صمت در گفت‌وگو با کارشناسان، یک صنعت استراتژیک را آسیب‌شناسی کرد

رشد نامتوازن زنجیره، چالش ۴ دهه صنعت فولاد

صنعت فولاد جزو یکی از صنایع پیشران در کشور به‌شمار می‌رود که پس از انقلاب اسلامی و در ۴ دهه گذشته، ایجاد و تا حد زیادی بومی‌سازی شده و نسبت به سایر صنایع دیگر از رشد و توسعه قابل قبولی برخوردار بوده است،

به‌گونه‌ای که رتبه دهم جهانی تولید فولاد را برای ایران به ارمغان آورده است، اما این صنعت مادر در کشور همواره به‌دلیل رشد نامتوازن زنجیره در ۴۰ سال گذشته با چالش‌هایی روبه‌رو شده که هم‌اکنون به شکل‌های گوناگونی خود را بروز می‌دهد.

چالش‌های ۴ دهه فولاد
محمد حیدری، مدیرعامل شرکت آرین فولاد غرب درباره دستاوردها و چالش‌های صنعت فولاد در سال‌های گذشته در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: صنعت فولاد در کشور جزو صنایعی به‌شمار می‌رود که پس از انقلاب ایجاد و بومی‌سازی شده است و هم‌اکنون ایران در رده دهم تولید فولاد در جهان قرار دارد. همچنین این صنعت توانسته در زمینه اشتغالزایی و ارزآوری نیز جایگاه قابل‌توجهی را به‌دست آورد. در حقیقت تولید فولاد یکی از کم‌ارزش‌ترین دستاورد این صنعت به‌شمار می‌رود، چراکه این صنعت به خوبی توانسته اشتغالزایی و ارزآوری بالایی را نسبت به صنایع دیگر به خود اختصاص دهد و سبب توسعه‌یافتگی و تربیت نیروی انسانی شده است. علاوه بر این، میزان مصرف فولاد در هر کشوری نشان‌دهنده توسعه‌یافتگی آن کشور به‌شمار می‌رود.
حیدری در ادامه خاطرنشان کرد: صنعت فولاد به خوبی در ۴ دهه گذشته رشد کرده است و نه‌تنها در سال‌های گذشته از واردات آن پیشگیری به عمل آمده و از خروج ارز جلوگیری کرده است، بلکه هم‌اکنون در رده دهم تولید فولاد قرار داشته و جزو کشورهای صادرکننده فولاد نیز هستیم.
وی در پاسخ به این پرسش که مهم‌ترین آسیب‌هایی صنعت فولاد در ۴ دهه گذشته به چه عواملی برمی‌گردد، عنوان کرد: در ۴ دهه گذشته برنامه جامعی برای صنعت فولاد داشته‌ایم اما این موضوع که شرکت‌های گوناگون از صنایع بالادستی تا صنایع پایین‌دستی هر یک جداگانه فعالیت می‌کنند و وارد حوزه‌های یکدیگر شده‌اند، جزو آسیب‌های این صنعت به‌شمار می‌رود. برای نمونه، بخش معدن وارد حوزه فولادسازی و حوزه فولادسازی وارد بخش معادن شده و تا تملک آن پیش رفته‌اند.
مدیرعامل شرکت آرین فولاد غرب ادامه داد: آسیب دیگر نیز به حوزه پایین‌دست و بخش نوردکاری برمی‌گردد که ظرفیت‌های بسیاری در این بخش بیش از نیاز داخل و ظرفیت صادراتی ایجاد شده و این موضوع درحال‌حاضر سبب رقابت منفی بین نوردکاران شده است.
حیدری در پاسخ به این پرسش که برای حل موضوع ورود حوزه‌های گوناگون در زنجیره فولاد به حیطه‌های همدیگر درحال‌حاضر چه باید کرد، گفت: ساماندهی زنجیره فولاد، نیازمند مدیریت واحدی است که واحدهای معدنی و شرکت‌های فولادی را به سمت حوزه‌های خود سوق بدهد. اگر این دو بخش به سمتی رفته‌اند که تخصص آن دیگری بوده است با یک مدیریت واحد، می‌توان آنها را بیشتر به سمت حوزه‌های تخصصی خود بازگرداند تا حوزه‌های غیرتخصصی را واگذار کنند تا در آینده سبب رقابت منفی در بازار نباشیم، چراکه اگر هر بخشی در حوزه کاری خود رشد و توسعه پیدا کند، بدون شک در راستای توسعه فولاد کشور می‌تواند موثرتر گام بردارد.
وی در پاسخ به این پرسش که اگر واحدی تمام زنجیره را در اختیار باشد آیا این موضوع نرخ تمام‌شده را کاهش نخواهد داد، اظهارکرد: داشتن زنجیره برای شرکت‌های بزرگ می‌تواند مفید باشد، اما توان رقابتی برخی شرکت‌های کوچک که توانایی شرکت‌های بزرگ را نداشته و زنجیره‌ای را نیز در اختیار ندارند را کاهش می‌دهد. مدیرعامل شرکت آرین‌فولادغرب در ادامه خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات ما در صنعت فولاد این است که سودآوری در بخش معدن بیش از بخش فولادسازی و محصول نهایی است و این موضوع می‌تواند جزو ایرادهای این زنجیره به‌شمار آید، چراکه با ایجاد ارزش‌افزوده باید به سمت سودآوری بیشتر رفت و این روند در زنجیره فولاد برعکس است؛ از این‌رو واحدهای فولادی ترجیح می‌دهند به سمت تملک معدن پیش بروند تا سود بیشتری را نصیب خود کنند و این موضوع به ضرر سایر واحدهای کوچک فولادی خواهد بود. حیدری ادامه داد: در حقیقت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که سود زنجیره فولاد به‌درستی در این زنجیره توزیع نشده و این یکی دیگر از آسیب‌های زنجیره فولاد است و هم‌اکنون سبب نگرانی برخی شرکت‌های فولادی در زمینه تامین خوراک شده است. حیدری تاکید کرد: رفع این چالش‌ها نیازمند مدیریت واحدی است تا کنترل این آسیب‌ها را برعهده بگیرد و به حداقل ممکن برساند.
وی همچنین در پاسخ به این پرسش که برای حل مشکل واحدهای نوردی که با مازاد تولید روبه‌ور هستند چه راهکاری را می‌توان پیشنهاد داد، افزود: امروز هر اندازه که محصول نهایی صادر کنیم، در زمینه‌های گوناگون مانند اشتغالزایی، ارزآوری و درآمدزایی مالیاتی می‌توانیم بهتر باشیم. در حوزه واحدهای نوردی نیز باوجود مازاد تولید قابلیت خوبی برای صادرات وجود دارد که می‌توان آنها را تشویق به این امر کرد تا از ظرفیت بیشتری برای صادرات بهره بگیرند.
مدیرعامل شرکت آرین‌فولادغرب در ادامه خاطرنشان کرد: می‌توان واحدهای نوردی را نیز تقسیم‌بندی کرد و واحدهایی که نزدیک مرز قرار دارند را به حوزه صادرات بیشتر سوق داد و واحدهایی که در مرکز ایران قرار دارند به تامین نیاز داخل تشویق کرد.

کمبود آمارهای دقیق
همچنین سیدرضا شهرستانی، عضو هیات‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران درباره صنعت فولاد و چالش‌های آن در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: زنجیره فولاد کشور در ۴ دهه گذشته به خوبی توانسته رشد کند، اما این رشد همواره با چالش‌هایی همراه بوده است؛ یکی از چالش‌های این صنعت به بازار آن بازمی‌گردد. البته ناگفته نماند که یکی از مهم‌ترین چالش‌های ما در کشور موضوع تحریم‌هاست که سبب تورم در کشور و چالش در بازار فولاد شده است. وی در ادامه خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات بازار فولاد، دستوری شدن این بازار است که با کاهش دستوری آن باعث شده محصول با نرخ مناسب به‌دست مصرف‌کننده نرسد. یکی از مشکلات بازار کمبود ارز است و بازار صادرات ما نیز حمایت قابل‌قبولی ندارد و همین موضوع سبب آسیب رساندن دیدن به مشتری‌مداری شده است. وی در ادامه خاطرنشان کرد: به‌طور کلی توازن لازم در زنجیره فولاد ایجاد نشده است. هم‌اکنون شاهد این موضوع هستیم که با وجود کمبود سنگ آهن اما اقدام به صادرات آن می‌کنیم. از سویی با کمبود کنسانتره و گندله روبه‌رو هستیم، چون سنگ آهن نداریم و این موضوع سبب کمبود آهن اسفنجی و اختلاف نرخ در زنجیره فولاد شده است. این عضو هیات‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در پاسخ به این پرسش که در ۴ دهه گذشته آیا زنجیره فولاد را با توازن رشد داده‌ایم، گفت: بدون‌شک مشکلاتی که هم‌اکنون در صنعت فولاد با آن روبه‌رو هستیم، از این موضوع نشات می‌گیرد که این زنجیره را با توازن رشد نداده‌ایم. این موضوع نیز از آنجا ناشی می‌شود که دولت و دست‌اندکاران آمارهای دقیقی در دسترس نداشته‌اند و بدون مطالعه دقیق اقدام به تاسیس واحدهایی در سراسر کشور کرده‌اند، این همین‌رو در این زنجیره با کمبودهایی روبه‌رو هستیم. اما هم‌اکنون با وجود انجمن تولیدکنندگان فولاد، این آمارها در حال به‌روز شدن هستند و کمبودهای این زنجیره به وزارت صنعت، معدن و تجارت گوشزد می‌شود که امیدواریم وزارتخانه این گوشزدها را جدی بگیرد.


چاپ