تولید «سرباره» با گذر تیتانیوم کهنوج از ۲ مرحله کانه آرایی و ذوب

ایران از واردات «پیگمنت» بی‌نیاز می‌شود

نرگس قیصری ـ گروه معدن : بعد از ۲۰ سال وقفه از احداث کارخانه‌های تیتانیوم کهنوج جواز فاز اول و دوم اجرای آن صادر شد. درحال‌حاضر کارخانه تیتانیوم کهنوج با ذخیره قطعی ۱۵۰ میلیون تنی به عنوان یکی از بزرگترین ذخایر این فلز استراتژیک و کاربردی در ایران شناخته شده اما دلایل مختلفی از جمله نگرانی در موفقیت اجرای این طرح باعث شده تا پیشرفتی در این حوزه حاصل نشود.

تلاش جدی ایمیدرو با حمایت وزارت صنعت، معدن و تجارت از این پروژه، باعث شد این پروژه وارد فاز اجرایی شده و تیتانیوم کهنوج نیز روی غلتک افتاده و فعال شود. با اجرایی شدن این پروژه و بهره‌برداری از این کارخانه، نیاز صنایع داخلی کشور به محصول نهایی یعنی پیگمنت تامین می‌شود. درحال‌حاضر سالانه ۵۰ هزار تن پیگمنت که ماده اولیه صنعت رنگسازی بوده و از قیمت بالایی برخوردار است، وارد کشور می‌شود.

راه‌اندازی و ساخت ۳ کارخانه
 محمود اسکندری‌نسب، رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان درباره راه‌اندازی کارخانه تیتانیوم کهنوج در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: بیش از ۲۰ سال از مطالعات مقدماتی در مرحله اولیه شناسایی و موقعیت‌سنجی معدن تیتانیوم می‌گذرد و حدود ۱۵ سال است که زمینه برای راه‌اندازی و احداث کارخانه فراهم شده اما دلایل مختلفی موجب شده تا پروژه پیشرفتی نداشته باشد. در واقع با وجود استعدادی که معدن کهنوج از نظر ذخیره دارد اما به دلیل توسعه‌نیافتگی و محروم بودن منطقه توجه چندانی به آن نشده است. همچنین یکی دیگر از دلایلی که باعث به تعویق افتادن ساخت کارخانه شده، نبود خودباوری و توان از نظر دانش فنی و مهارت برای ساخت کارخانه است.
وی ادامه داد: برای تولید محصول نهایی ساخت ۳ کارخانه نیاز بوده و در ۳ مرحله محصول نهایی تولید می‌شود. کارخانه نخست وظیفه پرعیارسازی ماده اولیه از عیار ۴درصد به ۴۵ درصد و تولید دی‌اکسید تیتانیوم را دارد و کارخانه کانه‌آرایی نامیده می‌شود. اما کارخانه دوم یعنی کارخانه ذوب، عیار محصول تولید شده را از ۴۵درصد به ۷۰ درصد رسانده و سرباره تولید می‌کند و در مرحله آخر محصول کارخانه ذوب را از ۷۰درصد به ۹۹/۹ درصد رسانده و محصول نهایی یعنی پیگمنت را تولید می‌کند.
اسکندری تصریح کرد: از آنجایی که برای راه‌اندازی کارخانه‌ها به فناوری و دانش فنی نیاز بود، نگرانی از این موضوع که در صورت راه‌اندازی پروژه نتیجه مطلوب حاصل نشود باعث به وجود آمدن وقفه بیست و اندی ساله شد. البته باید توجه داشت که برای ساخت کارخانه کانه‌آرایی نیاز به فناوری‌های کشورهای پیشرفته احساس می‌شود اما در مقابل با توجه به دانش فنی و تخصص نیروهای ایرانی و فعال در این حوزه امکان ساخت ۲کارخانه دیگر یعنی ذوب و تولید پیگمنت در ایران وجود دارد.

جسارت و دانش فنی حرف نخست را می‌زند

رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان با اشاره به جلسه‌ای که با حضور وزیر صنعت، معدن و تجارت، رییس هیات عامل ایمیدرو و استاندار برای پروژه احداث کارخانه برگزار شد، اشاره کرد و گفت: دولت تدبیر و امید تلاش و توجه بسیاری برای اجرایی شدن پروژه انجام داده است، چراکه وزیر صنعت، معدن و تجارت و رییس هیات عامل ایمیدرو، هر دو بر اجرایی شدن پروژه تاکید داشتند و در این جلسه نعمت‌زاده با بیان اینکه کاغذبازی باید تمام شود و فعالیت‌ها روی زمین به مرحله اجرا برسد تاکید کرد، چراکه انجام تنها مطالعات و تحقیقات نتیجه‌ای در بر نداشت و می‌توان گفت که توان فنی و تخصصی وزیر صنعت، معدن و تجارت و جسارتی که برای اجرایی شدن پروژه داشت، زمینه را برای ورود به فاز اجرایی فراهم کرد.
وی افزود: وجود نگرانی مطلق برای اجرای پروژه و ترس از نتیجه آن از پیشرفت و ادامه فعالیت جلوگیری می‌کرد.او ادامه داد: حدود ۱۰ سال پیش تصمیم گرفته شد تا کارخانه نیمه صنعتی ذوب راه‌اندازی شود. به همین دلیل با کمک روس‌ها و ایتالیایی‌ها کارخانه نیمه صنعتی کانه‌آرایی راه‌اندازی شد. همچنین کارخانه ذوب نیز به صورت نیمه‌صنعتی به‌وسیله نیروهای متخصص ایرانی به مرحله اجرا رسید. در حالیکه توان داخلی قدرت اجرا و راه‌اندازی این دو کارخانه را به طور کامل و بدون وابستگی به خارج داشت
وی خاطرنشان کرد: در گذشته شرکت خصوصی متشکل از یک شرکت ایرانی و یک شرکت چینی برای انجام پروژه انتخاب شد اما از آنجایی‌که معدن کهنوج به‌عنوان یکی از معادن بزرگ دولتی به شمار آمده و شرکت یادشده درخواست واگذاری معدن را داشت و این امر ممکن نبود، قرار بر این شد تا دولت به عنوان مالک معدن باشد و اجرای صفر تا ۱۰۰ پروژه به‌وسیله شرکت پیمانکار ای‌پی‌سی انجام شود، به‌گونه‌ای که تمام بخش‌ها یعنی نظارت، طراحی و بهره‌برداری و اجرای آن برعهده پیمانکار باشد. به همین دلیل برای انتخاب پیمانکار، دراختیار داشتن دانش فنی و توان بالا از ویژگی‌هایی بود که باید موردتوجه قرار می‌گرفت.
وی ادامه داد: حدود ۵ ماه گذشته فراخوانی برای انتخاب مشاور پروژه احداث کارخانه کهنوج به‌وسیله ایمیدرو انجام شد تا مشاوره برای تمامی بخش‌های پروژه از صفر تا ۱۰۰ آن را برعهده بگیرد. همچنین برای اجرای پروژه و ساخت کارخانه‌ها سازمان ایمیدور فراخوانی برای انتخاب پیمانکار با شرایطی مشخص در ۳ ماه آخر سال ۱۳۹۳ برگزار کرد. به این ترتیب که شرکت موردنظر از رتبه بالایی برخوردار بوده و متشکل از ۲ شرکت ایرانی و خارجی باشد تا علاوه‌بر توان مالی و دانش فنی و روز دنیا را نیز داشته باشد.
اسکندری‌نسب اظهار کرد: از بین ۴۰ شرکت‌کننده حدود ۱۴ شرکت از امتیازات لازم برخوردار بودند اما از آنجایی که داشتن تمام توانایی و شرایط لازم همچون نظارت و بهره‌برداری و طراحی در یک شرکت جمع نمی‌شود از این‌رو تصمیم گرفته شد تا برای اجرای پروژه، شرکت‌ها با یکدیگر کنسرسیوم تشکیل دهند اما این موضوع مستلزم موافقت سازمان مدیریت است که در صورت پذیرش این موضوع، اسناد موردنیاز برای حضور در مناقصه از سوی سازمان ایمیدرو در مدت ۲۰ روز آینده در اختیار آنها قرار داده خواهد شد و امید است که بعد از انجام مناقصه در ۲ ماه آینده عملیات ساخت‌وساز کارخانه‌ها آغاز شود.

تامین نیاز داخلی کشور
اسکندری‌نسب خاطرنشان کرد: فاز ابتدایی ساخت کارخانه کانه‌آرایی در دستور کار قرار دارد، به این ترتیب ورودی این کارخانه یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن مواد اولیه و محصول خروجی آن ۱۳۰ هزارتن کنسانتره ایلمنیت است و در مرحله ذوب تبدیل به ۷۰ هزارتن سرباره تیتانیوم با عیار ۷۰ درصد می‌شود.
وی در ادامه از راه‌اندازی و اجرای فاز دوم برای تولید محصول نهایی خبرداد و افزود: براساس برنامه‌ریزی‌ها و حمایت‌هایی که از سوی وزیر صنعت، معدن و تجارت برای ادامه پروژه قرار براین است که در هنگام اجرای فاز نخست، مطالعات لازم برای ساخت و راه‌اندازی کارخانه پیگمنت انجام شود تا در نهایت از ۷۰ هزار تن سرباره تیتانیوم، ۵۰ هزار تن محصول نهایی پیگمنت با عیار ۹۹/۹ درصد تولید شود.
رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان در ادامه افزود: سالانه حدود ۵۰ هزار تن پیگمنت که ماده اولیه برای صنایع رنگ‌سازی است و ارزش اقتصادی آن در هر تن رقمی بین ۳ تا ۵ هزار دلار است به کشور وارد شده و هزینه بسیاری برای کشور به همراه می‌آورد. به همین دلیل با راه‌اندازی این کارخانه می‌توان نیاز صنایع داخلی را به این محصول تامین و در ادامه با افزایش ظرفیت زمینه صادرات آن را به کشورهای دیگر مهیا کرد. از سوی دیگر ظرفیت‌های بسیاری درباره ذخایر تیتانیوم در منطقه وجود دارد، به گونه‌ای که ۱۰ پروانه اکتشاف برای بهره‌برداری از معادن صادر و توسط بخش خصوصی آغاز شده و در مرحله اکتشاف است. لازم به یادآوری است که ذخیره قطعی معدن تیتانیوم کهنوج ۱۵۰ میلیون تن و ذخیره احتمالی آن ۴۰۰ میلیون تن برآورد شده است. اسکندری‌نسب در ادامه به ذخیره تیتانیوم بزرگ در کنار معدن کهنوج خبر داد و افزود: درحال‌حاضر سرمایه‌گذار بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری از آن انتخاب شده و در مرحله اکتشاف قرار دارد. مطالعات اولیه زمینه بهره‌برداری و تولید محصول آغاز شده است. چراکه پیش‌بینی‌ها و مطالعات انجام‌شده نشان از ذخیره‌ای بزرگ در حد معدن کهنوج می‌دهد.


چاپ