نگاهی به صنعت فولاد ترکیه

الهام آبایی - گروه معدن: براساس آخرین آمار سالانه انجمن جهانی فولاد، ایران با تولید ۱۵/۴میلیون تن فولاد خام در سال ۲۰۱۳ میلادی در جایگاه پانزدهم تولیدکنندگان فولاد جهان قرار گرفت. ایران در حالی به رتبه پانزدهم قناعت کرده است که ترکیه در همین بازه زمانی با تولید ۳۴/۷ میلیون تن فولاد، رتبه هشتم را در تولید فولاد خام از آن خود کرد.

هرچند ترکیه از منابع سنگ‌آهن و همچنین سوخت‌های فسیلی ارزانی برخوردار نیست اما توانسته است با اتکا به تامین قراضه به اهداف خود در حوزه تولید فولاد خام دست یابد. نکته جالب توجه اینجاست که ترکیه بخش عمده‌ای از قراضه مورد نیاز خود را از طریق واردات از کشورهای اروپایی تامین می‌کند و بدین منظور ناچار به پرداخت هزینه‌های سنگین حمل‌ونقل است.
در همین حال، ایران با وجود برخورداری از ذخایر سنگ‌آهن، در اختیار داشتن سوخت فسیلی ارزان به نسبت سایر تولیدکنندگان و خیل عظیمی از نیروی انسانی آمده به کار، هنوز نتوانسته است به اهداف خود در حوزه تولید فولاد خام رنگ و بوی عمل ببخشد. براساس افق چشم‌انداز ۲۰ساله کشور، ایران باید تا سال ۱۴۰۴ به ظرفیت تولید ۵۵ میلیون تن فولاد خام دست یابد و تاکنون تنها توانسته است ظرفیت ۲۰میلیون تنی فولاد را محقق کند. هرچند طرح‌های متعددی نیز در راستای افزایش ظرفیت تولید فولاد تعریف شد اما بخش اعظمی از این طرح‌ها با گذشت سال‌ها نه‌تنها به تولید نرسیده‌اند، بلکه توجیه فنی و اقتصادی خود را نیز از دست داده‌اند که از آن جمله می‌توان به ۸ طرح فولادی اشاره کرد. ۸ طرح فولادی که بعدها با واگذاری یکی از این ۸ طرح، به ۷ طرح فولادی معروف شد، با ظرفیت تولید متوسط ۱میلیون تن قرار بود ۸ میلیون تن به ظرفیت تولید فولاد کشور بیفزاید که متاسفانه این امر هنوز محقق نشده است.
اما گره کور صنعت فولاد کجاست؟ چه عواملی باعث شده است تا ترکیه بدون در اختیار داشتن منابع و ذخایر کافی به تولیدی بیش از ۲برابر ایران دست یابد؟
یکی از اعضای هیات‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در همین ارتباط گفت: علت اصلی محقق نشدن اهداف تعریف شده در بخش فولاد را می‌توان در سوءمدیریت حاکم بر این بخش جست‌وجو کرد.

 


سیدرضا شهرستانی در گفت‌وگو با خبرنگار صمت با بیان این مطلب تصریح کرد: متاسفانه چه دولت و چه بخش خصوصی اهداف حوزه تولید فولاد را آرمان‌گرایانه تعریف می‌کنند و انطباق نداشتن اهداف با قابلیت‌های موجود از مهم‌ترین علل دست نیافتن به آنهاست.
وی با بیان اینکه برنامه‌ریزی صحیح، خسارت‌های متعددی را به صنعت فولاد وارد می‌کند، اظهار کرد: زمان‌بندی‌های تعریف‌شده برای رشد تولید فولاد و دستیابی به ظرفیت تولید ۵۵ میلیون تنی در افق چشم‌انداز ۲۰ساله کشور با توان و امکانات موجود منطبق نیست و این شتابزدگی در افزایش تولید، نه‌تنها در عمل به رشد تولید فولاد منجر نمی‌شود، بلکه دولت را با طرح‌های متعددی مواجه می‌کند که به‌دلیل نداشتن توجیه فنی و اقتصادی کافی، هزینه‌های سرباری را نیز برای صنعت فولاد به همراه می‌آورد. شهرستانی به ۷ طرح فولادی اشاره کرد و افزود: این طرح‌ها نیز در راستای افزایش ظرفیت تولید فولاد تعریف شدند اما اکنون بیش از ۵ سال است که در رکود به‌سر می‌برند و با وجود صرف هزینه‌های میلیاردی هنوز گرمی بر تولید فولاد کشور نیفزوده‌اند.
وی در ادامه به مقایسه ایران و ترکیه در عرصه تولید فولاد خام پرداخت و اظهار کرد: از رموز موفقیت ترکیه شناسایی قابلیت‌ها و ظرفیت‌های موجود و برنامه‌ریزی به صورت اهداف کوتاه‌مدت است. شهرستانی رشد تولید فولاد ترکیه را مصداق حرکت آهسته و پیوسته دانست و افزود: ترکیه هیچ‌گاه به‌دنبال این نبود که ره صدساله را یک شبه بپیماید و همین امر باعث شد تا با برنامه‌ریزی منطبق بر قابلیت‌های موجود، روال منطقی را در رشد تولید فولاد پشت‌سر بگذارد. وی تصریح کرد: برنامه‌ریزی‌های کوتاه‌مدت برای افزایش تولید، به تولیدکننده کمک می‌کند تا به مرور زمان چرخه تولید را تکمیل کند. به این ترتیب جذب محصولات در بازار، تامین زیرساخت‌های حمل‌ونقل، مواد اولیه و ماشین‌آلات روال منطقی را طی می‌کنند.
شهرستانی افزود: «تحقق اهداف کوتاه‌مدت به تولیدکننده تجربه و جرات می‌دهد و به این ترتیب تولیدکننده با انگیزه بیشتری اقدام به افزایش ظرفیت و توسعه فعالیت‌های خود می‌کند.
وی با بیان اینکه هنوز به خودباوری در عرصه تولید ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی نرسیده‌ایم، اظهار کرد: در حالی برای تامین و راه‌اندازی تاسیسات فولاد به کشورهای خارجی وابسته‌ایم که تقویت سازندگان ماشین‌آلات صنعتی و دستیابی به تولید داخل، می‌تواند هزینه‌ها را تا یک‌سوم کاهش دهد.

 


این عضو هیات‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد افزود: باید از توان و تخصص بخش خصوصی برای پر کردن خلأهای موجود در چرخه تولید فولاد بهره گرفت. تکمیل چرخه تولید به عهده یک فرد نیست و باید با همکاری تمامی بخش‌ها صورت گیرد. این در حالی است که در حال حاضر انطباق کافی میان بخش‌های مختلف تولید وجود ندارد و همین امر به وجود خلأهای متعدد در چرخه تولید فولاد دامن زده است. صحبت‌های شهرستانی درخصوص انطباق نداشتن بخش‌های مختلف تولید فولاد، در حالی مطرح می‌شود که شکاف بسیاری میان میزان تولید فولاد خام و کارخانه‌های فعال در عرصه نورد و مقاطع فولادی وجود دارد. همین امر سبب شده است تا بسیاری از فعالان بخش خصوصی با مشکل کمبود ماده اولیه مواجه شوند و با میزانی بسیار پایین‌تر از ظرفیت حقیقی خود به تولید بپردازند.
دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد نیز با تایید سخنان شهرستانی معتقد است، انطباق کافی میان بخش‌های مختلف چرخه تولید فولاد وجود ندارد و همین امر تولیدکننده را با چالش‌های متعددی مواجه کرده است.
رسول خلیفه‌سلطانی در گفت‌وگو با خبرنگار صمت با اشاره به وضعیت بازار مقاطع فولادی، تصریح کرد: مشکل تنها تامین ماده اولیه نیست. منطبق نبوده بازار و تولید باعث شده است تا توازن عرضه و تقاضای فولاد از بین برود و شاهد رکود در بازار باشیم. وی افزود: با توقف ساخت‌وسازها و طرح‌های عمرانی، میزان مصرف مقاطع فولادی نیز کاهش یافته است که این امر تولیدکننده را با مشکل مواجه می‌کند. دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد رشد تولید این فلز را در سال‌جاری ۷ درصد پیش‌بینی کرد و افزود: تنها رشد تولید فولاد کافی نیست بلکه باید برنامه‌ای هم برای محل مصرف و تقاضای فولاد وجود داشته باشد.
خلیفه سلطانی به وضعیت بازار جهانی فولاد اشاره و تصریح کرد: بازار جهانی فولاد نیز دچار رکود شده و همین امر صادرات مواد اولیه تولید فولاد نظیر سنگ‌آهن را نیز تحت‌تاثیر قرار داده است. صنعت فولاد امروز مسیری را تا دستیابی به ظرفیت تولید ۵۵میلیون تنی پیش‌رو دارد که وضعیت جهانی این فلز نیز نابسامان است و دیگر دوران طلایی فولاد جهان به پایان رسیده است. حال باید دید آیا صنعت فولاد ایران قادر خواهد بود مسیر تولید را به گونه‌ای هموار کند که تا افق ۱۴۰۴ به ظرفیت تولید ۵۵میلیون تنی دست یابد.


چاپ