چالش‌ها و راهکارهای رونق تولید نفت و گاز

گروه معدن: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گزارشی چالش‌ها و راهکارهای رونق تولید در سال ۱۳۹۸ در بخش نفت و گاز را بررسی کرد.

به گزارش روابط‌عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن این مرکز در گزارشی «چالش‌ها و راهکارهای رونق تولید در سال ۱۳۹۸ در بخش نفت و گاز‌» را بررسی کرد. در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس آمده است: نام‌گذاری سال ۱۳۹۸ با عنوان «رونق تولید» از سوی رهبر معظم انقلاب نشان‌دهنده اهمیت و حساسیت مسئله در مقطع فعلی است. به طور کلی در سال‌های گذشته‌ برای بهبود وضعیت تولید در کشور قوانین و شیوه‌نامه‌های زیادی تصویب و صادر شد‌ اما عملکرد این‌گونه قوانین متناسب با انتظارات و ظرفیت‌های کشور نبود. این گزارش می‌افزاید: مسائلی همچون نداشتن هدف واحد و مشترک بین نهادها، نبود استراتژی برای توسعه صنعتی، ناهماهنگی بین سازمان‌ها، بروکراسی‌های اداری، عملیاتی نبودن و زمانبر بودن قراردادها و ضمانتنامه‌ها، برخی مصوبه‌ها و شیوه‌نامه‌های دست‌و‌پاگیر، مشکلات بانکی و شرایط سیاسی بین‌المللی و منطقه‌ای حاکم و نوسان‌های نرخ ارز عمده چالش‌های پیش روی رونق تولید در صنعت نفت و گاز کشور است. بر اساس مطالعات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، از جمله سیاست‌ها و راهکارهای پیشنهادی برای رفع چالش‌های این صنعت در زمینه رونق تولید می‌توان به همراهی دولت با بخش خصوص برای بهبود وضعیت فناوریکی‌‌(با همراهی قطب‌های علمی و فناوری)، تجمیع تقاضاها به منظور ایجاد مزیت رقابتی، پشتیبانی مالی طرح‌ها، اجرای موثر قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور و حمایت از کالای ایرانی و تشکیل کارگروه تخصصی اجرای این قانون زیر نظر یکی از کمیسیون‌های تخصصی مرتبط اشاره کرد. در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس تصریح می‌شود: همچنین تقویت دانش فنی، آموزش نیروی انسانی ماهر و کارآمد، به‌روز کردن تجهیزات تولید با دانش فنی روز، توسعه فرهنگ کار گروهی میان شرکت‌های داخلی، جداسازی مدیریت از مالکیت شرکت‌ها، بومی کردن و اجرای الگوی‌های موفق، ایجاد مهارت‌های رقابت در عرصه بین‌المللی، اشتغالزایی برای توسعه ملی و تسهیل در انجام امور گمرکی را نیز می‌توان از دیگر سیاست‌ها و راهکارها برای رفع چالش‌های این صنعت دانست. در گزارش این مرکز خاطرنشان شده است: تسهیل و گشایش در اعتبارات اسنادی، کاهش هزینه مبادله، متقبل شدن ریسک تصمیم‌های سیاسی از سوی حاکمیت و دولت که به بخش خصوصی تحمیل می‌شود و پرداخت هزینه مبادله ناشی از این‌گونه تصمیم‌ها از سوی ‌دولت به فعالان اقتصادی و کارآفرینان و کاهش زمینه‌های رانت‌جویی نیز از دیگر سیاست‌ها و راهکارهای پیشنهادی که برای رفع چالش‌های این صنعت در زمینه رونق تولید است. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی همچنین در گزارشی به بررسی چالش‌ها و راهکارهای رونق تولید در سال ۱۳۹۸ در بخش صنایع پایین‌دستی پتروشیمی پرداخت. دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی با عنوان «چالش‌ها و راهکارهای رونق تولید در سال ۱۳۹۸‌(صنایع پایین‌دستی پتروشیمی)» آورده است؛ هدف گزارش حاضر بررسی چالش‌های صنایع پایین‌دستی پتروشیمی و ارائه راهکارهایی برای حل آنها در سال رونق تولید بوده و راهکارهای ارائه شده به‌ طور عمده متمرکز بر جلوگیری از تعمیق رکود و استفاده از ظرفیت‌های موجود است. بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس و با توجه به اینکه یکی از الزامات توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی تامین مواد اولیه مورد نیاز این صنایع است، ابتدا سهم تولیدات صنایع بالادستی پتروشیمی در تامین نیاز بازار داخل بررسی شد و در سال ۱۳۹۷ از ۳. ۵۳ میلیون تن محصول پتروشیمی تولید شده در صنایع بالادستی پتروشیمی نزدیک به ۳۸ میلیون تن آن قابل فروش بوده که حدود ۵.۸ میلیون تن آن به طور خالص در داخل به فروش رفت. بر اساس مطالعات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، واقعیت این است که روند تولید محصولات صنایع بالادستی پتروشیمی کشور در طول سال‌های گذشته هم‌راستا با نیاز صنایع پایین‌دستی پتروشیمی نبوده است به طوری که درباره برخی از محصولات انحصار در فروش وجود دارد و زمانی که واردات این محصولات با چالش روبه‌رو شود، سبب بروز التهاب در بورس کالا، افزایش سقف رقابت و به دنبال آن افزایش نرخ مواد اولیه تولیدکننده داخلی می‌شود. گزارش مرکز پژوهش‌ها می‌افزاید: درباره برخی از محصولات نیز که کمبود تولید در کشور وجود ندارد، گاهی به دلیل نوسان در عرضه و کنترل نرخ از سوی تولید‌کنندگان، سقف رقابت در بورس کالا افزایش می‌یابد و تفاوت نرخ ارز نیمایی و نرخ ارز غیررسمی نیز از دیگر دلایل ورود تقاضای سوداگری در بورس کالا و البته ضعف سامانه «بهین‌یاب» در غربالگری این تقاضاهاست و نیز انتظارات تورمی، مجوز خرید محصولات خارج از بورس برای کالاهای استراتژیک، از دیگر دلایل ایجاد التهاب‌های مقطعی در بورس کالاست. بر پایه گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، هدفمند نبودن سیاست‌های حمایتی به تناسب ارزش‌افزوده، مشکلات مربوط به واردات مواد افزودنی صنایع پایین‌دستی، مسائل مرتبط با تعیین ارزش پایه‌های صادراتی، فراوانی شیوه‌نامه‌های صادر شده، نوسان‌های نرخ ارز و بی‌ثباتی نرخ مواد اولیه و افزایش هزینه‌های مبادله از دیگر مشکلات صنایع پایین‌دستی پتروشیمی است که در این گزارش به آنها اشاره شده است. در ادامه متناظر با هر یک از چالش‌ها راهکارهایی به تفکیک اجرایی و نظارتی و در بازه زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت ارائه شده است.



چاپ