ریسک نقره پوشش داده می‌شود

جذب نقدینگی سرگردان

نقره به‌عنوان فلزی گرانبها که البته کاربرد صنعتی نیز دارد، مدتی است راهی بازار مشتقه بورس کالای ایران شده و در این مدت نیز معامله‌گران استقبال به‌نسبت مطلوبی از قراردادهای آتی تعریف‌شده برای آن داشته‌اند.

این موضوع آن هم در شرایطی که در این مدت نقره در بازارهای جهانی از روزهای خوش رکوردشکنی قیمتی خود فاصله می‌گیرد و بهای ارز نیز روند حرکتی آرام و عموما کاهشی داشته، بیانگر آن است که جای خالی ابزارهای مالی و گواهی‌های جدید که سرمایه‌گذاران بتوانند بخشی از نقدینگی خود را به آن وارد کنند، چه میزان در بازار کشور حس می‌شود. البته تعریف این قراردادها در عین حال که محملی برای جذب سرمایه است، ابزاری مهم برای پوشش ریسک خریداران مصرفی این فلز گرانبها نیز به‌شمار می‌رود و به این ترتیب، ابزار محور شدن این فلز نقره‌ای به کمک بخش تولید نیز آمده است.

مزایای ابزارمحور شدن نقره

براساس گزارشی از صمت نخستین قرارداد آتی نقره در بورس کالای ایران که در نیمه اسفند سال گذشته آغاز به‌کار کرده بود، به روزهای سررسید خود (روزهای پایانی فروردین) نزدیک می‌شود؛ البته در این میان قرارداد جدیدی نیز برای این فلز گرانبها با سررسید تحویل اردیبهشت تعریف شده که در حال حاضر مورد دادوستد فروشندگان و خریداران قرار می‌گیرد. در هفته گذشته قرارداد آتی نقره با سررسید خرداد نیز به معاملات مشتقه بورس کالا آمد.

عموما قراردادهای آتی در بورس کالای ایران بر مبنای گواهی سپرده کالایی تعریف می‌شوند اما در آغاز به کار قرارداد آتی نقره سنت‌شکنی در این زمینه به وجود آمد و این قرارداد، پیش از راه‌اندازی معاملات گواهی سپرده کالایی آن آغاز به کار کرد. فلزات گرانبها از جمله نقره، بازاری قوی و سیال دارند و تعیین نرخ آنها در بازار داخل همبستگی قوی با نرخ آنها در بازارهای جهانی دارد. داشتن بازار قوی جهانی برای این فلز و تبعیت مستقیم نرخ آن در بازار داخل از قیمت‌های جهانی مواردی هستند که باعث می‌شود تعریف این قراردادها بدون راه‌اندازی گواهی سپرده کالایی آن خلائی در روند معاملات به‌وجود نیاورد.

تعریف قرارداد آتی نقره مزایایی را برای اقتصاد و فعالان این حوزه به همراه دارد؛ از جمله آنکه این نوع معاملات باعث کشف قیمت این فلز در بازاری پیوسته و شفاف می‌شوند، همچنین تعریف قرارداد آتی روی نقره در واقع ابزاری برای پوشش ریسک فعالان این بازار به‌شمار می‌رود و در عین حال، این بازار محلی برای جذب نقدینگی سرگردان جامعه نیز خواهد بود.

نقره در بازار ایران به مصرف تولید زیورآلات، صنایع‌دستی و همچنین کارکردهای صنعتی و آزمایشگاهی می‌رسد؛ راه‌اندازی قرارداد آتی نقره، امکان پوشش ریسک معاملات این محصول را برای این متقاضیان فراهم می‌کند. استفاده از این ابزار، پوشش ریسک به‌ویژه در شرایطی که قیمت‌ها متاثر از هر عاملی، نوسانات متعددی را تجربه می‌کنند، اهمیتی دوچندان دارد. نوسانات قیمت جهانی و تغییرات نرخ ارز دو فاکتور اصلی اثرگذار بر بهای نقره هستند که هر دو فاکتور در یک سال اخیر روزهای پُر تلاطمی را پشت سر گذاشته‌اند و همین موضوع نیز صنایع تکمیلی مصرف‌کننده این فلز را متاثر کرده است. این در حالی است که اگر پیش از این قرارداد آتی روی این فلز تعریف شده بود، امکان پوشش بخشی از ریسک این معاملات به وجود می‌آمد.

علاوه بر فروشندگان و مصرف‌کنندگان نقره، هر فردی با هدف سرمایه‌گذاری می‌تواند وارد معاملات این بخش شود، چراکه قراردادهای آتی بازاری با رقابت کامل هستند، برخلاف بازار فیزیکی که عرضه‌کننده و خریدار، مشخص و محدود است. البته در این بازار تعداد زیادی عرضه‌کننده و خریدار وجود دارد که خریداران نیز لزوما مصرف‌کننده نبوده و هر فردی به قصد سرمایه‌گذاری می‌تواند وارد آن شود. معاملات قرارداد آتی نقره مشمول معافیت مالیاتی بوده و فقط به تحویل فیزیکی آن مالیات ارزش‌افزوده تعلق می‌گیرد. همین معافیت مالیاتی در قراردادهای آتی باعث استقبال بیشتر سرمایه‌گذاران از این ابزار می‌شود.

نوسان زیگزاگی در تالار بازار مشتقه

بررسی جزئی‌تر معاملات قرارداد آتی نقره با سررسید فروردین ۱۴۰۰ بیانگر استقبال مناسب معامله‌گران از این قرارداد در روزهای پس از بازگشایی است، به‌گونه‌ای که می‌توان اظهارکرد نخستین قرارداد آتی این فلز گرانبها موردپذیرش مناسب فعالان این بازار قرار گرفت. البته بازگشایی این نماد مصادف با ورود نقره به جریان کاهشی در بازارهای جهانی شد که همین موضوع نیز بر بازار داخلی آن به‌طور مستقیم اثرگذار بود.

بهای هر قرارداد آتی نقره تحویل فروردین ماه در روز ابتدایی بازگشایی ۲۱ هزار و ۴۰۰ تومان بود که استقبال خوب فعالان بازار از این قرارداد باعث شد در روز ابتدایی بازگشایی ۶۲۰۰ قرارداد مورد دادوستد قرار گیرد و میزان ارزش حجم معاملات این روز افزون بر ۱۳.۵ میلیارد تومان باشد. اگرچه در ادامه نیز این قرارداد با استقبال خوبی روبه‌رو بود اما تجربه این حجم از معامله برای این قرارداد در روزهای بعد تکرار نشد.

هر سررسید قرارداد آتی نقره فقط در چند روز نخست بازگشایی در کانال ۲۰ هزار تومان معامله شد و در ادامه به کانال ۱۹ هزار تومان سقوط کرد. در ادامه هر قرارداد آتی نقره با سررسید فروردین در اغلب روزها در همین کانال قیمتی نوسان داشت.

بهای هر یک از این قراردادها در روز ۱۷ فروردین با کمترین نرخ خود یعنی ۱۹ هزار و ۱۷۹ تومان معامله شد. در حالی در این تاریخ بهای هر قرارداد آتی نقره به کمترین میزان رسید که بهای جهانی آن در حال نوسانی افزایشی نسبت به روزهای پیش‌تر بود. علت این افت بهای هر قرارداد آتی این فلز گرانبها با وجود روند مثبت بهای جهانی را باید در نرخ ارز و انتظارت تورمی کشور جست‌وجو کرد. حدود ۲ هفته پیش، اخباری مبنی بر کاهش تحریم‌ها علیه ایران منتشر شد که گمانه‌زنی‌هایی نسبت به افت نرخ ارز در کشور به وجود آورد؛ این موضوع به سرعت بر بازارها اثرگذار شد و نتیجه آن در تعلیق خرید بسیاری از کالاها به وضوح نمایان بود. این خبر بر بازارهای مشتقه و مالی بورس کالا نیز تاثیر گذاشت و تجربه افت بهای هر قرارداد آتی نقره با نرخ ۱۹ هزار و ۱۷۹ تومان را باید در این پارامتر جست‌وجو کرد.

البته این روند کاهشی در روزهای بعد چندان دوامی نداشت و بهای هر قرارداد آتی نقره وارد مسیر افزایش شد به‌گونه‌ای که بهای تسویه هر قرارداد آتی نقره سررسید فروردین ۱۴۰۰ در روز دوشنبه ۲۲ فروردین به ۱۹ هزار و ۵۰۰ تومان رسید. همچنین بهای تسویه هر قرارداد آتی نقره سررسید اردیبهشت نیز در این روز به ۱۹ هزار و ۷۰۰ تومان رسید. تقویت بازار جهانی این فلز تا ۹ آوریل عامل تقویت قرارداد آتی نقره ظرف روزهای قبل بود. در معاملات ۲۳ فروردین، تعداد فروشندگان قرارداد آتی نقره سررسید فروردین ۲۳ مورد و تعداد خریداران ۳۶ مورد بود؛ این موضوع به این مفهوم است که در این معاملات صف فروش شکل گرفته اما در قرارداد آتی نقره تحویل اردیبهشت تعداد فروشندگان ۱۵۰ و خریداران ۱۴۹ مورد بوده است. این ارقام به این مفهوم است که در معاملات روز دوشنبه ۲۳ فروردین برای قرارداد آتی نقره سررسید فروردین صف فروش به وجود آمده است. در واقع صاحبان این قرارداد با برآورد آنکه فقط یک هفته تا پایان سررسید این قرارداد باقی مانده، از فرصت رشد بهای ایجادشده برای خروج از بازار استفاده کرده‌اند.

۱۲ آوریل که روز نخست بازگشایی بازارهای جهانی بود، نرخ نقره به کانال ۲۴ دلار سقوط کرد. میانگین بهای معامله این فلز در روز بازگشایی هفته یعنی دوشنبه ۱۲ آوریل برابر ۲۴.۸ دلار به ازای هر اونس بود که این موضوع سیگنالی کاهشی برای معاملات مشتقه نقره در بورس کالای ایران داشت و در معاملات روز سه‌شنبه ۲۴ فروردین نیز به سرعت اثرگذار شد. نوسان سریع این بازار با نرخ‌های جهانی بیانگر سیالیت بالای این معاملات است. هر دو قرارداد آتی نقره، نوسانی همراستا دارند، با این وجود بهای قرارداد آتی نقره سررسید اردیبهشت از نرخ قرارداد تحویل فروردین بالاتر است که این موضوعی امری متداول در بازار مشتقه تلقی می‌شود، چراکه عموما قراردادهایی با سررسید دیرتر از سوی معامله‌گرانی مورد استقبال بیشتری قرار می‌گیرند که با هدف سرمایه‌گذاری وارد این بازار می‌شوند.

همچنین در معاملات روز سه‌شنبه در قرارداد آتی نقره، سررسید اردیبهشت صف خرید و در معاملات قرارداد آتی، سررسید فروردین صف فروش به وجود آمد. این موضوع بیانگر آن است که خریداران نقره بر این باورند که بهای این فلز گرانبها به آینده آن در میان‌مدت خوش‌بین بوده؛ بنابراین درصدد خرید اوراق گواهی با سررسید اردیبهشت هستند و افت نرخ به‌وجود آمده در این بازار را به عنوان زمان خرید تلقی کرده‌اند. اما با توجه به نزدیکی به سررسید تحویل نقره در فروردین، دیگر فرصتی برای نوسان‌گیری از این فلز گرانبها باقی نمانده است.

آنچه در بازارهای جهانی می‌گذرد

در ماه‌های اخیر، نقره در بازارهای جهانی روزهای پر نوسانی را طی کرده است و هجوم سرمایه‌گذاران خرد به سمت این فلز گرانبها در روزهای پایانی فوریه ۲۰۲۱ (بهمن و اسفند ۹۹) بهای آن را به ۲۸.۲ دلار به ازای هر اونس رساند. اگرچه این فلز گرانبها در روزهای نخست فوریه امسال تجربه معامله در نرخ ۲۹.۵ دلار به ازای هر اونس را نیز داشت اما معامله این فلز گرانبها در کانال ۲۸ دلار، رقمی قابل تامل برای این فلز به شمار می‌رفت و برخی تحلیلگران نیز نسبت به ریزش قیمت‌ها هشدار داده بودند.

در روز بازگشایی نماد نقره در بازار مشتقه بورس‌کالا در ۱۲ اسفند ۹۹، نقره در بازارهای جهانی قیمتی برابر ۲۶.۷ دلار به ازای هر اونس داشت، در حدود یک ماه و نیم سپری شده از بازگشایی این نماد در بورس کالای ایران، نقره در بازارهای جهانی نوسانات متعدد و اغلب کاهشی را طی کرد، به‌گونه‌ای که در کمترین میزان خود به ۲۴ دلار در روز پایانی ماه مارس رسید. روند حرکتی نقره در بازار جهانی با شروع ماه آوریل معکوس شد و این فلز گرانبها به قیمت ۲۵.۲ دلار نیز در روز پایانی هفته منتهی به جمعه ۹ آوریل (فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۰) نیز رسید که همین موضوع عاملی در راستای تقویت ارزش قراردادهای این فلز در بازار داخل نیز بود. این رشد قیمتی ظرف روزهای نخست ماه آوریل از تضعیف شاخص دلار امریکا طی این روزها سیگنال می‌گرفت.

هر چند انتشار داده‌های اقتصادی ایالات متحده امریکا در روز ۹ آوریل و انتشار شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) در امریکا مربوط به ماه مارس که برخلاف پیش‌بینی ۰.۴ درصدی به رقم یک درصد رسیده بود، تضعیف شاخص دلار را متوقف کرد. در نتیجه بهای فلزات گرانبها از جمله نقره در روز نخست بازگشایی بازار یعنی دوشنبه ۱۲ آوریل افت کرد. اگرچه فدرال رزرو با جدیت حفظ ارزش شاخص دلار را در ایالات متحده امریکا پیگیری می‌کند و این موضوع عاملی در جهت تضعیف کامودیتی‌هاست اما تمامی داده‌های بازار به زیان فلزات نیست.

بسته حمایتی ۳ تریلیون دلاری دولت ایالات متحده امریکا و برنامه‌های دولت جدید این کشور در راستای نوسازی زیرساخت در این کشور و البته تاکید بر استفاده از انرژی‌های سبز می‌تواند میزان تقاضای صنعتی این فلز را افزایش داده و به تقویت جایگاه این فلز در بازارهای جهانی بینجامد. به عقیده بسیاری از تحلیلگران، سال ۲۰۲۱ زمان مناسبی برای فلز نقره خواهد بود و این فلز گرانبها با استقبال سرمایه‌گذاران روبه‌رو خواهد شد. برآورد می‌شود میزان تقاضا برای نقره در جهان، امسال به بیشترین میزان خود در ۸ سال گذشته برسد که همین موضوع نیز می‌تواند عاملی مهم در جهت تقویت قیمتی این بازار باشد.

سخن پایانی

 قراردادهای آتی در بورس کالای ایران بر مبنای گواهی سپرده کالایی تعریف می‌شوند اما در آغاز به کار قرارداد آتی نقره سنت‌شکنی در این زمینه به وجود آمد و این قرارداد، پیش از راه‌اندازی معاملات گواهی سپرده کالایی آن آغاز به کار کرد. داشتن بازار قوی جهانی برای این فلز و تبعیت مستقیم نرخ آن در بازار داخل از قیمت‌های جهانی مواردی هستند که موجب می‌شود تعریف این قراردادها بدون راه‌اندازی گواهی سپرده کالایی آن خللی در روند معاملات به وجود نیاورد.

 


چاپ