نخلک، در مسیر توسعه

مجتمع معدنی سرب و روی نخلک از جمله معادن زیرزمینی کشور است که در منطقه انارک و در حاشیه کویر مرکزی ایران قرار گرفته که با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، امروز به مجموعه‌ای پویا تبدیل شده است که در جهت پیشرفت روزافزون و ایجاد طرح‌های توسعه‌ای گام برمی‌دارد. این مجتمع معدنی را می‌توان الگویی مناسب برای همکاری میان سازمان‌های دولتی و بخش خصوصی دانست که امروز به دوران اوج خود بازگشته و در مسیر توسعه گام برمی‌دارد.

به گزارش اخبار فلزات، در ۲ سال گذشته، اعمال تحریم‌های گسترده بر عملکرد صنایع مختلف که نقش اصلی را در اقتصادکشور ایفا می‌کنند، تاثیر گذاشته است. در چنین شرایطی، صنایع معدنی و فلزی کشور از قابلیت‌های مناسبی برخوردار هستند تا با جذب سرمایه‌گذاری‌ها در زمینه تامین زیرساخت‌ها و تکمیل زنجیره تولید خود در کنار جلوگیری از خام‌فروشی، ارزش افزوده چشمگیری ایجاد و نقشی اساسی در توسعه اقتصاد و صادرات کشور ایفا کنند. صنعت سرب یکی از مهم‌ترین بخش‌های صنایع معدنی و فلزی کشور به‌شمار می‌رود که توسعه آن ارزش افزوده بسیار بالایی را در کشور ایجاد خواهد کرد. چالش اساسی در این حوزه آن است که بسیاری از معادن بزرگ روباز سرب کشور رو به اتمام هستند، به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان بر این باورند که رویکرد استخراج از معادن سرب کشور باید به روش زیرزمینی تغییر کند. در این بین مجتمع سرب نخلک از جمله قدیمی‌ترین معادن سرب کشور است که سابقه استخراج مواد معدنی از آن به حدود ۲ هزار سال پیش بازمی‌گردد. این مجتمع در سال‌های گذشته، به دلایلی گوناگون به سمت تبدیل شدن به یک معدن متروکه حرکت می‌کرد و حتی گفت‌وگوهایی در زمینه تبدیل این مجتمع به ناحیه‌ای گردشگری و منعقد شده بود، اما واگذاری این مجموعه به بخش خصوصی در سال ۱۳۹۵ موجب شد تحولاتی چشمگیر در بخش‌های مختلف فعالیت این مجموعه، اعم از اکتشاف، استخراج، تولید، فروش و اشتغال پدید آید.

اکتشاف ذخایر، زمینه‌ساز تولید

به‌طور کلی، سیستم‌های برنامه‌ریزی تولید و آینده معدن براساس میزان ذخایر آن تعیین می‌شوند. قبل از سال ۱۳۹۵ پیش‌بینی می‌شد تا چند سال دیگر، ذخایر این معدن به اتمام برسد. راهبر مجتمع سرب نخلک با اجرای اقدامات گوناگون، از جمله اجرای حدود ۳۰ هزار متر حفاری مغزه‌گیری، تهیه انواع نقشه‌های توپوگرافی، تکتونیکی و... و انجام حدود ۱۶ هزار نمونه‌برداری، ذخیره ماده معدنی این مجموعه را که تا چندی پیش کمتر از ۱۵۰ هزار تن برآورد می‌شد اکنون به بیش از ۶ میلیون تن رسانده است. این عدد گرچه در مقابل معادن بزرگ کشور اندک به‌نظر می‌رسد، اما باید در نظر داشت که مجموع ذخیره ثبت‌شده در پروانه بهره‌برداری مجتمع نخلک کمتر از ۵۰۰ هزار تن بوده است.آینده و بقای یک مجتمع معدنی وابسته به حوزه اکتشاف است. در صورتی که شرکت‌های معدنی همزمان با استخراج کانسنگ به فکر اکتشاف محدوده‌های جدید نباشند، سرمایه‌گذاری‌های خود را در خطر قرار خواهند داد. کلید دستیابی صنعت کشور به توسعه پایدار، همکاری مناسب با بخش خصوصی و ایجاد یک قرارداد بلندمدت است. همکاری بلندمدت با بخش خصوصی که از دانش فنی و سرمایه کافی برخوردار است، موجب خواهد شد این بخش بتواند به‌گونه‌ای مناسب، سیاست‌های خود را دنبال و ایده‌هایش را اجرا و بیشترین بازدهی را از سرمایه‌گذاری خود حاصل کند.
 گسترش فعالیت‌های شرکت‌های خصوصی کارآزموده و متخصص سبب می‌شود صنعت کشور به توسعه‌ای پایدار دست یابد. البته در این میان نباید از لزوم سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های مناسب در این حوزه چشم‌پوشی کرد. برخورداری از حمایت‌های اقتصادی دولت از عواملی است که بخش خصوصی را در زمینه توسعه صنعت کشور، به‌ویژه در بخش معدن و صنایع معدنی، یاری خواهد کرد.

چشم‌اندازهای روشن

شرکت کیمیا گوهران، به‌عنوان شرکت راهبر مجتمع سرب نخلک، در ابتدای حضور خود برنامه‌ریزی‌های مختلفی را در زمینه اکتشاف، توسعه استخراج و تولید ماده معدنی و تامین زیرساخت‌های مناسب برای پیشرفت این مجموعه انجام داد. سرمایه‌گذاری‌هایی با ارزش تقریبی ۳۵ میلیارد تومان در جنبه‌های مختلف فعالیت این مجموعه موجب شکوفایی دوباره مجتمع نخلک شد.

این شرکت همچنین توانست با اصلاح روش استخراج زیرزمینی معدن و بهبود شرایط حمل‌ونقل، تهویه و ایمنی کارگران، شرایط مناسبی را برای توسعه استخراج از معدن نخلک فراهم کند؛ به‌گونه‌ای که تولید کنسانتره از این مجموعه که قبل از واگذاری به بخش خصوصی در حدود ۲ هزار تن در سال بود، در سال ۱۳۹۶ به ۳ هزار و ۶۰۰ تن، در سال ۱۳۹۷ به ۸ هزار و ۸۸ تن و در سال ۱۳۹۸ به ۷ هزار و ۴۵۰ تن رسید. قبل از واگذاری این مجتمع به بخش خصوصی، مجموع نیروی انسانی آن حدود ۱۵۳ نفر بود، در حالی که هم‌اکنون بیش از ۴۰۰ نفر در این مجتمع مشغول کار هستند. در سال ۱۳۹۸ که تشدید تحریم‌ها صنایع کشور را با مشکلاتی روبه‌رو کرده و برخی از شرکت‌ها را به تعدیل نیروها واداشته بود، مجتمع نخلک برای حدود ۷۵ نفر ظرفیت جدید اشتغال فراهم کرد.

یکی از مهم‌ترین نمودهای سرمایه‌گذاری‌های گسترده بخش خصوصی در مجتمع نخلک را می‌توان احداث و بهره‌برداری از کارخانه تولید کنسانتره با ظرفیت ۱۲ هزار تن در سال دانست. به‌علاوه، به‌جای کارخانه قدیمی فلوتاسیون این مجموعه نیز که در سال ۱۳۲۹ توسط شرکتی فرانسوی احداث شده بود، کارخانه جدیدی در حال احداث است که در امسال به بهره‌برداری خواهد رسید.

توسعه ذخایر سرب منطقه نخلک، در پی انجام عملیات گسترده اکتشافی، ادامه فعالیت این مجتمع را برای سال‌های آتی تضمین کرده است، به همین دلیل، راهبر مجتمع برنامه‌ریزی‌های گسترده‌ای در زمینه توسعه این مجموعه پیش‌بینی کرده است. این شرکت، علاوه بر احداث کارخانه قبلی، برای امسال افتتاح کارخانه هزار و ۸۰۰ تنی تولید کنسانتره سرب خود را در دستور کار دارد.

گفتنی است پیش از این، فعالیت استخراجی در معادن زیرزمینی به‌صورت غیرمکانیزه و با استفاده از تجهیزات اولیه و ماشین‌آلات کوچک‌مقیاس صورت می‌گرفت، اما باتوجه به بهره‌برداری از کارخانه‌های تولید کنسانتره و نیاز به تامین کافی و مناسب خوراک این واحدها، لازم است عملیات معدنکاری به‌صورت مکانیزه و با ظرفیت بالا انجام شود؛ به همین منظور و برای توسعه ظرفیت استخراج تا ۱۰۰۰ تن در روز، این مجتمع پروژه مکانیزاسیون استخراج از معدن و طرح اجرای اسپیرال را آغاز کرده است.


چاپ