گفت‌وگوی صمت با مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات

حق نداریم به‌جای نسل آینده خرج کنیم

منیر حضوری: سهم معدن در تولید ناخالص داخلی (GDP) یک درصد است، این در حالی است که معدن و توجه به فرآوری مواد معدنی می‌تواند سهم بیشتری در رشد اقتصادی داشته باشد.

امروزه به هر جا و هر چیزی که نگاه کنیم از قبیل تلفن همراه، رایانه، ماشین‌آلات و... محصول نهایی را می‌بینیم که مواد اولیه آن از معادن استخراج شده است؛ بنابراین این موضوع باید زمینه‌ساز افزایش سهم بخش معدن در رشد اقتصادی باشد. از آنجایی که ایران از ظرفیت معدنی زیادی برخوردار است و بخش‌هایی از آن را به‌عنوان بهشت معادن می‌شناسند می‌توان با فراهم کردن نیازمندی‌های این حوزه، درآمدهای مورد نظر در این بخش را محقق کرد. روزنامه صمت درباره این موضوع با عزیزاله عصاری، مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات گفت‌وگو کرده است.

باتوجه به اینکه سهم معدن در میزان تولید ناخالص داخلی کشور ناچیز است، به‌نظر شما چه اقدام‌هایی باید انجام شود؟
سهم معادن در اقتصاد بسیار ناچیز است و در تولید ناخالص داخلی باوجود ظرفیت‌هایی که در این حوزه نهفته است، درصد بسیار پایینی به آن اختصاص یافته است. در این وضعیت اگر بخواهیم معدن بر رشد تولید ناخالص داخلی تاثیر مثبت بگذارد، این مهم منوط به نگرش ویژه به این حوزه است. درواقع معدن را باید ثروت ملی تلقی و تلاش کرد آن را به نحو شایسته‌ای توسعه داد. متاسفانه در کشور ما این نگاه در حد شعار است و در عمل به دلایل مختلف مورد توجه قرار نگرفته است؛ بنابراین گرچه شعار در این مورد بسیار است، اما در عمل، بسیار کند عمل کرده‌ایم.

چقدر دوری از خام‌فروشی در این حوزه مهم است؟
معدن همچون نفت یک ثروت طبیعی و خدادادی برای کشور است که بهره‌برداری شایسته از آن به‌معنای تبدیل آن به ثروتی دیگر به‌عنوان جایگزین است. به‌عبارت دیگر، حق نداریم مواد خام را به‌تنهایی مصرف و به‌جای نسل آینده نیز خرج کنیم. وقتی یک بشکه نفت می‌فروشیم باید یک گام هم در اجرای پروژه‌های توسعه‌ای برداریم تا به رشد بهره‌وری و ایجاد ثروت منجر شود. این اصل درباره معدن هم صادق است. برخلاف نفت نزدیک به ۶۸ کانی معدنی در بیشتر نقاط کشور پراکنده است و این امر شرایط بهتری برای بهره‌مندی آحاد مردم به‌ویژه در نقاط دورافتاده و محروم فراهم می‌کند. بنابراین فعالیت در بخش معدن و توجه به ایجاد ارزش‌افزوده، منجر به توسعه اشتغال و زیرمجموعه‌های معدن در کشور می‌شود و در رشد تولید ناخالص داخلی به‌طور چشمگیری موثر واقع خواهد شد. دیگر مزیت نسبی این بخش، تاثیر بسزایی است که در رشد اشتغال می‌تواند داشته باشد. در نتیجه اگر نگاه ما به این ثروت عمیق‌تر باشد شاهد توسعه همه‌جانبه، متوازن و پایدار در کشور خواهیم بود.


فعالیت هلدینگ شما در رشد معدن بیشتر در چه زمینه‌هایی بوده است؟
همچنان که از نام شرکت مشخص است، ماموریت شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات سرمایه‌گذاری و توسعه بخش معدن در کشور است. از زمانی که این شرکت راه‌اندازی شده سعی کرده‌ایم به‌دنبال تکمیل زنجیره تولید و رشد بخش‌های پایین‌دستی هم برویم و با قابلیت‌ها و هم‌افزایی‌هایی که در طول زنجیره به وجود می‌آید، خود دست به تولید محصولات مختلف بزنیم. مجموعه‌های چادرملو، گل‌گهر، گهرزمین و صبانور ازجمله شرکت‌های بزرگ این هلدینگ هستند که در بخش‌های مختلف اکتشاف، استخراج، فرآوری و تولید ورود پیدا کرده‌اند.
همچنین هلدینگ توسعه معادن و فلزات در شرکت‌هایی مانند فولاد ارفع و مجتمع فولاد خراسان که فاقد معدن هستند و زمینه فعالیت‌شان تولید فولاد است، سرمایه‌گذاری کرده است. در بخش مس و تولید کک متالورژی از زغال‌سنگ هم سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی داشته‌ایم.

چه راهبردهایی برای آینده در نظر دارید؟
ازجمله راهبردهای هلدینگ سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات که در چند سال اخیر سراغ آن رفته‌ایم این است که خود را به سرمایه‌گذاری در حوزه آهن و مس محدود نکنیم و روی فلزات دیگر مثل سرب و روی هم کار کنیم. در همین راستا سعی کردیم پهنه بگیریم و دست به اکتشاف بزنیم. همچنین در بخش انرژی به‌طور مستقل ورود و شرکت پویا انرژی را راه‌اندازی کرده‌ایم. درحال‌حاضر این شرکت نیروگاه‌های سمنان و شاهرود را در اختیار دارد و حدود ۶۵۰ مگاوات برق در کشور تولید می‌کند. در آینده‌ای نزدیک در زمینه تامین انرژی به‌دنبال آن هستیم که به مرز ۱۵۰۰ مگاوات برسیم؛ می‌دانید که برق برای صنعت ما یک امر زیربنایی و حیاتی است. همچنین این هلدینگ در زمینه اقدامات زیرساختی دیگری از قبیل تشکیل کنسرسیوم بزرگ اکتشافی در کشور، ارتباط صنعت با دانشگاه، انتقال آب خلیج‌فارس به کویر مرکزی ایران و نیز ساخت بزرگ‌ترین اسکله تخصصی حمل‌ونقل معدنی و فولادی در بندر شهید رجایی وارد شده است. علاوه بر افزایش کارآیی و بهره‌وری سرمایه‌گذاری‌های مجموعه خود به دنبال آن هستیم تا نیازهای بلندمدت صنعت و معدن را در ابعاد ملی و فراشرکتی تامین کنیم.'

در سند چشم‌انداز خود اعلام کرده‌اید قصد دارید در سال ۱۴۰۰ به یکی از شرکت‌های برتر سرمایه‌گذاری در منطقه خاورمیانه تبدیل شوید، چه اقدام‌هایی برای رسیدن به این هدف بزرگ انجام داده‌اید؟
تا پیش از دور جدید تحریم‌ها و خروج یکجانبه امریکا از برجام، برای پیشبرد چشم‌اندازمان با کشورهای منطقه و شرکت‌های بزرگ در حال مذاکره بودیم و قصد توسعه در بخش معدن را داشتیم. به‌طور مثال می‌توان به مذاکرات با کشورهای امارات، استرالیا و ایتالیا اشاره کرد که در حوزه‌های زیرساختی و حمل‌ونقل انجام شد و با تعامل و همکاری خوبی که با ما داشتند، اقدام‌های مهمی در حال انجام بود. اما با شروع دور جدید تحریم‌ها و تحولاتی که رقم خورد، شرکت‌های خارجی باوجود علاقه‌ای که به همکاری با ایران داشتند، زیر فشار قرار گرفتند و سرمایه‌گذاری‌ها و همکاری‌های فی‌مابین به حالت تعلیق درآمد. در مجموع با تحریم‌های امریکا فضای همکاری بین‌المللی آسیب دید و ادامه کار ما با مشکل روبه‌رو شد. قصد داشتیم در عرصه بین‌المللی صنعت و معدن حضور داشته باشیم اما با تحریم‌ها فضای بین‌المللی تا حد زیادی بسته شد. حتی بعضی از شرکت‌های زیرمجموعه، در غرب استرالیا معدن هم خریده بودند تا بتوانیم کنسانتره سنگ‌آهن را وارد کشور کنیم و مواد اولیه لازم در راستای تولید ۵۵ میلیون تن فولاد براساس برنامه‌های بالادستی را تأمین کنیم، اما مسیر چشم‌اندازی که پیش‌بینی کرده بودیم با مشکلاتی روبه‌رو شد. البته برای رسیدن به هدف‌مان تلاش کردیم و در داخل تمهیداتی را در نظر گرفتیم تا بتوانیم وزن خود را طوری بالا ببریم که اثر تحریم‌ها را کاهش دهیم و خوشبختانه توفیقات خوبی هم حاصل شده است.


به‌طور خاص می‌شود از توانمندی‌ها صحبت کنید؟
ما در کشور توانمندی‌های زیادی داریم که باید بر آن تمرکز کنیم، به‌طور مثال توده سنگ‌آهنی که در گهرزمین وجود دارد حدود ۶۳۰ میلیون تن است که در خاورمیانه از حیث تمرکز ذخایر در معدن بی‌نظیر است. از آن مهم‌تر، توان تخصصی و ظرفیت تجربی و علمی بسیار بالایی در کشور داریم؛ بنابراین سعی کرده‌ایم در داخل اقدام‌هایی را انجام دهیم تا از دنیا عقب نمانیم و در اثر تحریم‌ها فعالیت‌مان محدود نشود. در این روند فعالیت خود را در رشد بومی‌سازی و تقویت مراکز دانش‌بنیان و ارتباط با دانشگاه‌ها و مجموعه‌های توانمند افزایش داده‌ایم تا از توان پروژه‌های‌مان کاسته نشود؛ بنابراین باوجود تحریم‌ها سعی کردیم روبه‌جلو و توسعه‌محور پیش برویم.


چاپ