پنج‌شنبه 31 خرداد 1403 - 20 Jun 2024
کد خبر: 86878
تاریخ انتشار: 1402/03/17 09:48
واکنش فرشاد مومنی به «صنعت‌زدایی در برنامه هفتم توسعه»

کوتوله‌ پروری به اسم رقابت‌سازی

نشست شاخه اقتصادی فرهنگستان علوم با موضوع اقتصاد سیاسی صنعت زدایی در ایران برگزار شد.
کوتوله‌ پروری به اسم رقابت‌سازی

نشست شاخه اقتصادی فرهنگستان علوم با موضوع اقتصاد سیاسی صنعت زدایی در ایران برگزار شد. به گزارش جماران، فرشاد مومنی، اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در این نشست گفت: از نقطه عطف موج اول انقلاب صنعتی تا امروز هیچ کشوری قادر به رفع فقر، عقب ماندگی و وابستگی به دنیای خارج نبوده مگر اینکه به تولید فناورانه تکیه کند. ایران از یک جایگاه استراتژیک و تمدن ساز برخوردار است. بنابراین با تکیه با ظرفیتهای بزرگی که در دامن خود دارد، توانسته از دل تمام فراز و فرودها، زنده بیرون بیاید. وی افزود: یک شرایط غیر متعارف و مشکوک در فرآیندهای تصمیمگیری و تخصیص منابع ایران مشاهده میشود. به نظر میرسد امروز دقیقا در جهت عکس بایستههای حرکت به سمت توسعه حرکت میکنیم و سطوحی از غفلت و فساد دست به هم دادهاند که شاهد صنعتزدایی شکنندگیآوری باشیم. انگیزه ما برای مطرح کردن این بحث در شرایط کنونی این است که کشور در آستانه تصمیمگیریهای راهبردی مانند برنامه هفتم توسعه است. رئیس موسسه دین و اقتصاد در نشست «اقتصاد سیاسی صنعت زدایی» با بیان اینکه به نظر میرسد برخی از جریان سازیهای اخیر برای عمده کردن مباحث حاشیهای یک روند خطرناک است، گفت: شیوه غیر متعارف دولت فعلی برای تدوین برنامه هفتم نشان میدهد که گویا برخی در حال فراهم کردن نان برای مافیاها هستند؟! برای نخستین بار شاهد هستیم سندی تدوین شده که در آن مشارکت دستگاهها، مناطق و بخشها در شکل گیری این سند حذف شده است. بنابراین این شیوه برنامهریزی مشکوک است. آنچه هم در این سند نوشته شده، هیچ یک از مشخصات یک سند راهگشا را در دل خود ندارد. مومنی با طرح این پرسش که چرا باید از رویکرد اقتصاد سیاسی، بهره بگیریم؟  افزود: اگر شما در جامعهای زندگی میکنید که سلطه غیرمتعارفی از مناسبات رانتی حاکم است و با بحران شفافیت روبهرو است، راه نجات، توسل به رویکرد اقتصاد سیاسی است چراکه این رویکرد از طریق برجسته کردن برندگان و بازندگان هر بازی سیاستی، میتواند فریب کاری را به حاشیه ببرد. ما با یک آمیزه پیچیدهای از ملاحظات اقتصاد سیاسی درونی و بینالمللی مواجه هستیم و اگر به موقع اقتضائات آن را متوجه نشویم، صدمه خواهیم داد.

پشت کردن به تولید

وی خاطرنشان کرد: پشت کردن به تولید، جامعه را در مهار نااطمینانیهای با منشا طبیعت ناتوان میکند. گزارشهای رسمی میگوید تعداد وقوع سیل در سالهای اخیر نسبت به تاریخ برنامهریزی ایران، افزایشی بوده است، در حالی که در توجیه مهار این ناتوانی، منابع انسانی و مادی غیرمتعارفی صرف میشود. در زمینه نااطمینانیهای ناشی از تعامل انسانی میتوان دید ناراضیترین گروههای اجتماعی ما، کارگران، معلمان، دانشجوها، کارمندها و بازنشستهها هستند که هم شریفترین افراد جامعه هستند و هم برای آنها هزینه صرف شده است. چرا در پیش نویس برنامه هفتم، موضوع محیطزیست در شکنندهترین شرایط کشور حذف شده است؟برخی معتقدند راهحلهای پشتکننده به تولید و مبتنی بر واردات دستور کار قرار گیرند. این سیاست در حوزه کشاورزی مشاهده میشود. طرح «نکاشت» میدهند و میگویند به کشاورزان پول بدهیم که چیزی نکارند درحالیکه طرح نکاشت برای کشورهایی است که از بیش از صد سال است از تولید انبوه عبور کردهاند و کالاهایی تولید میکنند که مورد تقاضای جدی جهانی قرار دارد. عین این مسئله در جوسازیهای مافیایی راجع به اشکالات تولیدی خودروسازان وجود دارد که میخواهد راه را برای واردات باز کند.

صنعتزدایی در ایران

وی افزود: شیوه دیگر صنعتزدایی در ایران، ارائه بیامان ابداعات مشوق رانت است. یکی از شگفتانگیزترین آنها ماجرای مجوزدهیهای جنون آمیز است. بالغ بر ۵ سال است که میگوییم این مجوزدهیها جز سرخورده کردن کارشناسان ما چه کارکردی داشته است؟ چرا مجوزهای دارای پروانه بهرهبرداری فعال و در دست اجرا در حوزه خودروسازی ایران معادل کل واحدهای خودروسازی آلمان، ژاپن، امریکا، برزیل، فرانسه، کرهجنوبی، ایتالیا، اسپانیا و ترکیه است. این کارها برای این است که این واحدها با هزینههای ثابت بزرگ، خودرو را گران تولید کنند سپس زبان مافیاهای واردات خودرو را باز کنند تا با بهانه گرانی خودرو، سراغ واردات بروند. چرا تعداد واحدهای تولید سیمان مجوز داده شده و در حال بهرهبرداری معادل شش برابر واحدهای سیمانی چین و کره جنوبی است؟ چرا تعداد مجوزهای تولید موتورسیکلت باید معادل بیش از دو برابر کل واحدهای مشابه در چین، اندونزی، کره، تایوان و ویتنام باشد؟

از بین بردن ریشه تولید

این کارها از طریق از بین بردن ریشه تولید بزرگمقیاس رخ میدهد. میگویند ما به تولید مجوز دادهایم یعنی تولید را به یک محمل بازتولید مناسبات رانتی تبدیل میکنند و همزمان ریشههای تولید صنعتی ایران را از طریق تخصیص منابع ارزی در بالاترین سطح با واحدهای رانتی-معدنی خشک میکنند. بر اساس گزارش وزارت صمت، طی شش برنامه توسعه گذشته ایران، ۸۷.۵ درصد سرمایهگذاری صنعتی توسط دولت، در حیطه معدنیها بوده است. به اینها رانت انرژی، ارز، حملونقل، اعتبار بانکی و... میدهند سپس برای برگرداندن ارزشان، هزار اتفاق میافتد. گزارش رسمی وزارت صمت میگوید تقریبا تمام تسهیلات ارزی و ریالی صندوق توسعه ملی در اختیار فعالیتهای مربوط به پتروشیمی، فلزات و کانیهای غیرفلزی قرار گرفته است. چرا تعداد پروژههای به بهرهداری رسیده سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران از ۴۹ طرح در برنامه چهارم، به ۱۹ طرح در برنامه پنجم و ۵ طرح در برنامه ششم رسیده است؟

تهیسازی نیروی انسانی

رئیس موسسه دین و اقتصاد با اشاره به پدیده میانتهیسازی نیروی انسانی در ایران، گفت: در فاصله سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ حدود ۶۲۰ میلیارد دلار به اقتصاد ایران تزریق شده، اما خالص اشتغال ایجاد شده در بخش صنعت ایران منفی ۴۱۵ هزار شغل بوده است. در ادبیات توسعه، رقابت میتواند مخرب یا توسعه گرا باشد. چرا به اسم رقابت سازی، کوتوله پروری میکنند. در کجای دنیا از طریق واردات و تقدیم کردن بازارهای ملی به پیشرفتهها، توان رقابت خود را افزایش میدهند؟مومنی در پایان سخنان خود گفت: ریشه بحرانهایی شبیه بحران نرخ ارز این است که به نام صنعت، مونتاژ و رانتی معدنیها را به تولید واقعی ترجیح دادهاند. وزارت صمت گزارشی منتشر کرده مبنی بر اینکه تعطیلی حدود ۷۰ درصد بنگاههای صنعتی تعطیل شده به دلیل بحران عدم توانایی تامین سرمایه در گردش بوده است.  در این دوره از قدرت چانه زنی تولیدکنندههای باشرافت کاسته شده و قدرت چانه زنی دلالها و رانتیها افزایش یافته است. کل ساختار نهادی ما علیه تولید فناورانه است بنابراین ما به یک بازآرایی سیستمی ساختار نهادی نیاز داریم.


کپی لینک کوتاه خبر: https://smtnews.ir/d/4b55od