نظارت معدن نیازمند شفافیت است

دولت باید کار نظارت بر معادن را با دقت و شفافیت انجام دهد، به‌طور مثال اگر پروانه اکتشاف یا بهره‌برداری را به گروهی ارائه می‌دهد قبل از آن باید وضعیت آن را در سامانه کاداستر مشخص کرده باشد.

بااین‌همه وقتی فعال معدنی محدوده‌ای را ثبت می‌کند باید از ارگان‌های ذی‌ربط استعلام بگیرد.
 ارگان‌ها هم از قبل می‌دانند که کجاها را نباید و کجاها را باید در اختیار فعالان اقتصادی قرار بدهند.
 بنابراین این مسئله می‌تواند باعث بروز مشکلاتی برای فعالان حوزه معدن شود. دراین‌بین اگر همه‌چیز شفاف شود و دولت مشخص کند که کجاها می‌شود معدنکاری کرد و کجاها نه، دیگر فعالان معدنی هم با مشکل روبه‌رو نمی‌شوند.
امتناع وزارت صنعت، معدن و تجارت از شفاف‌سازی به این خاطر است که اگر از سازمان منابع طبیعی بخواهد مناطقی را مشخص کند، این ترس وجود دارد که این سازمان همه‌جا را به‌عنوان منطقه حفاظت‌شده تعیین کند.
 البته نباید تعامل میان این دو سازمان را نادیده گرفت اما می‌توان گفت هرچند این دو سازمان در کارهای انجام‌شده تعامل نظر دارند اما در فعالیت‌هایی هم هیچ‌گونه همکاری‌ای میانشان دیده نمی‌شود.
 بعضی مواقع هم فعال معدنی باید از چندین دستگاه استعلام بگیرد، محیط‌زیست، انرژی اتمی، اداره راه، میراث فرهنگی ازجمله بخش‌هایی هستند که فعال معدنی با آنها روبه‌رو است.
اگر تنها در ۱۰ درصد این نهادها افرادی باشند که همکاری لازم را با معدنکار نداشته باشند در نتیجه زمینه برای بروز رانت فراهم می‌شود و فرد مسئول با استفاده از قدرت خود رشوه دریافت می‌کند.
 به‌این‌ترتیب کسی که ثبت محدوده اکتشافی یا بهره‌برداری از معدن را انجام می‌دهد نمی‌داند در آینده چه جایی را به‌دست می‌آورد.
اما اگر از ابتدا مشخص شود که مناطقی متعلق به اداره راه و محیط‌زیست است و نباید در آن ورود کرد تکلیف معدنکار مشخص می‌شود که کجا ورود کند و دیگر به دنبال استعلام نمی‌رود که ممکن است رد شده و فرد دیگری از آن بهره برده یا از رانت استفاده کند.
احمد مشکانی ـ کارشناس معدن


چاپ