پرونده صادرات سنتی بسته شده است

تولید پسته کشور که به نوعی نماد خشکبار ایران نیز تلقی می‌شود، درحال‌حاضر در شرایط مطلوبی است به‌طوری که بیش از ۱۰۰هزار تن پسته در انبارها موجود است و امسال نیز مقدار زیادی به این میزان افزوده خواهد شد، اما مشکلاتی در مسیر صادرات این کالا وجود دارد که دشواری‌هایی را برای صادرکنندگان کشور ایجاد می‌کند.

مشکلاتی از قبیل تحریم، ویروس کرونا و همین‌طور مشکلات ناشی از پیمان‌سپاری ارزی، صادرکنندگان بزرگ را برای ادامه کار بی‌انگیزه کرده و باعث شده از این کار کنار کشیده و فعالیت چندانی در این حوزه نداشته باشند. در واقع، دلیل باقی ماندن مقدار زیادی از این محصول در انبارها همین مشکلات است که تداوم آن نگرانی‌هایی را برای فعالان حوزه خشکبار فراهم کرده است. 
درحال‌حاضر، وضعیت صادرات خشکبار و به‌ویژه پسته در کشور حاد است و باید برای آن چاره‌اندیشی شود. شاید در این زمینه اقداماتی از قبیل رفع محدودیت‌های کرونایی، ایجاد تسهیلات لازم از سوی بانک مرکزی برای پیمان‌سپاری ارزی و همچنین تامین سرمایه در گردش فعالان اقتصادی در این حوزه بتواند ثمربخش باشد. 
امروز خشکبار ایران در نقاط گوناگون جهان خواهان دارد و بازارهای آن در کشورهای جنوب‌شرقی آسیا، روسیه و کشورهای اروپایی موجود است و با اندکی حمایت می‌تواند در مسیر درست تجارت به فعالیت ادامه دهد. شاید در گذشته مشکلات زیادی به‌دلیل تحریم‌ها برای صادرات این محصول وجود داشت، اما امروز این موضوع بسیار متفاوت است. تحریم مسئله امروز و دیروز نیست و ما سال‌هاست با آن دست و پنجه نرم می‌کنیم و فعالان حوزه صادرات خشکبار آن را به‌عنوان جزئی از شرایط کار پذیرفته‌ و طبیعتا در این سال‌ها، راهکارهایی را برای عبور از تحریم‌ها یافته‌اند.

کثرت یا وحدت؟!

عده‌ای گمان می‌کنند صادرات خشکبار ایران در دست فرد یا افراد خاصی است، اما این موضوع از اساس تصور غلطی است، زیرا ما مدت‌هاست به‌دنبال این هستیم که این تمرکز را در خشکبار کشور ایجاد کنیم، اما هنوز این اتفاق نیفتاده و تعدد مراکز صادراتی برای این حوزه نه‌تنها حسن نیست، که یک مشکل است. در کشورهای دیگری که رقیب ما در حوزه خشکبار هستند، شرکت‌های تعیین‌کننده صادرات معدود هستند و موضوع صادرات خشکبار آنها به‌طور متمرکز مدیریت می‌شود. در واقع ما معتقدیم که برای داشتن قدرت چانه‌زنی بالا و تصاحب بازارهای فروش بیشتر، بهتر است که یک برند واحد به‌طور تخصصی به این موضوع بپردازد، اما در کشور ما همه در حوزه تولید هستند، همه صادرکننده هستند و همه به صورت فردی در این‌باره تصمیم‌گیری می‌کنند که این موضوع نیز از مشکلات جدی ما در حوزه صادرات خشکبار است. 
 درحال‌حاضر، مهم‌ترین رقیب ما در حوزه پسته کشور امریکاست و می‌بینیم که شرکت‌های بزرگ در این کشور با عقد قراردادهای بلندمدت و برنامه‌های پایدار در صادرات محصولات خود، کمتر دچار نوسان‌های شدید می‌شوند، اما بازرگانان ما به‌دلیل صادرات محدود، قدرت چانه‌‌زنی کمی دارند و به همین دلیل با نوسانات نرخ ارز در کشور ناگزیر به پایین آوردن نرخ هستند.

باید برند باشیم

در هر حال، عمده صادرات خشکبار در کشور پسته بوده و هست و آنچه درباره این کالا گفته می‌شود را می‌توان به تمام حوزه خشکبار تعمیم داد. عرصه جهانی خشکبار درحال‌حاضر به‌شدت رقابتی است و ما اگر می‌خواهیم از این قافله عقب نمانیم، باید قواعد و مختصات لازم برای این کار را فراهم کنیم. 
خشکبار کشور امروز دیگر نمی‌تواند مانند گذشته با نگرش سنتی در بازار‌ها دوام بیاورد؛ در این حوزه باید به مذاکرات بها داد، به بسته‌بندی توجه بیشتری کرد و به سمت برندسازی پیش رفت تا در نهایت کالایی با ارزش‌افزوده بالا آماده صادرات شود.

سیدمهدی طبیب‌زاده -  رئیس اتاق بازرگانی کرمان


چاپ