در بررسی ارزش شرکت‌های معدنی و فلزی در بازار سرمایه مطرح شد

حباب «ریال» یا «بازار»؟

در ماه‌های گذشته با رونق بازارسرمایه و سرریز شدن بخشی از نقدینگی افسار گسیخته به بازار بورس، شاهد افزایش قابل‌توجه ارزش سهام بخشی از شرکت‌های حوزه معدن و صنایع‌معدنی کشور بودیم. در این میان، گاه اظهارنظرهایی مبنی بر ایجاد حباب ارزشی در شرکت‌های بزرگ بخش معدن و صنایع‌معدنی شنیده می‌شود. به‌ویژه در هفته‌های گذشته و با ریزش یا اصلاح بازار سرمایه این دست انتقادات شدت گرفته است.

انتقاداتی که لزوما نظرات قوی کارشناسی پشت آن وجود ندارد. اگرچه ارزش این شرکت‌ها در قیاس با شرکت‌های همتراز جهانی با احتساب نرخ ارز آزاد نیز بالاتر رفته اما این موضوع دلایل متعددی دارد که به‌طور عمده مربوط به شرایط خاص اقتصاد و بازار سرمایه ایران می‌شود. به‌علاوه آنکه شرکت‌های فلزی و معدنی حتی در شرایط کنونی نیز لیدر بازار سرمایه هستند و همچنان چشم‌انداز مثبتی را می‌توان برای آنها متصور شد.


حباب واقعیت ندارد

پیمان مولوی، اقتصاددان در گفت‌وگو با صمت و درباره ارزش سهام شرکت‌های معدنی و فلزی ایران در بازار سرمایه گفت: تردیدی وجود ندارد که ارزش سهام شرکت‌های حوزه معدن و صنایع‌معدنی ایران نسبت به نمونه‌های مشابه خارجی بالاتر است اما این موضوع بنا به‌دلایلی ایجاد شده و درواقع در شرایط فعلی بازار ایران این موضوع طبیعی تلقی می‌شود. درواقع بازار سرمایه ایران دارای ویژگی‌های خاص خود بوده که توجه به آنها برای هرگونه اظهارنظری درباره این بازار یا مقایسه آن با بازارهای سرمایه سایر کشورهای جهان ضروری است. 
محدودیت تعداد شرکت‌های فعال در بازار سرمایه، رشد نقدینگی در کشور و هجوم آن به این بازار، کم بودن تعداد شرکت‌های با بازده مناسب و قابل اطمینان، پیش‌بینی افزایش تورم و... از جمله این موارد به‌شمار می‌رود که باید به‌طور جداگانه به بررسی هریک از این عوامل و تاثیر آنها پرداخت. 
این کارشناس اقتصاد در ادامه افزود: تعداد شرکت‌های حاضر در بازار سرمایه ایران محدود است و در عین حال این بازار با موجی از نقدینگی روبه‌رو شده است. در شرایطی که تعادل عرضه و تقاضا بر هم بخورد رشد قیمتی هر کالا، محصول یا حتی ارزش سهام کاملا طبیعی تلقی می‌شود. از آنجایی‌که شرکت‌های بخش معدن و صنایع‌معدنی و به‌ویژه فلزی‌ها در این سال‌ها بازده مناسب عملکردی از خود به نمایش گذاشته‌اند و کارشناسان نیز افق روشنی را از ارزش محصول و آینده این صنایع پیش‌بینی کرده‌اند با استقبال قابل‌توجهی روبه‌رو شده‌اند. درنتیجه این رشد تقاضا افزایش بهای سهام این مجموعه‌ها را به‌دنبال داشته است.


محدودیت در انتخاب 

مولوی گفت: باوجود اینکه در سال گذشته و همچنین ماه‌های اخیر، کشور تورم قابل‌توجهی را تجربه کرد اما بخشی از جامعه همچنان انتظار تورم بالاتری را نیز دارند. همین موضوع نیز باعث شده هر فردی به‌دنبال مسیری برای حفظ ارزش نقدینگی خود باشد. در این شرایط خرید سهام شرکت‌های توانمند و با ظرفیت بالا که در سال‌های اخیر حاشیه سود مناسبی نیز داشته‌اند، گزینه مناسبی برای حفظ ارزش سرمایه افراد به‌شمار می‌رود. در میان شرکت‌های بورسی ایران، شرکت‌ها بورسی و بخش فلزی و به‌ویژه فولادی‌ها در این سال‌ها حاشیه سود و عملکرد مناسبی از خود به نمایش گذاشته‌اند که همین موضوع باعث ورود نقدینگی بیشتر برای خرید سهام این شرکت‌ها شده است. 
وی در ادامه خاطرنشان کرد: بخش قابل‌توجهی از فعالان بازار سرمایه و به‌ویژه حقیقی‌ها امروز به این باور رسیده‌اند که به سراغ سهام رشدمحور و با ظرفیت بالا و شاخص‌ساز بروند که این موضوع شامل حال چند شرکت بزرگ فولادی، معدنی، پتروشیمی و بانک‌ها می‌شود که در مجموع تعداد محدودی دارند. اگر تعداد این شرکت‌ها در بازار سرمایه ایران بالاتر بود و تعداد گزینه‌های بیشتری برای سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه وجود داشت شاهد این موضوع بودیم که رشد قیمت سهام این مجموعه‌ها کیفیت مطلوب‌تری پیدا می‌کرد.


انتظار افزایش تورم ادامه دارد

مولوی در ادامه گفت: این روزها گزاره‌ای مبنی بر بالاتر بودن ارزش سهام شرکت‌های معدن و صنایع‌معدنی کشور حتی با احتساب دلار روز شنیده می‌شود و بر همین اساس استدلال می‌شود که ارزش این شرکت‌ها غیرواقعی بوده و درواقع دارای حباب است. درحالی که روی دیگر این گزاره پیش‌بینی افزایش نرخ دلار از بهای فعلی است. درواقع روی دیگر سکه بالا رفتن ارزش شرکت‌ها، بی‌ارزش شدن پول ملی است. نباید افراد حاضر در بازار بورس را عده‌ای کم‌سواد و نادان فرض کرد که درکی از آینده ندارند. شاید بالا رفتن ارزش شرکت‌های حاضر در بازار سرمایه به مفهوم پیش‌بینی رشد نرخ ارز در ماه‌های آینده از سوی افراد حاضر در این بازار است. 

وی افزود: کمتر فردی در سال ۹۶ پیش‌بینی می‌کرد نرخ دلار در سال ۹۷ به ۱۳ هزار تومان برسد و بیان این پیش‌بینی به هیچ وجه قابل‌قبول نبود. حتی در سال ۹۷ نیز برآورد دلار بیش از ۲۰ هزار تومان باورپذیر نبود اما تمامی این موارد پیش آمد. حال براساس آخرین آمار نقدینگی کل کشور و رشد پایه پولی که بانک مرکزی آن را منتشر کرده، شرایط تورمی درحال افزایش قدرت بوده و مشکلات صادرکنندگان در بازگشت ارز نیز سیگنال عدم‌تعادل بیشتر در زمینه ارز را به بازار روانه می‌کند. بنابراین در چنین شرایطی و در اقتصادی که درحال تولید مستمر نقدینگی بوده و درعین حال رشد اقتصادی ندارد و چشم‌انداز اقتصادی مثبتی نیز برای آن به تصویر کشیده نشده است، بی‌ارزش شدن بیشتر پول ملی چندان دور از تصور نیست. 
مولوی تاکید کرد: پس به‌جای نادان خواندن افرادی که به بازارسرمایه ورود می‌کنند، بپذیریم که فعالان بخش کسب‌وکار و سرمایه‌گذاران فضای اقتصادی کشور را رصد کرده و حتی می‌توانند به پیش‌بینی به مراتب درست‌تر از دولتمردان نسبت به آینده اقتصادی کشور برسند.


پیش‌بینی یا کلی‌گویی


این اقتصاددان افزود: برخلاف اصطلاح رایج حباب بازار، معتقدم بازارها حباب نداشته و درحال‌حاضر ریال دچار حباب شده است. بازار سرمایه نیز همانند هر بازار دیگری دوره صعود و سقوط دارد و در دوران سقوط نباید باعث ریسک‌گریز کردن افراد حاضر در بازار سرمایه شویم. پیش‌بینی دچار ریزش شدن بازار سرمایه معادل پیش‌بینی بارش باران در فصل پاییز است. درواقع سقوط جزو ذات بازار به‌شمار می‌رود اما تشخیص زمان آن کار دشواری است. بنابراین بهتر است به جای چنین پیشگویی‌های کلی همانند ریزش بازار درباره دلیل آن صحبت شود که نتیجه عملی نیز داشته باشد.


راهکار برون‌رفت از شرایط موجود

وی تاکید کرد: مشکلات موجود در اقتصاد کشور و موج تورمی فعلی زمانی حل خواهد شد که اقتصاد تبدیل به اولویت اصلی کشور شود و تمام تصمیمات کشور براساس رشد اقتصادی کشور گرفته شود. در این حالت می‌توان تورم را نیز کنترل کرد. رشد اقتصادی با ایجاد ارتباط با کشورهای همسایه، ایجاد ضوابط مالی، کم شدن تحریم و استفاده از نظرات علم اقتصاد نوین در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور محقق خواهد شد. اما تا زمانی که رشد اقتصادی تبدیل به اولویت اساسی در ایران نشود نمی‌توان به حل مشکلات فعلی امید داشت.


پناه نقدینگی به بازار سرمایه


ولید هلالات، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با صمت و در تشریح دلیل اصلی رشد قابل‌توجه ارزش سهام شرکت‌های فلزی و معدنی در بازار سرمایه گفت: ارزش واقعی شرکت‌ها میزان تقاضا برای خرید سهام آنها را شکل می‌دهد. 
بنابراین بخشی از رشد ارزش سهام شرکت‌های معدنی و فلزی وابسته به ارزش ذاتی این شرکت‌ها و ماهیت فعالیت آنها دارد. عوامل متعدد دیگری نیز طی ماه‌های گذشته رغبت به خرید سهام این مجموعه‌ها را افزایش داده است. 
درنتیجه طبیعی است که در سایه رشد تقاضا، ارزش سهام این شرکت‌ها افزایش یابد. در بازارهای بین‌المللی با رشد ریسک‌های اقتصادی، تمایل به خرید طلا افزایش می‌یابد. اما در ایران با افزایش ریسک‌های اقتصادی، نرخ دلار در بازار بیشتر می‌شود. درنتیجه ارزش شرکت‌های مورد بحث که اغلب صادرات‌محور هم هستند، با رشد روبه‌رو می‌شود و بسیاری از صاحبان سرمایه به بازار سهام پناه می‌آورند. 
بنابراین بخشی از رشد ارزش این شرکت‌ها در ماه‌های گذشته ناشی از ورود سرمایه افراد به‌دلیل فرار از تورم بوده است؛ یعنی سهام مانند سپر تورمی عمل کرده است.


چشم امید بازار به صنایع معدنی است 

این کارشناس بازار سرمایه افزود: در یک ماه گذشته اتفاقاتی دست به‌دست هم دادند تا درنهایت زمینه ریزش بازار سهام را فراهم کرد. 
با این وجود همچنان چشم امید به سمت شرکت‌های معدنی و فلزی دوخته شده، چراکه از یک‌سو نرخ فلزات در بازارهای بین‌المللی تقویت شده است و از سوی دیگر، متاسفانه همچنان شاهد رشد نرخ دلار در بازار داخلی هستیم. در چنین شرایطی انتظار داریم شرکت‌های معدنی و فلزی که درآمد ارزی دارند، لیدر بازار سهام باشند. 
وی تاکید کرد: با توجه به امید برای تقویت کامودیتی‌ها در بازار جهانی و با فرض ثبات ماندن نرخ ارز و همچنین سود بانکی ۱۵ درصدی در کشور، انتظار داریم سهام شرکت‌های معدنی و فلزی گزینه مناسبی برای سرمایه‌گذاری باشد. یعنی بازده مناسب‌تری را در مقایسه با سایر بازارهای موازی خود از آن صاحبان‌شان می‌کند. 
این کارشناس بازار سرمایه در ادامه گفت: ما در بازار ایران ابزاری برای مهار تورم نداریم. درنتیجه در شرایط نابسامانی اقتصادی که طی ماه‌های گذشته شاهد آن بودیم، سرمایه قابل‌توجهی به بازار سرمایه سراریز شد.
پس از شیوع کووید ۱۹، موج عظیمی از بیکاری در کشور شکل گرفت و موقعیت‌های شغلی بسیاری از دست رفت و در چنین شرایطی بسیاری به این بازار روی آوردند. 
در همین بازه زمانی نرخ دلار نیز رشد قابل‌توجهی داشت؛ بنابراین رشد بازار سهام را نباید حبابی دانست، بلکه یک جریان اقتصادی طبیعی تحت‌تاثیر شرایط موجود شکل گرفت.


سخن پایانی

ارزش سهام شرکت‌های حوزه معدن و صنایع‌معدنی ایران نسبت به نمونه‌های مشابه خارجی بالاتر است اما این موضوع در شرایط فعلی بازار ایران طبیعی تلقی می‌شود. محدودیت تعداد شرکت‌های فعال در بازار سرمایه، رشد نقدینگی در کشور و هجوم آن به بازار سرمایه، کم بودن تعداد شرکت‌های با بازده مناسب، پیش‌بینی افزایش تورم و... از جمله مهم‌ترین این دلایل به‌شمارمی‌رود. حتی در شرایطی که بازار سرمایه با افت روبه‌رو شده، همچنان شرکت‌های معدنی و فلزی از وضعیت مناسب‌تری برخوردار هستند. در همین حال باید تاکید کرد رشد قیمت کامودیتی‌ها در بازار جهانی و انتظار برای تداوم این شرایط و همچنین روند رو به رشد قیمت دلار، همچنان آینده این صنایع و ارزش بازاری آنها را روشن می‌کند.


چاپ