فولاد

افزایش تولید فولاد و رویای ورود به بازارهای جهانی

کتایون ملکی - گروه معدن: صنعت فولاد با تاثیرگذاری قوی بر اقتصاد جزو صنایع مادر و مهم در هر کشوری محسوب می‌شود، به همین دلیل کشورهای پیشرفته امروز تلاش می‌کنند تا تولید و سرانه مصرف این فلز را افزایش دهند.

در این میان کشور چین گوی سبقت در تولید فولاد را از سایر کشورها ربوده و در جایگاه نخست تولید فولاد در جهان ایستاده است. کشور ما نیز در سال‌های اخیر با تعریف طرح‌های توسعه‌ای در صنعت فولاد تلاش کرده است تا سال ۱۴۰۴ به میزان تولید ۵۵ میلیون تن فولاد دست پیدا کند. البته در کنار برخی عقب‌ماندگی‌ها از برنامه اقدامات موثر دیگر برای تحقق این رقم انجام شده است. انجمن جهانی فولاد در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرده است، ایران در سال ۲۰۱۴م، ۱۶ میلیون و ۳۳۱ هزار تن فولاد خام تولید کرد که در مقایسه با میزان تولید فولاد سال ۲۰۱۳م (۱۵ میلیون و ۴۲۲ هزار تن)، ۵/۹ درصد رشد نشان می‌دهد.
با افزایش ۵/۹ درصدی تولید فولاد در کشور، ایران توانست با یک پله صعود در جایگاه چهاردهم تولیدکنندگان فولاد جهان قرار گیرد. طبق گزارش انجمن جهانی فولاد، بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان در این مدت، چین با تولید ۸۲۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تن بوده که نسبت به میزان تولید سال گذشته میلادی، ۰/۹ درصد رشد داشته است.
حال با توجه به افزایش تولید فولاد در سایر کشورها و هدف‌گذاری ایران برای تولید ۵۵ میلیون تن فولاد، بدون شک رقابت در بازارهای بین‌المللی برای تولیدکنندگان ایرانی کمی دشوار خواهد بود. به گفته برخی از فعالان فولادی، برای موفقیت در بازارهای صادراتی باید از امروز برنامه‌ریزی‌های لازم در دستور کار قرار گیرد.

 

برنامه‌ریزی برای حضور در بازارهای بین‌المللی
بازار فولاد ایران سال گذشته به دلیل رکود در بازار مسکن و کاهش بودجه پروژه‌های عمرانی با کاهش تقاضا مواجه شد. گرچه در این میان دولت با آزادسازی صادرات شمش فولاد و محصولات فولادی سعی بر فعال‌سازی این بازار داشت اما به گفته فعالان این حوزه آزادسازی صادرات نیز نتوانست تاثیری بر رونق بازار داشته باشد. درپی کاهش تقاضا در بازار داخلی و افزایش مازاد تولید تنها راه افزایش سود اقتصادی این شرکت‌ها صادرات و فروش در بازارهای بین‌المللی است.
 از سویی دیگر این نگرانی وجود دارد که با افزایش ظرفیت تولید تا سال ۱۴۰۴ و تامین نیاز داخلی، شاید محصولات فولادی نتوانند آن‌طور که باید از بازارهای جهانی سهمی داشته باشند. برخی از فعالان حوزه فولاد معتقدند در برنامه چشم‌انداز ۲۰ ساله تنها افزایش تولید فولاد تا سقف ۵۵میلیون تن در نظر گرفته شده است و نیاز است برنامه‌ای برای توسعه و ورود به بازارهای جدید در نظر گرفته شود چراکه موفقیت صنعت فولاد بسته به حضور در بازارهای جهانی و صادرات آن است.
عضو هیات‌مدیره خانه معدن ایران درباره برنامه‌ریزی برای حضور در بازارهای جهانی به صمت گفت: برنامه‌ریزی برای ورود به بازارهای جهانی باید در استراتژی‌ها و سیاستگذاری‌های کلان دیده شود. امروز برای افزایش تولید فولاد در سند چشم‌انداز اهدافی در نظر گرفته شده که دستیابی به تمامی آنها نیازمند برنامه‌ریزی و تدوین استراتژی است.
جعفر صادقی‌پناه اظهار کرد: در تمامی کشورهای دنیا وقتی سیاست‌ها مشخص می‌شود راهکارهای تحقق آنها نیز مشخص می‌شود. بازاریابی و ورود به بازارهای صادراتی نیز در بخش راهکارها دسته‌بندی می‌شود. از این رو برای موفقیت در بازارهای بین‌المللی علاوه‌بر بازاریابی مناسب باید میزان مصرف کشورهای هدف و محصول موردنیاز آنها مورد بررسی و مطالعه قرار بگیرد تا بتوانیم برنامه خوبی برای آینده ارائه دهیم. از سوی دیگر باید تولیدکنندگان منطقه را به خوبی بشناسیم تا بتوانیم جایگاه خوبی را در بازار جهانی به‌دست آوریم.

 

فعالیت در بازارهای منطقه
افزایش ساخت‌وساز در کشور عراق و همچنین افغانستان منجربه رونق بازار صادراتی فولاد ایران شده است، اما این رونق تنها به بازارهای موجود در منطقه ختم می‌شود و محصولات فولادی ایران حضور کمرنگی در بازارهای اروپایی دارند. از سوی دیگر افزایش درگیری در کشورهای عراق و افغانستان منجربه کاهش تمایل سرمایه‌گذاران برای حضور در بازارهای منطقه شده است، در نتیجه باید اقدامات لازم برای ورود به بازارهای اروپایی نیز به مرحله اجرا برسد.
صادقی‌پناه درباره بازارهای موجود در منطقه اظهار کرد: نباید بازارهای صادراتی ما به بازارهای موجود در عراق و افغانستان محدود شود. تولیدکنندگان ما می‌توانند با مطالعه دقیق و بررسی نیاز روز به بازار کشورهای آسیایی ورود کنند. زمانی که مزیت‌های رقابتی مواد معدنی در اختیار تولیدکنندگان ما قرار دارد باید به دنبال توسعه بازارهای صادراتی باشیم، تنها در این صورت است که می‌توان معدن را جایگزین نفت کرد.

 

ورود نگاه صادراتی به صنعت فولادی
مدیرعامل شرکت فولاد مبارکه اصفهان نیز درباره تولید مازاد در صنعت فولاد در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: بدون شک با اجرای برنامه‌های افزایش تولید در افق ۱۴۰۴ بخشی از محصولات تولیدی که مازاد نیاز مصرف داخلی است باید وارد بازارهای صادراتی شود. درحال‌حاضر با توجه به اینکه برخی از طرح‌ها و پروژه‌ها به‌طور کامل فعال نشده‌اند، ۱ تا ۲ میلیون تن از فولاد و محصولات فولادی صادر می‌شوند، در نتیجه باید برای صادرات برنامه‌ریزی دقیقی انجام شود.
بهرام سبحانی تصریح کرد: درحال‌حاضر افزایش تولید در صنعت فولاد در قالب برنامه است و برای بازاریابی فروش محصولات باید منتظر اجرای طرح‌های توسعه‌ای و نوع محصول تولید شده در کارخانه‌ها باشیم، اما نباید فراموش کنیم که در تمامی مراحل اجرا طرح‌ها و تولید محصولات باید نگاه صادرات محور حاکم باشد. در واقع یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که باید در صادرات فولاد و محصولات فولادی در نظر گرفته شود، مکان‌یابی مناسب برای اجرای پروژه‌هاست. کارخانه‌های تولید فولاد و محصولات فولادی باید دسترسی آسانی به بازارهای صادراتی داشته باشند تا هزینه حمل‌ونقل آنها کاهش پیدا کند.

 

تحریم، اصلی‌ترین مانع برای ورود به بازارهای اروپایی
سبحانی همچنین درباره موانع موجود بر سر راه ورود فولاد ایران به بازارهای صادراتی اروپا افزود: متاسفانه مطرح شدن تحریم‌ها علیه کشور منجربه محدود شدن بازارهای صادراتی محصولات فولادی شد. با وضع تحریم علیه کشور برخی از کشورهای اروپایی نمی‌توانستند از ایران واردات داشته باشند. از سوی دیگر تحریم‌ها با ایجاد مشکل در نقل‌وانتقال پول باعث کاهش صادرات به کشورهای اروپایی شد.
وی ادامه داد: اما تنها مشکل در صادرات محصولات فولادی به بحث تحریم‌ها محدود نمی‌شود، نبود برخی زیرساخت‌ها می‌تواند در صادرات مشکلاتی را ایجاد کند. به عنوان مثال، برای موفقیت در صادرات باید اسکله‌های صادراتی را مجهز کنیم. البته ناگفته نماند که برای برنامه‌ریزی در صادرات باید برنامه‌های افزایش تولید به مرحله اجرایی برسد.

 

دامپینگ چین و تاثیر بر صادرات ایران
در ماه‌های اخیر دامپینگ چین آسیب جدی به برخی از صادرکنندگان فولاد در بازارهای جهانی وارد کرد. ادامه این موضوع می‌تواند در فروش محصولات فولادی کشور نیز مشکل ایجاد کند.
مدیرعامل شرکت فولاد مبارکه اصفهان درباره تاثیر دامپینگ بر بازار صادراتی ایران بیان کرد: دامپینگ چین در بازار صادراتی یک چالش است. چین با کاهش قیمت وارد بازار شده است و اگر ما خواهان حضور در بازارهای صادراتی هستیم باید بتوانیم با چین رقابت کنیم. در کشورمان فولاد مطابق استانداردهای جهانی و اروپایی تولید می‌شود، از سوی دیگر استفاده از سنگ آهن منجر به تولید فولاد مرغوب‌تر می‌شود که در جذب بازار موثر است، اما قیمت تمام‌شده ما با توجه به قیمت بالای سنگ‌آهن در داخل نسبت به قیمت‌های جهانی و بالا بودن قیمت انرژی، گران خواهد بود و همین موضوع می‌تواند بر رقابت ما با سایر کشورها تاثیرگذار باشد.


چاپ