسته ایران


چاپ