کارشناسان در گفت‌وگو با صمت:

پروژه انتقال آب خلیج‌فارس یک افتخار ملی است

ایران طبق مختصات جغرافیایی، در منطقه‌ خشک جهان ایستاده و مسئله مهم تامین آب که امروزه اغلب کشورها با آن دست به گریبان هستند، یک بحران برای کشور تلقی می‌شود.

بنابر آمارهای بین‌المللی، صنایع و کشاورزی سردمداران استفاده از آب در جهان بوده و مصارف عمومی و آب شهری تنها بخش کوچکی از مصرف آب را تشکیل می‌دهد. همچنین لازم به توجه است که برای توسعه و پیشرفت صنعت، به‌ویژه در حوزه معدن و صنایع وابسته به آن، آب از الزامات بوده و نمی‌توان جایگزینی برای آن پیدا کرد. در کشور ما معادن و صنایع معدنی مهم و بزرگ نبض بخش معدنی ایران محسوب می‌شوند. تا مدتی پیش این صنایع‌ سفره‌های آب زیرزمینی را یکی از منابع تامین آب قرار داده بودند. به علت دوری این نواحی از دریا، راه دیگری برای جایگزین منابع آب زیرزمینی به نظر نمی‌رسید‌ اما پروژه انتقال آب از خلیج‌فارس به فلات مرکزی، بارقه‌های امید را در جهت استفاده بهینه از منابع آبی کشور برای صنایع معدنی ایجاد کرد. از این رو، درباره مزایای این طرح برای بخش معدن و صنایع معدنی در کشور و همچنین ابعاد این پروژه، صمت با کارشناسان و فعالان معدنی و صنایع وابسته به آن گفت‌وگو کرده است که در ادامه می‌خوانید:

اهمیت پروژه انتقال آب

با توجه به کاهش درآمد‌های نفتی، دولت تلاش کرده تا از خام‌فروشی جلوگیری کند و در جهت توسعه معادن و صنایع معدنی گام بردارد. اما در این میان، بحران آب‌ ‌‌کشور‌ مانع از رشد معادن و صنایع معدنی که در فلات مرکزی هستند، شده است. ‌

مهدی کرباسیان، مدیرعامل و رئیس هیات‌مدیره پیشین ایمیدرو درباره اهمیت پروژه تامین آب معادن و صنایع معدنی ‌به صمت گفت: در کشور ما معادن متعدد زیادی وجود دارد اما باید اذعان کرد که شمار معادن بزرگ، محدود است. اغلب این معادن در استان‌های کرمان و یزد واقع شده و این منطقه جزو نواحی خشک و کم‌آب محسوب می‌شود. بنابراین تامین آب در اولویت اقدامات توسعه‌ای دولت برای معادن و صنایع معدنی قرار گرفت. آب، مایه حیات ۳ شرکت بزرگ معدنی است و با کاهش منابع آبی کشور، راهکار مناسبی غیر از انتقال آب از خلیج‌فارس وجود ندارد. بنابراین توجه به این پروژه می‌تواند ارزش افزوده گسترده و مهمی برای کشور به ارمغان آورد.

جهت‌گیری‌های تامین‌ آب

کرباسیان درباره دلایل مخالفت برخی با موضوع انتقال آب از خلیج‌فارس به فلات مرکزی گفت: درباره این پروژه، دو جهت‌گیری پیش رو است. عده‌ای معتقدند مکان کارخانجات صنایع معدنی باید تغییر کنند و کنار منابع آبی قرار گیرند تا ضمن تامین آب، حمل‌و‌نقل و ارتباطات بین‌المللی با سهولت بیشتری صورت گیرد. جهت‌گیری دیگر آن است که کارخانه‌ها باید در کنار معادن قرار گیرند تا هزینه تمام‌شده حمل‌ونقل کاهش یابد به همین جهت نمی‌توان آنها را به نزدیکی منابع آبی منتقل کرد. وی در ادامه سخنان خود به استفاده کشورهای همسایه از منابع آبی خلیج‌فارس اشاره کرد و گفت: همچنین شایان توجه است که سال‌هاست کشورهای حوزه خلیج‌فارس از جمله امارات متحده عربی، عربستان، کویت و قطر مدت‌هاست از آب خلیج‌فارس برای تامین آب آشامیدنی و مصارف صنعتی خود استفاده می‌کنند. بنابراین مناسب به نظر می‌رسد تا کشور ما نیز از این منابع آبی استفاده لازم را در جهت توسعه بخش معدن و صنایع معدنی به کار گیرد.

ظرفیت پروژه

احمد مراد علیزاده، مدیرعامل پیشین شرکت ملی صنایع مس ایران‌ به زوایای پروژه انتقال آب خلیج‌فارس اشاره و در گفت‌وگو با صمت ‌عنوان کرد: براساس مطالعات انجام‌شده درباره مسیر انتقال آب، امکان انتقال ۳ خط لوله از این مسیر وجود دارد. امکان افزایش ظرفیت در آینده هم فراهم است. ظرفیت انتقال این خط لوله برابر ۲۰۰ میلیون متر‌مکعب در سال است. قرار است ۳ آب‌شیرین‌کن هم در بندرعباس احداث شود که یکی از آنها درحال‌حاضر ایجاد شده و به بهره‌برداری رسیده است.

وی در ادامه به ظرفیت آب‌شیرین‌کن‌ در حال فعالیت نیز اشاره کرد و گفت: این آب‌شیرین‌کن اکنون ظرفیت تامین ۲۰۰ هزار متر‌مکعب آب شیرین را به صورت روزانه دارد؛ یعنی انتظار می‌رود سالانه حدود ۶۰ میلیون مترمکعب آب را تامین کند. این مقدار آب نیاز فعلی مجموعه گل‌گهر و پروژه‌های وابسته به آن را تامین خواهد کرد. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد اگر بحران آب در منطقه افزایش یابد، امکان ایجاد آب‌شیرین‌کن و خطوط جدید انتقال برای کشور وجود دارد تا بتوانیم صدمه ناشی از این بحران را کاهش دهیم. در‌واقع زیرساخت اولیه برای شیرین‌سازی و انتقال یک میلیون مترمکعب آب در روز فراهم شده است.

رفع بحران کم‌آبی

مراد علیزاده در ادامه به روند قانونی طی‌شده از سوی متولیان این پروژه و دستاورد‌هایی که برای بخش معدن و صنایع وابسته به آن در ادامه خواهد داشت اشاره کرد و گفت: علاوه‌بر این، باید تاکید کرد که برای احداث خط انتقال آب از بندرعباس تا یزد، یک مسیر ۹۰۰ کیلومتری به تملک این پروژه درآمده و مشکلات مربوط به همه نهادهای دولتی و حاکمیتی برطرف شده است. بنابراین، سازمان‌ها و شرکت‌های خصوصی می‌توانند برای تامین آب مورد‌نیاز خود در اجرای این پروژه مشارکت کرده و از این ظرفیت برای توسعه مناطق مرکزی کشور بهره‌برداری کنند. وی در ادامه افزود: توجه به این نکته ضروری است که آب‌شیرین‌کن صنعت جدید نبوده و از سال‌های گذشته در ایران نیز استفاده شده است. البته تاکنون هیچ آب‌شیرین‌کن بزرگی در کشور وجود نداشته است. این در حالی است که سالانه بیش از ۶ میلیارد متر‌‌مکعب از آب خلیج‌فارس از سوی سایر کشورهای منطقه برداشت می‌شود.

 براساس مطالعات انجام‌شده، امکان برداشت تا ۱۲ میلیارد متر‌مکعب آب از این دریا وجود دارد؛ یعنی باید اقرار کرد که ایران تاکنون در بهره‌برداری از این منبع آب، عقب مانده است. از این رو، باید از فرصتی که داریم نهایت بهره را ببریم. وی ادامه داد: باید خاطرنشان کرد که دینامیک آب خلیج‌فارس از شمال به جنوب است و ما به لحاظ اقلیمی، محدودیتی در برداشت آب از این منبع مهم نداریم. بنابراین باید از این ظرفیت بهره‌ گرفت تا از یک سو بحران کم‌آبی کشور برطرف و از سوی دیگر امکان توسعه نیز فراهم شود.

 تامین آب تمام‌ صنایع

مدیرعامل پیشین شرکت ملی صنایع مس ایران‌ به مزیت‌های پروژه انتقال آب خلیج‌فارس اشاره کرد و گفت: آب تنها برای تامین نیاز معادن و صنایع معدنی به استان کرمان منتقل نمی‌شود. در‌واقع ‌‌این آب می‌تواند نیاز سایر صنایع از جمله صنایع کوچک را هم تامین کند. با توجه به رشد کشاورزی مدرن در آینده امکان استفاده از این آب برای مصارف کشاورزی هم وجود دارد. وی در ادامه افزود: علاوه‌بر این باید تاکید کرد بیشترین اهمیت آب در حفظ زندگی بشر است. این خط انتقال باید برای تامین نیاز آشامیدنی مناطق جنوب شرقی کشور احداث می‌شد. وی در ادامه انتقال آب از خلیج‌فارس را مزیت دانسته و گفت: جابه‌جایی آب از سرشاخه‌های داخل کشور به عبارتی انتقال داخلی آب، ارزش افزوده‌ای به آب کشور اضافه نمی‌کرد. مهم استفاده از حوزه‌های بیرونی است که به آب کشور افزوده شود چراکه این اقدام به معنای ایجاد فرصت برای استفاده آیندگان از آب است.

تاثیرگذاری بر توسعه استان‌های مرکزی

مراد علیزاده تامین آب صنایع را اقدامی مثبت در جهت توسعه استان‌ها دانست و گفت: با آغاز به کار این پروژه، به دلیل بکارگیری افراد مختلف در بخش‌های فنی، تعمیرات و... به نظر می‌رسد اشتغالزایی مطلوبی در این استان‌ها ایجاد شود. علاوه بر آن باید خاطر‌نشان کرد که شرکت‌های گل‌گهر، چادرملو و مس ظرفیت خوبی برای توسعه دارند و تنها محدودیت برای این صنایع تامین آب است. بنابراین با پروژه انتقال آب خلیج‌فارس، محدودیت آنها تا حدودی برطرف خواهد شد. وی در ادامه افزود: آب در توسعه همه‌جانبه استان‌های کرمان و یزد موثر است. در پرتو انتقال آب و نظر به گستردگی جغرافیایی و ظرفیت‌های پیدا و پنهانی که در منطقه جنوب شرقی ایران وجود دارد، امکان توسعه و ایجاد شهرهای نوین در آینده فراهم می‌شود. به‌ویژه که در استان‌های یزد، کرمان، سیستان و بلوچستان معادن کوچک و متوسط متعددی وجود دارد. زمانی که آب صنایع تامین شود، امکان فرآوری این ذخایر و ایجاد ارزش افزوده بیشتر حاصل می‌شود. به عبارتی دیگر شرایط رشد و توسعه این مناطق نیز به صورت همه‌جانبه فراهم خواهد شد.

پروژه منحصر به فرد است

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (‌‌ایمیدرو) به‌عنوان یک سازمان توسعه‌ای، عملکرد بخش معدن و صنایع وابسته به آن را زیر نظر دارد. این سازمان توسعه‌محور، رشد و پیشرفت حوزه معدن و صنایع وابسته به آن را در بخش‌های مختلف رصد کرده و برای تحقق اهداف یادشده همواره در تلاش است.

 پروژه انتقال آب خلیج‌فارس برای تامین آب مورد‌نیاز بخش معدن و صنایع معدنی فلات مرکزی، یکی از اقداماتی است که در جهت توسعه این حوزه به شمار می‌رود. در همین راستا صمت با خداداد غریب‌پور، رئیس پیشین هیات عامل ایمیدرو درباره تاثیر این طرح در رشد و توسعه بخش معدن و صنایع معدنی کشور گفت‌وگو کرد. غریب‌پور درباره اهمیت طرح انتقال آب خلیج‌فارس به فلات مرکزی گفت: تامین آب معادن مس، سنگ‌آهن و صنایع فولادی در استان‌های کرمان، یزد و هرمزگان از اهداف اصلی این پروژه است. با اجرای پروژه تامین آب و انتقال آب خلیج‌فارس، منابع آب زیرزمینی در استان‌های نام‌برده با منابع آبی جدید جایگزین می‌شود. باید اذعان کرد که صیانت از محیط‌زیست و آب‌های زیرزمینی، جزو اهداف اولیه و اصلی این طرح است.

وی در ادامه افزود: توجه به این نکته ضروری است که طرح یادشده از نظر طول، میزان فشار از مشخصات و ویژگی‌های منحصر به فردی برخوردار است. ویژگی‌های گفته‌‌شده، این پروژه را از سایر پروژه‌های مشابهی که تاکنون در سطح بین‌المللی انجام شده مجزا می‌کند. بدون تردید بهره‌برداری از پروژه یادشده در سالی موسوم به جهش تولید، اهمیت ویژه‌ای داشته و تاثیرات زیادی در تحقق طرح‌های توسعه در بخش معدن و صنایع معدنی دارد.

این پروژه افتخار معادن است

رئیس سابق هیات عامل ایمیدرو در زمینه مزایای این پروژه برای کشور و اقتصاد آن گفت: تامین آب از دریاهای آزاد که به واسطه همت شرکت‌های معدنی و صنایع معدنی حاصل می‌شود، گامی نو در مسیر استقلال آبی بخش معدن از منابع آب زیرزمینی و حفظ محیط‌زیست است. شرکت‌های معدنی و صنعتی در قالب یک مدل توسعه‌ای جدید، تامین آب موردنیاز از دریاهای آزاد را اجرایی کرده که اقدامی مهم در توسعه کشور به شمار می‌رود. در‌واقع این پروژه یکی از افتخارات بخش معدن و صنایع معدنی کشور است و باید از تمام بنیان‌گذاران این طرح و مجریان آن قدردانی کرد.

بزرگ‌ترین پروژه تامین آب در کشور

غریب‌پور در ادامه به ابعاد بزرگ و مهم پروژه انتقال آب خلیج‌فارس اشاره کرد و گفت: شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر، شرکت ملی صنایع مس ایران و شرکت معدنی و صنعتی چادرملو به‌عنوان سهامداران اصلی این پروژه توانسته‌اند بزرگ‌ترین پروژه تامین آب کشور را اجرایی کنند. توجه به این نکته ضروری است که مسئله تامین آب در استا‌ن‌های کرمان و یزد چه برای معادن و صنایع چه برای مصارف عمومی و شهری، موضوعی جدی است. بر همین اساس انتظار داریم انتقال آب از خلیج‌فارس به این استان‌ها، زمینه توسعه در حوزه صنعت را برای مناطق یادشده فراهم کند.

 سخن پایانی

بحران آب و استفاده بهینه از منابع آبی در صنایع از مهم‌ترین دغدغه‌های جهان امروز است. به عقیده کارشناسان، انتقال آب خلیج‌فارس به فلات مرکزی یکی از موثر‌ترین راهکارها برای تامین آب بخش معدن و صنایع وابسته به آن است.

 انتظار می‌رود که در سال‌های آینده نیز شاهد این دست طرح‌های توسعه‌ای در کشور باشیم.


چاپ