آلومینیوم سبز یا سیاه؛ مسئله این است!

آلومینیوم دومین فلز پرکاربرد جهان است. در دنیای کنونی و با توجه به اهمیت یافتن مسائل زیست‌محیطی، استفاده از این فلز بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.

یکی از مهم‌ترین دلایل رشد رغبت به بهره‌گیری از این فلز، سبک بودن آن است. درنتیجه با جایگزینی آلومینیوم به جای فولاد به‌ویژه در ساخت خودرو، انتظار می‌رود مصرف سوخت کاهش یابد. بر همین اساس نیز بسیاری آلومینیوم را فلزی سبز می‌دانند. اما در همین حال باید تاکید کرد که تولید آلومینیوم انرژی‌بر است. همین موضوع نیز جزو نقاط ضعف تولید این فلز از زاویه دید محیط‌زیستی‌ها به‌شمار می‌رود. درنتیجه در دنیای کنونی بسیاری در تلاش هستند تا در تولید این فلز از انرژی‌های پاک بهره بگیرند. در ادامه انتظار می‌رود استفاده از انرژی زغال‌سنگ در تولید این فلز هر روز بیش از پیش محدود شود. هدف نهایی برای تولید آلومینیوم سبز، حرکت به سمت کربن صفر تا سال ۲۰۵۰ است. هدفی که ممکن است برای انجام آن نیاز به تعریف مجددی در فرآیند ذوب هال-هرولت داشته باشیم. 
براساس گزارشی از صمت، آلومینیوم به‌دلیل وزن کم و استحکام آن، یکی از مواد انتخابی در تولید خودرو الکتریکی به‌شمار می‌رود. بهره‌گیری از آلومینیوم این مزیت را دارد که به‌دلیل سبک بودن، مسافت پیموده‌شده را افزایش می‌دهد و در همین حال ایمنی برای سرنشینان بیشتر می‌شود. این فلز نه‌تنها در صنعت حمل‌ونقل مورد توجه قرار دارد، بلکه در تامین مواد اولیه برای منابع انرژی تجدیدپذیر مانند ساخت صفحات خورشیدی نیز کاربرد دارد. بنابراین صنعت آلومینیوم در انقلاب سبز نقشی اساسی ایفا می‌کند. 

آلومینیوم سبز نزدیک‌تر از تصور ما

یکی از مسائل مهم در تولید آلومینیوم، میزان کربن تولیدی آن است. این بخش تقریبا ۳ درصد انتشار کربن در فضا را به خود اختصاص داده است. 
درحال‌حاضر، رقابت برای تولید آلومینیوم با هدف کاهش کربن در شرایطی است که تولیدکنندگان به‌دنبال تمایز در تولید محصولات خود در فضایی رقابتی و به‌نفع مصرف‌کنندگان هستند. در ادامه باید خاطرنشان کرد ایجاد شکاف میان تولید آلومینیوم سبز و سیاه سبب می‌شود مدل قیمت‌گذاری فعلی در بازار شکسته شود. همچنین حرکت به سمت تولید آلومینیوم سبز از آنچه فعالان صنعتی به آن فکر می‌کنند نیز سریع‌تر اتفاق خواهد افتاد.


چین مقصر نخست آلودگی صنایع آلومینیوم 

ذوب آلومینیوم، فرآیندی انرژی‌بر است. تولید کربن در فرآیند ذوب آلومینیوم در درجه نخست به منبع انرژی که در ساخت آن استفاده می‌شود باز می‌گردد. در تولید آلومینیوم بهره‌گیری از انرژی هیدروپاور کمترین و استفاده از انرژی زغال‌سنگ بیشترین میزان کربن را به خود اختصاص می‌دهد و در این میان، گاز میانه این طیف را شامل می‌شود. به گزارش سایت (mining)، کولومیس Antti Koulumies معاون رئیس خط تولید تجهیزات آلومینیوم Metso Outotec درباره آلایندگی ذوب آلومینیوم گفت: برای هر یک تن آلومینیوم تولیدی حدود ۱۰ تن کربن تولید می‌شود اما دامنه جهانی آن می‌تواند ۴ تا ۱۸ تن باشد. 
کولومیس می‌گوید: شرایط بهره‌وری تولید آلومینیوم در قرن اخیر به‌دلیل رشد تولید چین، بدتر شده، چراکه منبع اصلی انرژی مورد استفاده این کشور برای تولید آلومینیوم، زغال‌سنگ است. زغال‌سنگ نیز جزو منابع انرژی آلاینده محسوب می‌شود.


تداوم بهره‌گیری از ظرفیت انرژی پاک

سانجیو گوپتا سرمایه‌دار و تاجر انگلیسی کامودیتی‌ها و آلومینیوم می‌گوید: شرکت Alvance به‌دنبال خرید کارخانه ذوب آلومینیومی با بهره‌گیری از انرژی هیدروپاور در لاخابر اسکاتلند و انرژی اتمی در دونکرک فرانسه است. منظور از انرژی هیدروپاور قدرتی است که از حرکت آبی به‌دست می‌آید. هیدروانرژی جزو انرژی‌های پاک است؛ بنابراین حرکت به سمت استفاده از این دست انرژی‌ها در فرآیند تولید آلومینیوم تاثیر بسزایی در کاهش آلایندگی دارد. بنابر گفته Satish Pai، مدیرعامل شرکت هندالکو (شرکت هندی تولیدکننده آلومینیوم) نگاه تولید آلومینیوم با بهره‌گیری از زغال‌سنگ ضررهای بسیاری دارد. از این‌رو این شرکت به‌منظور مکملی برای تامین انرژی مورد نیاز خود در حال ساخت نیروگاه خورشیدی برای تامین برق مورد نیاز خود بوده و تولید ۱۰۰ مگاوات برق هدف‌گذاری کرده است. انتظار می‌رود این نیروگاه در مارس ۲۰۲۱ به بهره‌برداری خواهد رسید. توجه به این نکته ضروری به‌نظر می‌رسد این اقدام یک روش به‌نسبت کم‌هزینه برای کاستن از میزان کربن تولیدی در هر تن فلز مورد بحث است. گفتنی است Hongqiao، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان آلومینیوم در جهان به‌شمار می‌رود، قرار است واحد ۲ میلیون تنی تولید آلومینیوم در استان شاندونگ که انرژی مورد نیاز خود را با استفاده از زغال‌سنگ تامین می‌کند را تعطیل کند و یک واحد ذوب آلومینیوم سبز را در استان یون‌نان چین که قطب انرژی هیدروپاور است را احداث کند. 

آلومینیوم سبز و کربن صفر تا ۲۰۵۰ 

هدف نهایی برای تولید آلومینیوم سبز حرکت به سمت کربن صفر تا سال ۲۰۵۰ است؛ هدفی که ممکن است برای انجام آن نیاز به تعریف مجددی در فرآیند ذوب هال-هرولت داشته باشیم. Tolga Egrilmezer، رئیس بخش بازاریابی آلومینیوم شرکت ریوتینتو می‌گوید: شرکت‌های ریوتینتو و آلکوا پیش از این با استفاده از فرآیندهایی به‌دنبال آن بودند که مانع انتشار مستقیم گازهای گلخانه‌ای در کارخانه‌های ذوب آلومینیوم شوند. درحال‌حاضر نیز شرکت ELYSIS ( تأمین‌کننده آلومینیوم در مونترآل و کانادا) نیز به این جمع پیوسته است. در این راستا، بسیاری از تولیدکنندگان آلومینیوم به‌ویژه چینی‌ها مسیری طولانی و دشوار را در حرکت به سمت کربن صفر را در پیش خواهند داشت. با وجود اینکه تولیدکنندگان آلومینیوم (به‌طور عمده هیدروپاور)، به‌دنبال تمایز در تولید محصولات خود هستند اما همچنان امتیاز ویژه‌ای به این تولیدکنندگان داده نشده است.


سخن پایانی

همانطور که پیش‌تر اشاره شد در دنیای کنونی تلاش گسترده‌ای برای فعالیت صنایع در کنار حفظ محیط‌زیست می‌شود. فلز آلومینیوم یکی از فلزاتی است که به‌دلیل وزنی سبکی که دارد، مورد توجه صنایع حامی محیط‌زیست قرار گرفته است. اما باید این شرایط در روند تولید آن نیز مورد توجه قرار گیرد؛ یعنی باید در روند تولید این فلز به سمت انرژی‌های پاک پیش برویم.


چاپ