عملکرد مجلس دهم در بخش معدن و صنایع معدنی چگونه بوده است؟

توسعه ملی قربانی نگاه منطقه‌ای نمایندگان مجلس

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در چند دهه گذشته با نگاه بخش و منطقه‌ای خود توسعه ملی را فدای توسعه‌ای منطقه‌ای کرده‌اند.

این نگاه منطقه‌ای در زنجیره فولاد نیز حاصلی جز رشد نامتوازن در این زنجیره به همراه نداشته است که با نفوذ نمایندگان مجلس و سهم‌خواهی در زنجیره فولاد برای شهر و استان خود اتفاق افتاده است، این در حالی است که اگر نمایندگان نگاه ملی را در زنجیره فولاد دنبال می‌کردند و در راستای توسعه منطقه خود استعداد همان منطقه را مد نظر قرار می‌دادند شاید امروز در زنجیره شاهد کمبود سنگ آهن و ناموزونی در زنجیره فولاد نبودیم.

رشد ناموزون نتیجه نفوذ نمایندگان
مجید محمودی کارشناس فولاد در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: در مجموع عملکرد نمایندگان در گذشته چندان مناسب نبوده است و با نگاه ملی پیش نرفته‌اند. در صنایع معدنی حتی اگر از سوی دولت نگاه ملی در وزارتخانه یا سازمان ایمیدرو پیگیری می‌شده است، نمایندگان سعی در کمرنگ کردن آن داشته و به سمت نگاه بخشی و منطقه‌ای شدن آن را کشانده‌اند. برای نمونه اقدام‌هایی که در جهت تکمیل زنجیره فولاد در استان‌های کرمان و یزد انجام گرفته، به دلیل همین نگاه بخشی نمایندگان در دوره‌های مختلف بوده است.
محمودی در ادامه عنوان کرد: مشکلاتی مانند کمبود مواد اولیه و تعادل نداشتن در زنجیره فولاد که هم‌اکنون در این زنجیره شاهد آن هستیم، بخش بسیاری به‌دلیل اقدام‌های منطقه‌ای نمایندگان در گذشته بوده است. نفوذ نمایندگان زنجیره فولاد را در کشور به هم زده است، چراکه قرار بود استان کرمان سنگ آهن و کنسانتره کشور را تامین کند و در اختیار فولادسازان از جمله فولاد خوزستان، فولاد مبارکه، ذوب آهن و سایر فولادسازان کشور قرار دهد اما در برخی مقاطع در دولت‌های هشتم و نهم که نگاه استانی تقویت شد و نگاه ملی و سازمان ایمیدرو ضعیف شد، استان‌ها به این سمت رفتند که چرا در استان سرمایه‌گذاری و ایجاد اشتغال نکنیم و نخستین استانی که در این زمینه پیشقدم شد، استان کرمان بود، به گونه‌ای که برخی نمایندگان مطرح کردند که از این پس حتی اجازه نخواهیم داد که حتی به اندازه یک تن سنگ آهن از استان خارج شود و در همین استان آن را تبدیل به محصول خواهیم کرد.
وی ادامه داد: با قوانین‌گذاری‌های نامناسب یا نبود قوانین و نفوذ نمایندگان این اتفاق به استان‌های دیگر نیز سرایت و تسری یافت. از همین رو معادن استان کرمان به سمت تولید گندله و سپس آهن اسفنجی و فولاد پیش رفتند و این اتفاق در استان یزد نیز اتفاق افتاد و هم‌اکنون شاهد هستیم که در دو منطقه کویری واحدهای فولادسازی ایجاد شده‌اند و این واحدها مجبور هستند که از آب شرب منطقه استفاده کنند. یا چاه‌های زیرزمینی این مناطق صرف فولادسازی شده است. درحال‌حاضر نیز قرار است که از خلیج‌فارس آب را به این مناطق انتقال دهند که هر مترمعکب این آب، بالای ۳۰ هزار تومان تمام می‌شود. چگونه می‌توان با این هزینه آب، فولاد باصرفه تولید کرد. محمودی عنوان کرد: این در حالی است که اگر سنگ آهن را از کرمان و یزد به بندر می‌بردیم و تبدیل به محصول می‌کردیم، بسیار به‌صرفه‌تر بود و با خط آهن این کار به سادگی انجام می‌شد و لازم نبود که آب شور دریا را شیرین کنند که تبعات زیست محیطی بسیاری نیز به همراه داشته باشد.
این کارشناس فولاد ادامه داد: در کل نمایندگان مجلس شورای اسلامی در زنجیره فولاد نقش بسیاری منفی داشتند و تعادل آن را به هم زدند و نگاه منطقه‌ای نداشتند. درحال‌حاضر نیز واحدهای مستقر در استان‌های کرمان و یزد مدعی هستند که بخش خصوصی شده‌اند و هر بخش باید خود نیازهای خود را تامین کند.
محمودی با بیان این موضوع که نگاه ملی نمایندگان مجلس شورای اسلامی بسیار ضعیف است، عنوان کرد: البته به صورت کلی نمایندگان مجلس شورای اسلامی در هیچ موضوع و هیچ بخشی نگاه ملی را دنبال نمی‌کنند و نگاه آنها نگاه کاملا منطقه‌ای است.
این کارشناس فولاد در پاسخ به این پرسش که آیا رئیس مجلس شورای اسلامی یا کمیسیون‌ها نظارتی بر نگاه ملی ندارند، گفت: کل مجلس از این نمایندگان تشکیل شده که با نگاه منطقه‌ای پیش می‌روند. نمایندگان به‌دنبال توسعه منطقه‌ای خود هستند و این موضوع ممکن است که با منافع ملی در تضاد باشد و وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز تا حدی قادر است که از این موضوع منطقه‌ای پیشگیری به عمل آورد. ممکن است که یک وزیر تا یک جایی نیز مقاومت کند، اما پس از آن تسلیم می‌شود، چراکه ممکن است نمایندگان موضوع استیضاح وزیر را پیش بکشند و در برابر استیضاح نشدن وی امتیازاتی را بخواهند و این موضوع سالیان سال است که اتفاق می‌افتد. محمودی ادامه داد: نمایندگان با دید بخشی‌نگری برای مناطق خود به نوعی باج‌خواهی می‌کنند تا ایجاد اشتغال کنند اما ممکن است با این نگاه‌شان مشکلاتی در سطح کشور ایجاد کنند، نمونه آن همین اتفاقی که برای زنجیره فولاد افتاده است.
وی در ادامه تاکید کرد: امیدواریم که نمایندگان مجلس شورای اسلامی نگاه ملی خود را بیش از پیش تقویت کنند و هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی نیز نگاه ملی بر نگاه منطقه‌ای ارجح قرار دهد. در این راستا نیز حتی این موضوع مطرح شد که نمایندگان شهرستانی را حذف کنند و نمایندگان به‌صورت استانی شوند و دید فرامنطقه‌ای داشته باشند اما این اتفاق روی نداد.

۸قلوهای فولادی
زکریا نایبی مدیر تحقیق و توسعه فولاد بناب درگفت‌وگو با صمت اظهار کرد: عملکرد مناسب نمایندگان مجلس شورای اسلامی، بستگی به فعالیت و نگاه تخصص آنها دارد. برخی نمایندگان با انجام اقدام‌های تخصصی می‌توانند در حوزه و کمیسیونی که قرار دارند، بسیار مفید باشند.
نایبی در ادامه خاطرنشان کرد: انتخاب نماینده بسیار اهمیت دارد، چراکه این نمایندگان هستند که باید نگاه ملی را دنبال کنند. اگر تمام نمایندگان چنین نگاهی داشتند بسیاری از مشکلات کنونی کشور حل شده بود. از سوی دیگر باید تخصص افراد باید با کمیسیون‌های مجلس نیز همخوانی داشته باشد برای نمونه فردی با مدرک علوم انسانی وارد کمیسیون‌های صنعتی و... نشود، زیرا کمیسیون‌ها در تصویب لایحه‌ها نقش بسیار مهمی دارند و تصمیم‌های آن تاثیر مهمی بر سرنوشت کشور خواهد داشت.
وی ادامه داد: بسیاری از نمایندگان نگاه منطقه‌ای را دنبال می‌کنند و همین موضوع ممکن است که با نگاه ملی قرابت نداشته باشد. برای نمونه ۸ طرح فولادی که یک طرح آن به بخش خصوصی واگذار شد و به ۷طرح فولادی معروف شد با فشار نمایندگان در دولت هشتم و نهم تاسیس شدند که این طرح‌ها پس از آنکه ۷۰ درصد پیشرفت کردند دست‌اندرکاران به این فکر افتادند که هم‌اکنون آب آنها را از کجا تامین کنند. این در حالی است که هم‌اکنون در دنیا طرح‌های فولادی را در کنار دریا احداث می‌کنند و مواد اولیه را به آنجا انتقال می‌دهند اما مهم آن است که از نظر انرژی و آب تامین باشند.
مدیر تحقیق و توسعه فولاد بناب در ادامه خاطرنشان کرد: برای نمونه در طرح‌های هشتگانه یکی از طرح‌ها را با فشار نماینده به میانه آوردند که اصلا توجیه اقتصادی ندارد. اما بهتر بود که این طرح را در سواحل خلیج‌فارس احداث کنند به هر حال این سرمایه‌های ملی است که نباید آن را به هدر دهیم.
نایبی تصریح کرد: نفوذ نمایندگان مجلس شورای اسلامی در ایجاد طرح‌های منطقه‌ای حرف نخست را می‌زند. حتی باوجود اینکه توجیه فنی و اقتصادی طرح‌ها در مجلس شورای اسلامی تهیه می‌شود اما در نهایت این توجیه‌ها کنار گذاشته می‌شود. وی ادامه داد: نمایندگان مجلس شورای اسلامی باید منافع ملی را در نظر بگیرند. برای نمونه صنعت فولاد کشور چشم‌انداز تولید ۵۵ میلیون تن فولاد را تا سال ۱۴۰۴ در دست اقدام دارد و ممکن است که پس از سال ۱۴۰۴ نیز یک برنامه توسعه‌ای دیگر تدوین کنند که این برنامه توسعه‌ای در صنعت فولاد با یک نگاه ملی محقق خواهد شد، از این رو نمایندگان باید با اهداف بلندمدت ملی پیش بروند و توسعه منطقه‌ای را با توجه به استعداد آن منطقه پیش ببرند. مدیر تحقیق و توسعه فولاد بناب در ادامه گفت: باید براساس استعداد هر منطقه، آن منطقه را هدایت کنیم. برای نمونه استان قزوین بهترین خاک را به لحاظ حاصلخیزی در زمینه کشاورزی دارد اما این منطقه را تبدیل به یک منطقه صنعتی کرده‌ایم، در حالی که این منطقه ظرفیت بزرگ‌ترین قطب کشاورزی در کشور را دارد. در حقیقت کشاورزی را در این منطقه فدای صنعت کرده‌ایم.
وی ادامه داد: یا هم‌اکنون صنعت نساجی کشور فدای صنعت خودروسازی شده است، در حالی که یک زمانی پارچه و منسوجات ایرانی به عنوان پارچه ابریشمی در بازارهای جهانی معروفیت داشت، اما در چند دهه گذشته این صنعت را کنار گذاشتیه‌ایم، اما در مقابل به صنعت خودروسازی چسبیده‌ایم، نتیجه این شد که هم‌اکنون بی‌کیفیت‌ترین خودروها را در دنیا تولید می‌کنیم. ‌


چاپ