در پنل تخصصی «اهمیت مطالعات فرآوری مواد معدنی در پروژه‌های معدنی» مطرح شد

رشد فرآوری وابسته به تکنسین توانمند

پنل تخصصی «اهمیت مطالعات فرآوری مواد معدنی در پروژه‌های معدنی» با همکاری سازمان‌های ایمیدرو، زمین‌شناسی و کمیته فلزات رنگین خانه معدن ایران همزمان با سومین روز نمایشگاه معادن و صنایع فلزات غیرآهنی (اکتشاف، استخراج و فرآوری) برگزار شد.

در این کارگاه آموزشی به موضوعات مختلف ازجمله لزوم توجه به فرهنگ‌سازی، گسترش ارتباطات دانشگاه و صنعت، بها دادن به آموزش و پژوهش، ارتباط بیشتر بخش خصوصی و دولتی و جایگاه اقتصاد سبز توجه شد.

ورود نسل متخصص فرآوری به بازار کار
مجید وفایی‌فرد، مدیر مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ایمیدرو درباره اهمیت توجه به فرآوری در کشور اظهار کرد: در این خصوص انتظار داریم بیشتر از اینها کار شود. به‌طور مثال نیاز است یک نشریه تخصصی ایجاد شود چراکه جای خالی آن در کشور احساس می‌شود. او همچنین خبر داد: بر اساس تفاهمنامه‌ای که با مراکز فنی حرفه‌ای استان‌ها داشته‌ایم تا اوایل سال جدید نخستین نسل تکنسین فرآوری را وارد بازار کار خواهیم کرد.
مدیر مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی با اشاره به اینکه باطله‌های معدنی ثروت هستند و باید از آنها بهره برد، اظهار کرد: متاسفانه در این خصوص اطلاع‌رسانی خوبی نداشته‌ایم چراکه مجموعه‌های زیادی می‌توانستند دراین‌باره راهگشا باشند. درحال‌حاضر مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ایمیدرو چند طرح برای باطله‌های جاجرم و چادرملو ارائه کرده است.
او تاکید کرد: یکی از دستاوردهایی که می‌توان از باطله‌ها داشت رشد فلزات های‌تک است. از آنجایی‌که باطله‌های خردایش شده هزینه زیادی ندارند، بنابراین چندین گام جلوتر هستند. با توجه به اینکه دنیا به سمت فلزات نیمه هادی پیش می‌رود، ما هم باید این مواد توجه بیشتری بکنیم. دراین‌باره ایمیدرو پیگیر است تا فرآوری این مواد را به مرحله صنعتی برساند.
وفایی‌فرد در ادامه بابیان اینکه سیاست‌گذاری با وزارت صنعت، معدن و تجارت است، ادامه داد: بخش‌هایی برای بخش خصوصی جذابیت ندارد و حاکمیت باید در آن ورود و سرمایه‌گذاری کند. بنابراین عزم جدی نیاز است تا مسئولان بر فرآوری این مواد تمرکز کنند.
او درباره اهمیت فرهنگ‌سازی در حوزه فرآوری اظهار کرد: چندی پیش روسای ۳۰ خانه معدن استان‌ها و سازمان نظام‌مهندسی معدن که با بخش خصوصی مرتبط هستند را دعوت کردیم تا با بخش دولتی تبادل‌نظر داشته باشند.
مدیر مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ایمیدرو در ادامه با تاکید بر اینکه معدن و محیط‌زیست را باید به هم پیوند زد، گفت: باید نگاه به معدن و محیط‌زیست درآمدزایی همراه با رشد اقتصادی باشد. اقتصاد و بهره‌وری سبز یک نوع شغل در دنیا است، بنابراین ما هم در ایمیدرو بحث محیط‌زیست را دنبال می‌کنیم و مطالعه در خصوص باطله‌ها، استحصال و ممیزی آب را شروع کرده‌ایم.

رعایت استاندارد فرآوری ضعیف است
امیررضا محمدی، عضو هیات علمی دانشگاه زنجان در این پنل درباره اهمیت رعایت استاندارد در بخش فرآوری گفت: توجه به استانداردهای لازم در فرآوری بخش معدن در کشور ما بسیار اندک است. اصولا رعایت استاندارد در شناسایی مواد دیده می‌شود که منظور از آن رعایت یک روش عام و اثبات‌شده علمی است. در این خصوص می‌توان به شاخص‌های خردایش اشاره کرد که با رعایت اصول استاندارد بررسی و اندازه‌گیری می‌شود. این در حالی است که تفسیر استاندارد نیاز به داده‌های فیلدی دارد.
این استاد دانشگاه با اشاره به روش‌های تست فرآوری در سازمان زمین‌شناسی اظهار کرد: معمولا تست فرآوری به دو بخش فرآیندی و پژوهشی تقسیم می‌شود. در روش فرآیندی همه‌چیز مشخص و پذیرفته‌شده است، به این صورت که همیشه فرآیندهای بالادستی و پایین‌دستی را در نظر می‌گیرند اما باید در نظر گرفت که تعداد این تست‌ها معمولا کم است. در روش دوم یعنی پژوهشی هدف تشخیص ماهیت فرآیند است و هیچ‌چیز از ابتدا مشخص نیست و نیاز به بررسی کامل و نوآوری دارد.

در تولید محصولات دانش‌بنیان ضعیف هستیم
غلامحسن کریمی، معاون کانه‌آرایی و فرآوری سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور نیز در این پنل با اشاره به توانمندی‌های کشور در این زمینه رشد فرآوری اظهار کرد: تمام تجهیزات فرآوری در مقیاس آزمایشگاهی در داخل کشور قابل ساخت است. در زمینه چندین شرکت وجود دارد که به‌طور مثال جیک‌سازی می‌کنند، در بخش اسپیرال هم سازنده‌های خوبی داریم. بنابراین در فرآوری مواد معدنی وضعیت خوبی داریم اما به لحاظ تولید محصولات دانش‌بنیان کار چندانی نکرده‌ایم.
کریمی در پاسخ به این سوال که چرا فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی از کشور خارج می‌شوند، گفت: هرچند مرکز تحقیقات حدود ۵۰۰ پایان‌نامه را حمایت کرده است اما باید در حوزه سرمایه‌گذاری جاذبه ایجاد کنیم. کسانی که چالش فرآوری در بخش معدن دارند را باید ملاقات و با آنها جلساتی برگزار کرد تا توانمندی‌های بخش خصوصی را بشناسیم. وی افزود: دراین‌بین ما می‌توانستیم با شرکت‌های خارجی همکاری کنیم اما یکی از مشکلات این بود که بسته‌ای برای همکاری با غربی‌ها نداشتیم. هرچند آنها برای سرمایه‌گذاری در حوزه‌های مختلف علاقه‌مند بودند اما ما نتوانستیم آنها را جذب کنیم.
او با اشاره به اینکه ایران ازنظر نرخ تمام‌شده مواد معدنی با کشورهای خارجی قابل‌مقایسه نیست، اظهار کرد: بالاترین نرخ تمام شده در ایران یک‌سوم نرخ خارجی است بنابراین در حوزه فرآوری مزیت داریم. کریمی در پایان تاکید کرد: ازآنجایی‌که اشتغال‌زایی و تولید ثروت مهم است باید محیط کسب‌وکار را به سمتی ببریم که برای سرمایه‌گذاری جاذبه داشته باشد. در حوزه‌های زیادی می‌توانیم بسته سرمایه‌گذاری ایجاد کنیم و دراین‌بین حاکمیت باید نقش تولید ثروت را ایفا کند.

اهمیت تکامل فرآوری
محسن محمدخانی، مدیرکل دفتر کانه‌آرایی و فرآوری سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور نیز به سیر تکاملی مطالعات فرآیندی فرآوری در کشور اشاره کرد و گفت: توجه به روند تکاملی کانه‌آرایی و فرآوری در شکل‌گیری صنایع بزرگ کشور ضروری است.
محمدخانی با اشاره به این‌که مطالعات فرآوری در بسیاری از موارد به‌عنوان گلوگاه پروژه‌های معدنی است، تاکید کرد: رفع چالش‌های پیش‌رو می‌تواند سبب تسریع در پیشرفت پروژه‌های معدنی شود.

نقش کارآموزی در رشد معدن
محمدرضا خالصی، استاد دانشگاه تربیت مدرس در این پنل تخصصی درباره اینکه دانشگاه چقدر آماده ورود به بازار کار است، اظهار کرد: خوشبختانه در وزارت صنعت، معدن و تجارت کارگروه ضوابط و معیارهای معدن برگزار می‌شود و تاکنون تعداد زیادی گزارش از آن تهیه‌شده است. در بحث آموزش از سال ۲۰۰۰ به بعد دانشگاه‌ها پژوهش‌محور شده‌اند و از آموزش محوری صرف فاصله گرفته‌اند. طوری که سرعت‌بالای پژوهش منجر به این شده که فاصله ۱۰۰ ساله پر شود.
او با اشاره به ارتباط دانشگاه و صنعت، اظهار کرد: رابطه صنعت و دانشگاه موضوع مهمی است که باید به آن توجه کنیم. در این حوزه اگر با فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های خوب همکاری کنیم، می‌توانیم موفق باشیم. در غرب اساتید دانشگاه اجازه کار صنعتی ندارند ولی ما توقع داریم وظایف بخش‌های دیگر را هم دانشگاه انجام دهد. دانشگاه‌ها در دنیا ۵۰۰ سال قدمت دارند و نشان می‌دهد به یک ساختاری رسیده‌اند و راهگشای مشکلات معدن هستند.
خالصی با اشاره به اهمیت کارآموزی در کشور گفت: دانشجویی داشته‌ایم که کارخانه فرآوری را ندیده اما بعد از ۳ ماه توانسته همان‌جا را مدیریت کند. دراین‌بین صنعتگران متوجه شده‌اند که باید از کارآموزی بهره ببرند. بنابراین اگر دانشجویان در دوره دانشجویی وارد مرحله کارآموزی نشوند نمی‌توانند توانمندی‌های لازم را به‌دست آورند.
 این استاد دانشگاه در ادامه با ابراز تاسف از فرار مغزها در ایران گفت: بزرگ‌ترین صادرکننده کشور دانشگاه‌ها هستند و ما بیشترین فرار مغزها را در دنیا به خود اختصاص داده‌ایم که جای تاسف دارد. ما دانشجویان را پرورش داده و بعد هم آنها را به‌راحتی در اختیار کشورهای دیگر می‌گذاریم. او دراین‌باره به‌طور مثال گفت: بزرگ‌ترین پروژه فرآوری دنیا در استرالیا وجود دارد که مدیر این پروژه یک ایرانی است که از دانشگاه‌های داخل کشور فارغ‌التحصیل شده است.
خالصی در خصوص فرهنگ‌سازی برای معدنکاران اظهار کرد: تعدد چنین جلسه‌ها و همایش‌هایی می‌تواند به رشد فرهنگ در حوزه معدن کمک کند. همچنین برای ارتقای کار معدن مسئولان مراکز دولتی باید به معادن بروند و از نزدیک با مشکلات آنها روبه‌رو شوند. به‌طور مثال در مورد خام‌فروشی اگر به دنبال آن هستند که معدنکار از این مهم اجتناب کند نباید دستوری عمل کنند بلکه باید فرهنگ‌سازی کنند. همچنین در مورد تاثیر معادن شن و ماسه تهران بر آلودگی باید بررسی و بازدید شود که از چه تجهیزاتی استفاده می‌کنند و اگر ماشین‌آلات متعلق به ۵۰ سال قبل است باید تجهیزات جدید در اختیارشان قرار داد.

به داد باطله‌ها برسید
محسن رحیمی، رئیس کمیته فرآوری و فلزات رنگین خانه معدن ایران درباره چالش‌های فرآوری در معدن سخن گفت و اظهار کرد: باطله و ثروت‌های زیادی در تمام معادن کشور انباشته‌شده و باید برای فرآوری آنها فکری کرد و بخش خصوصی باید به داد آن برسد. اگر از باطله‌های رهاشده در معدن بهره ببریم می‌توانیم گام‌های مثبتی را در رشد معدن برداریم.
او اظهار کرد: هرچند مراکز تحقیقاتی سعی کرده‌اند آموزش‌های لازم را ارائه دهد اما درخواست ما از دانشگاه‌ها این است که بیشتر به موضوع پژوهش و کسب تجربه دانشجویان برای رشد فرآوری در کشور توجه کنند.
این عضو خانه معدن بابیان اینکه زیرساخت‌ها در کشور فراهم است و باید تکنسین در حوزه فرآوری تربیت کرد، ادامه داد: مشکل همه معدنکاران نداشتن تکنسین است، در این حوزه باید سازمان‌های ذی‌ربط ازجمله مراکز تحقیقاتی، وزارتخانه و سازمان‌های مربوطه درخواست بدهند که رشته فرآوری ایجاد شود تا متخصص این حوزه را پرورش دهیم.
 این رشته موجب افزایش اشتغال در مناطق معدن‌خیز شده و محروم‌ترین افراد را بر سر کار می‌آورد. او ادامه داد: معدنکاران کشور معمولا به چین سفرکرده و از وسایل آنها برای رشد فرآوری استفاده می‌کنند و در حال آزمون‌وخطا هستند درحالی‌که می‌توانیم در داخل با تمرکز به دانش بومی در این حوزه گام برداریم.
گفتنی است در بعد از ظهر سومین روز دومین نمایشگاه معادن و صنایع فلزات غیرآهنی (اکتشاف، استخراج و فرآوری)آیین پایانی این رویداد برگزار و از تولیدکنندگان برتر حوزه غیرآهنی تقدیر و تشکر شد.


چاپ